Digitaliserende overheid en toezicht

Brontekst

Staatssecretaris Aerdts: Voorzitter, dank u wel. Nederland heeft een sterke digitale basis. Tegelijkertijd zien we op het gebied van digitalisering de wereld in hoog tempo veranderen. De afgelopen tijd heb ik daarom mijn strategische inzet voor de digitale economie, samenleving en overheid verder uitgewerkt. Het resultaat daarvan heb ik vorige week met uw Kamer gedeeld. Ik ben dan ook blij om hier vandaag samen met uw Kamer en de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de digitaliserende overheid door te kunnen praten. Voor ik begin met de beantwoording van uw vragen wil ik er eigenlijk drie punten uitlichten: de soevereiniteit waar we met elkaar over spreken, de Nederlandse Digitaliseringsstrategie en de Nederlandse Digitale Dienst. Soevereiniteit. Die kwam ook al een beetje in het interruptiedebatje tussen de Kamerleden aan de orde. Voor mij heeft dat te maken met zelf keuzes kunnen maken. Dat heeft ermee te maken dat je de Nederlandse en de Europese markt wil stimuleren, dat je minder afhankelijkheid wil hebben en dat je als overheid daarin zelf het goede voorbeeld geeft. Dat betekent dus niet dat je met één partij of één land nooit zaken zou willen doen. Dat betekent dat je zelf heel goed op orde hebt om welke gegevens het gaat, om welke data het gaat en van wie we afhankelijk zijn. Dat wil je ook diversificeren: je wil meerdere opties hebben om uiteindelijk je eigen keuzes te kunnen maken. De Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Ik zei net al: we staan als Nederland voor snelle en grote ontwikkelingen op het gebied van AI, digitale autonomie en weerbaarheid. Een land dat digitaal verder wil komen, kan dat niet zonder ook haar eigen overheid onder handen te nemen. Alle overheidslagen samen, dus provincies, gemeenten, waterschappen, het Rijk en dienstverleners, hebben daarin een onmisbare rol. Dat doen we dus ook samen aan de hand van de NDS, de Nederlandse Digitaliseringsstrategie, als één overheid. Tijdens het wetgevingsoverleg op 18 juni heb ik al kort stilgestaan bij de resultaten van de NDS en de samenwerking die we tot nu toe hebben behaald. Onder andere als het gaat om opschaling van de AI-faciliteiten en het onderwerp van de soevereine overheidscloud is dat ook recent gepubliceerd. Ik zal uw Kamer voor het einde van het jaar informeren over de gemaakte keuzes over het ambitieniveau en de prioritering van de NDS-jaarrapportage. Daarnaast is de Nederlandse Digitale Dienst, NLDD, voor de zomer aan de slag gegaan met een heel duidelijk doel: een overheid die meer als één overheid werkt. De NLDD richt zich op dit moment op drie prioritaire projecten: de schaalbare soevereine overheidscloud, MijnOverheid Zakelijk, voor betere dienstverlening aan ondernemers, en RegelRecht, een directe verbinding tussen wetgeving en digitale uitvoering, ook om inderdaad de achterkant heel goed te regelen, zodat het voor mensen zelf veel duidelijker is hoe dat in elkaar zit. Deze projecten vragen om heldere standaarden, die door de hele keten worden nageleefd. In de loop van dit jaar zullen ook de eerste lessen van deze prioritaire projecten volgen. Op basis daarvan zullen er keuzes gemaakt worden over het specifieke mandaat, de organisatievorm en de financiering van de NLDD. We hebben volgens mij ook al een uitnodiging aan deze Kamer verstrekt om op werkbezoek te gaan bij de NLDD, om zelf ook binnen te kijken hoe het er nu uitziet en om kennis te maken met de 50 fantastische professionals die aan de dienst verbonden zijn. Ik hoop dat het maken van de keuzes ons in de komende periode gaat helpen om samen die concrete en innovatieve resultaten te boeken. Om de komende tijd de ambities waar te maken, voer ik in nauwe samenwerking met mijn collega de regie op alle facetten van digitalisering. Dat wil ik ook doen door met de partners te werken aan concrete doorbraakprojecten, maar ook door het stelsel van de digitale overheid verder te ontwikkelen en scherper toe te zien op het naleven van de standaarden waar mevrouw Zwinkels over sprak. Ik heb vier onderwerpen. Je kan het geen hele blokken noemen, want het zijn enkele vragen, maar zo is het misschien goed. Ik blijf even bij het onderwerp van de soevereiniteit. Mevrouw El Boujdaini vroeg of het kabinet bereid is om die nulmeting te doen op het gebied van digitale soevereiniteit. Ik denk dat het wel duidelijk is dat het onderwerp mij erg aan het hart gaat — ik ben ook erg blij met de "soevereiniteit" in mijn functietitel — maar het is eigenlijk nog belangrijker dat we concrete acties ondernemen om de digitale autonomie te vergroten. Een nulmeting brengt ons terug bij het begin. Eigenlijk worden al langer die afhankelijkheden binnen de overheid in beeld gebracht. Denk bijvoorbeeld aan de Agenda Digitale Open Strategische Autonomie uit oktober 2023. Zo ben ik ook aan de slag. We werken momenteel aan de routekaart digitale autonomie, die dit jaar gepubliceerd zal worden, en aan het referentiekader naar aanleiding van de Visie Digitale autonomie en soevereiniteit van de overheid, die in december 2025 is gepubliceerd. Zo kunnen organisaties zelf ook in kaart brengen waar hun afhankelijkheden zitten. Waar nodig worden zij daarbij ook ondersteund. Deze zomer hebben we het aangescherpte rijkscloudbeleid met u gedeeld. Dit dwingt organisaties dus ook om zelf in kaart te brengen: waar sla ik de data op, wat voor soort data eist dit, waar moet het aan voldoen en wat zijn de verschillende niveaus? Op dit moment wordt ook gewerkt aan het overheidsbrede cloudbeleid. Dit was het rijkscloudbeleid, maar er is er ook een voor andere onderdelen van de overheid. Daarmee bieden we organisaties binnen de overheid het kader om soevereiniteit te waarborgen in de komende jaren. Dit sluit, denk ik, ook aan op de vraag van mevrouw Kathmann over het snel stappen zetten. Er worden al veel stappen gezet, juist ook om die organisaties zelf inzichten te geven en ons daarbij ook dit mee te geven. We spreken ook geregeld met elkaar over het inzicht in de uitgaven aan ICT. We zijn ernaar aan het zoeken. Ik hoor ook wat u vraagt. We zijn echt aan het kijken hoe je dat het beste kan doen, maar ik zal dit dus ook opnemen met mijn collega van Financiën, juist om even te kijken of hij vanuit zijn rol iets kan betekenen in het begrotings- en het verantwoordingsproces. Daar kom ik graag bij u op terug.

Versie 9f26aef5644db748139bfea8f20de3262344ff27e6f3d9e4539b988e656bda62 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.