JBZ-Raad van 13 en 14 juni 2024 (vreemdelingen- en asielbeleid)

Brontekst

Mevrouw Koekkoek (Volt): Dank, voorzitter. Er staan veel zaken op de agenda, zoals altijd, en zeker omdat dit inderdaad de eerste keer sinds een tijd is dat we überhaupt het debat hierover kunnen voeren. Ik wil graag drie dingen bespreken: de implementatie van het Europees Asiel- en Migratiepact, migratiedeals en de toekomst van het visumbeleid. Eerst de implementatie van het EU-migratiepact. Ik ben de laatste tijd zelf aan de buitengrenzen van de EU geweest. Ik ben bij de grens geweest met de muur tussen Polen en Belarus, waaraan werd gerefereerd, en een paar weken geleden ben ik in Kroatië en Bosnië geweest. Ik heb daar zelf gezien wat de implementatie van ons EU-migratiepact doet met de landen om de EU heen. Ik heb ook gezien wat de inzet van detentiecentra daarbij zal zijn. RTL heeft dat nu ook laten zien. Zij hebben in een goede reportage laten zien dat de omstandigheden in kamp Lipa in Bosnië zeer, zeer slecht zijn. Migranten leven daar met slechte hygiëne, bedwantsen in bed, onvoldoende voedsel en strenge beveiliging. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe kunnen wij het als EU verantwoorden dat we investeren in een kamp en dat we meer van dit soort kampen willen gaan bouwen, terwijl die duidelijk niet voldoen aan de basisnormen van humane behandeling? Ik bedoel dat "verantwoorden" heel concreet. Kan de staatssecretaris dus aangeven welke normen wij precies hanteren en vooral hoe deze worden gehandhaafd? Zijn er onafhankelijke evaluaties uitgevoerd die de claim steunen dat een kamp als kamp Lipa inderdaad binnen de normen van de EU kan bestaan? In het nieuwe migratiepact wordt voorgesteld om asielprocedures buiten de EU te laten plaatsvinden en — ik zeg het nogmaals — meer van dit soort kampen te gaan bouwen. Nu is zo'n kamp open, maar dan worden het gesloten centra. Hoe kunnen we, gezien de extreem ondermaatse omstandigheden daar, garanderen dat toekomstige centra voldoen aan humane standaarden? Want juist in het kader van het EU-migratiepact - volgens mij refereerde de heer Veldkamp er ook al aan — zijn wij als EU bezig met het inventariseren bij omringende landen hoe zij dit pact kunnen ondersteunen. Het lijkt mij een zeer slechte zaak als vluchtelingen ingezet gaan worden als pionnen in politieke onderhandelingen, waarbij hun lot wordt bepaald door dit soort politieke compromissen. Als de uitkomst is dat we meer van dit soort kampen gaan neerzetten, kan ik me eigenlijk niet voorstellen dat wij dat als EU kunnen legitimeren. Ik hoor hierop dus graag een reflectie van de staatssecretaris. Voorzitter. Dan de migratiedeals. Volgens mij gaf de heer Ceder het al aan: in de praktijk is er nog geen migratiedeal of conceptmigratiedeal geweest die niet zorgt voor grove mensenrechtenschendingen. Het geld dat hiermee gemoeid is, wordt eigenlijk alleen maar ingezet om fort Europa te verstevigen en om de dictators met wie we die afspraken maken, steviger in het zadel te helpen. Daarmee wordt niet alleen een verschrikkelijke omstandigheid gecreëerd voor de mensen in die landen zelf, maar verplaatsen we ook het leed en lossen we de zaak als EU niet op. Het feit dat deze gruweldaden niet op EU-gebied, maar wel met EU-geld plaatsvinden, maakt het voor mij absoluut onacceptabel. Het maakt het tot de verantwoordelijkheid van de EU. Uit onderzoek van Lighthouse Reports weten we dat medeplichtigheid aan flagrante mensenrechtenschendingen op de loer ligt. Europa financiert namelijk bepaalde veiligheidstroepen en levert voertuigen en inlichtingen aan onderdrukkende regimes. Nu heeft Volt een tijd geleden schriftelijke vragen gesteld over het onderzoek van Lighthouse Reports. Bij mijn weten zijn die vragen nog niet beantwoord. Ik wil de staatssecretaris vragen wanneer die antwoorden komen. Wat betekent het voor de internationale aansprakelijkheid van de EU, als lidstaten, als blijkt dat wij daadwerkelijk hebben bijgedragen aan het dumpen van migranten in de woestijn? Ik geef, met het oog op de tijd, één voorbeeld om te laten zien waarom ik hier zo'n punt van maak. We hebben een migratiedeal met Tunesië. De Tunesische president heeft vrij recent het volgende gezegd. Hij noemde ngo's die vluchtelingen helpen "verraders". Hij liet mensenrechtenactivisten en journalisten arresteren. In reactie daarop hebben de EU en Frankrijk hun zorgen daarover uitgesproken, maar het blijft voor mij onduidelijk hoe Nederland hier nu in staat, want wij financieren die deal, mede met de EU. In dat kader heb ik eerder vragen gesteld over Tunesië. Ook heb ik vragen gesteld over de Egyptedeal: hoe financieren wij onze projecten daar? Voor zover ik weet, heb ik de antwoorden daarop ook nog niet. Ik zou die antwoorden graag krijgen, want we moeten van hieruit kunnen controleren wat we financieren. Dank, voorzitter.

Versie 6ddc2fe0f6c2b1b486b27565c6e50666a1249789a84f37528a0075d313e92b19 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.