Beleidskader mondiaal multilateralisme

De heer Van der Lee (GroenLinks): Jazeker. Volgens mij heb ik dat vaker aangegeven. Ik ben het ermee eens dat de grootste bedreigingen voor de mensenrechten in de wereld op dit moment China en Rusland zijn. Dat verklaart ook de opstelling van GroenLinks als het gaat om China en om … TikTok, hoor ik hier naast me; flauwekul! Laten we het even over de hoofdlijnen hebben. Dat verklaart ook de wijze waarop wij Oekraïne steunen. Maar het gaat om de rest van de wereld. Daar breekt het ons op dat wij een dubbele moraal hanteren. Kijk naar de assertieve vorm van diplomatie die de Chinezen bedrijven. Iedere kritiek die je uit, wordt weerkaatst met "de Amerikanen dít, de Amerikanen dát" of "het Westen dít, het Westen dát". Je hebt altijd retoriek, maar er zit ook een kern van waarheid in. Wij zijn niet heel consistent geweest. We hebben vaak een dubbele moraal gehanteerd. Sterker nog, dat doen we tot op de dag van vandaag. Daarmee verliezen we vertrouwen en geloofwaardigheid bij andere partners, die we nu eigenlijk willen opzoeken. Daar zit denk ik het verschil van mening. Je moet niet overal transactioneel willen zijn en het realisme voorop willen stellen, omdat dat echt betekent dat je in morele zin maar ook in termen van geloofwaardigheid heel makkelijk en kwetsbaar wordt voor het verwijt dat je maar van alles roept, maar dat je niet serieus genomen hoeft te worden omdat je het in de praktijk niet naleeft. Ik denk dat we daar verschillend in zitten. Het is van belang voor Nederland om meer partnerschappen aan te gaan. Ik hoop dat ook. Ik zie ook elementen in de strategie staan met betrekking tot die behoefte. De criteria waarop je die aangaat, zijn echter niet heel helder. Is het nou pragmatisme? Sluiten we compromissen omdat we een migratie-issue hebben en een deel van ons probleem bij een ander willen leggen? Of is de inzet veel breder en willen we langjarige partnerschappen aangaan? Dan wil ik zelfs het gesprek over handelsverdragen weer aangaan, maar dan op een andere leest geschoeid dan het liberale denken uit de jaren negentig. Ik denk dat we daar nog wel wat te overbruggen hebben met elkaar.