Start-ups en scale-ups

Mevrouw Martens-America (VVD): Voorzitter. Vandaag is het zover: het eerste van een reeks, ik hoop vele, vaste debatten over start-ups en scale-ups. Dit is een verzoek dat mijn partij voor de zomer heeft gedaan. Dank voor de steun van hen die dit, net als ik, een goed idee vinden. Het is hoognodig, want start- en scale-ups zijn de innovatieve motor van onze economie. Zij vormen een groep ondernemers en bedrijven die zich blijft kenmerken door flexibiliteit, innovatiekracht en een bijzonder grote dosis doorzettingsvermogen. Nog los van de kwaliteiten van deze essentiële groep ondernemers, is er meer dat hen bindt, namelijk de uitdagingen waar start- en scale-ups bij groei en opschaling tegen aanlopen. Die zijn vaak heel complex en portefeuilleoverstijgend. Tel daarbij op dat de meeste start- en scale-upfounders geen tijd hebben om te lobbyen in Den Haag en een lobby op te starten om hun uitdagingen met ons te delen. Dan is het goed dat de Kamer deze stap vooruitzet, in het belang van onze innovatiekracht. Dit is een onderwerp waarover ik uren en dagen zou kunnen doorspreken. Ik gok zomaar dat deze minister dit ook zou kunnen. Gezien de beperkte spreektijd vandaag, beperk ik mij tot drie onderwerpen: financiering en het ophalen van kapitaal, medewerkersparticipatie en andere instrumenten, en tot slot intellectueel eigendom en spin-offs van universiteiten. De financieringsmarkt in Nederland is heel conservatief en terughoudend. Dat is inmiddels duidelijk. Europa moet werken aan de vervolmaking van de kapitaalmarktunie. Nederland moet wat de VVD betreft al haar losse regelingen, fondsen en ondersteuningsinstrumenten verbinden om daadkrachtiger, sneller en transparanter te worden. Daar komt een sterke focus op borg en garantstelling bij. Wij zijn heel benieuwd of de minister hierover al iets kan delen, omdat dit juist een aspect is waar veel van deze groeibedrijven naar uitkijken en dit een rol zou kunnen spelen bij de investeringsinstelling of -maatschappij. Ik zou hier een oproep aan de minister aan willen toevoegen. De roep om de investeringsbank is groot, zeker vanuit de gevestigde namen. Maar kiezen voor een bank kent ook nadelen. Ik vraag de minister zijn oor te luister te leggen bij start- en scale-ups, omdat we de inrichting van deze noodzakelijke instelling maar één keer goed kunnen doen. Hoe kijkt de minister hiernaar? Voorzitter. Mijn collega Van Eijk en ik zetten ons al jaren in voor het onderwerp "medewerkersparticipatie". We zijn blij met de recente brief. Het vinden en binden van talent is in de wereld van start- en scale-ups een hele grote uitdaging. Naast regelingen zoals de expatregeling is dit een van die belangrijke bindmiddelen. Uit eigen ervaring weet ik hoe lastig het is om deze mensen daadwerkelijk onderdeel te laten uitmaken van de groei en hier iets tegenover te stellen. Als het even meezit, investeren deze medewerkers vervolgens opnieuw in een andere start-up. Dat is het vliegwiel dat we in Nederland zullen moeten blijven creëren. Dat is een eerste stap. Hoe verhouden we ons op dit moment tot andere Europese landen? Wanneer deze minister naar de regelingen gaat kijken of ze gaat herijken, kan hij dan ook het vraagstuk van de aantrekkelijkheid van deze regeling meenemen, zeker in vergelijking met de landen om ons heen? Dan mijn laatste punt, intellectueel eigendom. Onze universiteiten zijn een broedplaats voor innovatieve ondernemers. In veel gevallen krijgen zij de ruimte om te experimenteren en te groeien. Ik heb bij een van deze bedrijven mogen werken. Ik weet dat hier nog heel veel mooie kansen liggen. Ze zijn ook dankbaar voor de kansen die ze krijgen — laat ik dat vooropstellen — maar het percentage aandelen dat onze kennisinstellingen inhouden op deze zogenoemde spin-offs is hoog, zeker wanneer dit Europees en wereldwijd wordt vergeleken. Ook Draghi refereert hieraan. Hoe ziet de minister dit? Recent is hierover goed nieuws naar buiten gekomen, maar de umc's maken geen onderdeel uit van de Deal Terms. Waarom niet? Kan de minister hierin iets betekenen? Wat de VVD betreft trekken we dit gelijk en prijzen we onszelf op die manier niet uit de markt. Ik heb nog een laatste vraag, maar volgens mij ben ik door mijn tijd heen. O, ik heb nog wat tijd, hoor ik. Tot slot een separate vraag over de definitie van ondernemingen in moeilijkheden. Dit is een definitiekwestie, maar het komt erop neer dat wij in Nederland een andere interpretatie hanteren van vreemd en/of eigen vermogen. Uit recent beantwoorde vragen bleek dat we hiervoor in Brussel moeten zijn. Mijn vraag aan de minister is: is hij bereid dit gesprek in Brussel aan te gaan, omdat andere Europese landen achtergestelde leningen niet als vreemd vermogen zien? Daar is deze definitiekwestie dus minder urgent. Het is een hele praktische vraag, maar voor veel bedrijven is dit ontzettend belangrijk. Dank u wel.