NAVO-ministeriële 4-5 april 2023

Minister Hoekstra: Voorzitter, dank. Ik leer elke dag bij, ook over wat je allemaal met je leven kunt doen. Voorzitter. Veel dank aan de leden van uw Kamer. We zeggen het vaak, maar het is natuurlijk ook echt waar: de NAVO is de hoeksteen van onze veiligheid. Het is buitengewoon goed dat we daarover met elkaar van gedachten wisselen. Ik wil het als volgt doen. Ik maak het nog iets preciezer dan meneer Van Dijk. Hij zei namelijk dat dit debat eigenlijk maar over twee onderwerpen gaat: de NAVO en zijn motie. Ik zou het wat verder willen uitsplitsen. Ik zou het volgende willen doen. Ik behandel eerst alle vragen over de oorlog. Dan behandel ik de vragen over de 2%. Dan ga ik verder met de vragen over de uitbreiding. Vervolgens heb ik het over de vragen over kernwapens. Ten slotte heb ik een blokje met overige vragen. Daar zitten overigens een paar dingen in die aan de NAVO gerelateerd zijn. Denk aan Moldavië — dat was een vraag van mevrouw Piri — en nog wat andere zaken. Ik kom daar dus in dat blokje op terug. Luisterend naar de opmerkingen en de vragen, denk ik dat dit een goede volgorde is. Ik begin met de vragen over de oorlog. Het is goed om het volgende nog een keer te herhalen, ook gegeven de vraag van de heer Van Dijk: wat doet Stoltenberg hier nou voor? Wat mij betreft doet hij dat uitstekend en zeer verstandig. We hebben steeds gezegd dat er twee piketpalen zijn. De eerste is dat we maximaal moeten helpen, omdat onze vrede en veiligheid op het spel staan. Volgens mij hoef ik de hele riedel niet te herhalen. Dat blijft echter onverminderd waar. Dat blijft onverminderd nodig. Anders is alles wat we gedaan hebben namelijk voor niets geweest. Ik ben de Kamer en alle leden die hier elke keer komen opdagen, er zeer erkentelijk voor dat zij dat in hoofdlijn steunen. Het tweede dat we steeds gezegd hebben, is dat we willen voorkomen dat we op de een of andere manier in een veel grotere oorlog terechtkomen. Dan zijn de gevolgen namelijk echt niet meer te overzien. Die twee piketpalen staan wat mij betreft recht overeind. Maar ik herhaal ze, omdat de heer Van Dijk eerder weleens terecht tegen mij heeft gezegd: je slaat die stap over; is die er dan niet meer? Die is er natuurlijk nog steeds. Daarom ben ik dus even overcompleet. De heer Van Dijk vraagt: waarom vindt de minister het acceptabel en te prijzen dat Stoltenberg daar dingen over zegt? Omdat hij namens ons allen praat over de vrede en de veiligheid van het NAVO-bondgenootschap. Dat is natuurlijk direct gerelateerd aan deze agressieoorlog. Die vindt weliswaar niet plaats op het NAVO-grondgebied, maar die vindt wel plaats in de onmiddellijke nabijheid. Bovendien zie je dat dit ook allerlei repercussies heeft. Die zijn heel breed. Het gaat verder dan alleen wat repercussies voor de landen die aan Rusland grenzen. Ik vind het dus eerlijk gezegd logisch dat hij dat doet. De heren Brekelmans, Sjoerdsma en Van Dijk en mevrouw Mulder vroegen naar de veiligheidsgaranties. Ik zou daar het volgende uit elkaar willen halen. Het is niet zo dat we wat mij betreft nu over moeten naar een setje veiligheidsgaranties en dat we dan zeggen: Oekraïne moet intussen maar stoppen met het verdedigen van het eigen grondgebied. Dat kan niet waar zijn. Volgens mij hebben we een ingewikkelde opdracht. Ik was het overigens eens met veel van de onderdelen die Brekelmans noemde. Vermoedelijk is het lijstje nog langer, dus ik ga het niet proberen op te sommen. Maar wat wij te doen hebben, is samen met Oekraïne kijken: als de oorlog ten einde komt, hoe zien vredesgaranties er dan uit? Dat is in Oekraïens belang maar ook in ons belang, en ik zou willen beargumenteren dat het ook in het belang is van volgende generaties Russen. Waarom? Omdat als wij daar uiteindelijk met iets komen wat naar iedereen die in de toekomst nog een functie vervult helderheid verschaft en duidelijk maakt hoe wij daarin zitten, dat gaat zorgen voor stabiliteit, en hopelijk ook voor afschrikking en veiligheid. Maar daar zijn we nog lang niet. Ik denk dus ook niet dat je die twee dingen tegen elkaar kunt uitruilen. Ik denk niet dat je kunt zeggen: hier heb je een setje veiligheidsgaranties en dan moet je nu snel naar een einde van die oorlog toe. Ons standpunt daarbij blijft hetzelfde. Wij steunen Oekraïne maximaal. Het is aan hen. En laten we hen helpen om in een goede positie te komen op het slagveld, want dan staan ze ook sterk aan de onderhandelingstafel. Dat is volgens mij hoe de logica zou moeten zijn. Maar ik ben het zeer eens met iedereen die het heeft over de veiligheidsgaranties. Reken er maar op dat we dat onderwerp nog een hele tijd op de agenda gaan houden. Dat wordt namelijk buitengewoon relevant op het moment dat we wel richting een einde zouden gaan. Maar nogmaals, ik denk dat we daar nog lang niet zijn. Dit is eerlijk gezegd ook een veel complexere vraag dan de acute kortetermijnvraag over militaire steun. Dat was het ten aanzien van de veiligheidsgaranties.