Mbo

Mevrouw Martens-America (VVD): Dank u wel. Ik wilde benadrukken dat ik zeker interrupties heb, maar als je iemand vervangt, is het altijd een beetje een lastig gesprek. Maar alvast volledige steun aan het verzoek om hier meerdere debatten over te voeren. Voorzitter. Het mbo is een onderwerp dat in ieder geval de mensen die hier vandaag zitten enorm aan het hart gaat. Dat merk je ook wel. Ondanks het feit dat wij het misschien niet altijd met elkaar eens zijn over de maatregelen en de voorstellen, merk je dat iedereen hoopt dat we de maatschappelijke herwaardering van het mbo hier verder gaan voortzetten. Dat is iets — dat moet ik eerlijk zeggen — wat de vorige minister heel goed heeft gedaan. De vorige minister is aan de slag gegaan om ervoor te zorgen dat er een waaier kwam in plaats van een ladder, zodat er daadwerkelijk verschillende opleidingen zijn in plaats van niveauverschillen. Voorzitter. Maar ik realiseer mij ook heel goed dat die maatschappelijke herwaardering niet alleen hier kan worden afgedwongen, vanuit de politiek. Het is iets wat in de samenleving moet gebeuren. Als voormalige mavoleerling weet ik ontzettend goed hoe het is. Iedereen vraagt eerst aan je: ga je naar de havo? Ga je naar het hbo? Wat zijn je volgende stappen? Dat zit diep verankerd in onze samenleving. Maar tegelijkertijd weten we dat de economie en de samenleving van de toekomst stil gaan staan als er niet meer mbo'ers gaan afstuderen. We hebben daar een heel grote uitdaging, omdat de aanwas steeds lager wordt. Dat is ook iets wat we hier niet met z'n allen kunnen oplossen, want er worden gewoon steeds minder kinderen geboren. Het is wel een uitdaging. Dus ik hoop dat we, wellicht in een volgend debat, wat fundamenteler kunnen kijken naar de bekostiging, want dat ligt volgens mij onder alle debatten die wij voeren over het mbo. Ik zou graag drie of vier puntjes eruit willen halen, want ook ik kan minuten doorpraten. Ik wil beginnen bij de basisvaardigheden. Op dit moment staat het beheersen van die basisvaardigheden steeds vaker onder druk. Tegelijkertijd is ervoor gekozen om mbo'ers niet een bevoegde docent te gunnen. Dat wil niet zeggen dat de docenten die daar staan vanuit hun praktijk, met verschillende extra diploma's, het niet goed doen, maar ik probeer oprecht te begrijpen waarom wij de mbo'ers niet ook die bevoegde docent gunnen. Wil de minister daar misschien op reflecteren? Welke afwegingen worden er gemaakt? Het volgende punt waar ik het graag over wil hebben, is de doorstroom. Dat raakt eigenlijk aan het stukje maatschappelijke herwaardering dat ik hier in eerste instantie ook op tafel legde. Het systeem is ingericht op doorstroom. Ik realiseer me heel goed dat er belangenverenigingen, mbo-instellingen en hbo-instellingen meekijken, maar zolang het hbo voor 30% afhankelijk is van doorstroom vanuit het mbo, is het systeem, de bekostiging, gericht op het laten doorstromen van deze studenten. Wat dan extra verdrietig is, is dat 50% van de studenten die doorstromen, binnen zes jaar geen diploma haalt. Dat doet wat met je zelfvertrouwen. Is het dan niet beter dat we voordat mensen doorstromen, gesprekken voeren over welke prachtige banen er in het vooruitzicht liggen? Ik kan er heel eerlijk over zijn: ik ben er ook nog niet uit. Ik gun mensen de vrijheid om te kiezen voor die vervolgstap. Maar de cijfers laten wel zien dat wij met z'n allen dit fundamentele gesprek moeten voeren, want is dat dan wat we willen? Een ander punt is de bbl. Dat hangt ook weer samen met de aansluiting op de arbeidsmarkt van de toekomst. Het percentage bbl is nog geen 35%. Dat is een ambitie die wij hier in de Kamer hebben afgesproken. Er zijn verschillende cijfers over. Zo bleek al dat de minister andere cijfers hanteerde dan ik. Ziet hij het stijgende percentage bbl als optie om groenpluk te voorkomen, maar ook om te zorgen dat de aansluiting op de arbeidsmarkt beter is? Dan over de hoeveelheid opleidingen. Het puntje numerus fixus is niet heel populair. Ik weet dat iedereen daar enorm uitgesproken over is. Ik denk wel dat we als samenleving goed moeten kijken of die 550 verschillende opleidingen nodig zijn. Zijn er opleidingen waarbij een numerus fixus ervoor kan zorgen dat er minder mensen worden opgeleid voor die baan waarvoor er aantoonbaar minder baangarantie is? Het zijn vragen waarover we langer met elkaar over van gedachten moeten wisselen, denk ik, maar ik wil ze hier toch echt wel op tafel leggen. Voorzitter, ik kan nog uren doorgaan, maar ik laat het voor nu hierbij.