Digitaliserende overheid en toezicht

Brontekst

De heer Van den Berg (JA21): Dank u wel, voorzitter. Toch een ronkende conclusie: Amerikaanse software is veilig, aldus Privacy Company. De digitalisering van de overheid is geen doel op zichzelf. De overheid kan veiliger, efficiënter en beter controleerbaar werken met digitalisering. Juist daarom moeten we kritisch blijven kijken naar privacy en veiligheid. Een goed voorbeeld is de digitale werkplek. De inhoudelijke data en e-mails van ambtenaren blijven binnen het eigen overheidsdatacenter. De aanbevelingen die technisch uitvoerbaar waren, zijn bovendien overgenomen. De staatssecretaris concludeert daarom dat de DWR voldoet aan de geldende privacy-eisen. Dat brengt mij bij mijn eerste punt: de veiligheid van overheidsdata. Het onderzoek van Privacy Company laat zien dat een goede technische inrichting veel verschil maakt. Windows, Office en Webex veroorzaken in de geteste configuratie geen onverwachte en ongewenste datastromen. De data die naar externe partijen gaan, zijn beperkt en bestaan voor een belangrijk deel uit noodzakelijke telemetrie en technische gegevens om de diensten veilig, goed werkend en up-to-date te houden. Dat vind ik toch een belangrijke constatering. We moeten stoppen met denken dat iedere Amerikaanse leverancier per definitie een privacyrisico vormt. Dat zou te gemakkelijk zijn. Met goede configuraties, duidelijke contractuele afspraken en voldoende toezicht kunnen internationale bedrijven bijdragen aan een veilige digitale overheid. Tegelijkertijd moeten we blijven kijken naar welke gegevens worden verwerkt. Telemetrie, browsergerelateerde datastromen en DNS-verkeer zijn niet automatisch datalekken of ongewenste datastromen, maar de overheid moet wel weten wat er precies gebeurt en waarom. Daar heb ik wel een vraag bij. Ik zag wat websitebezoeken aan Thuisarts en dat soort zaken staan. Ik was toch even benieuwd waarom die dan zo in de data terugkomen. Hoe gaan we ervoor zorgen dat deze privacyvriendelijke configuratie ook bij toekomstige updates goed blijft werken? Zijn er ook contractuele afspraken om dat te garanderen, zodat die continuïteit niet onder druk komt te staan? Wat als een dienstverlener zijn voorwaarden wijzigt? Hebben we dan voldoende technische en contractuele grip om dat ook veilig en continu door te zetten? Dan mijn tweede punt: de aflopende contracten van de overheid. De staatssecretaris heeft inmiddels een overzicht naar de Kamer gestuurd. Er lopen veel contracten af op het gebied van software, ICT-professionals, ICT-werkomgevingen en datacenters. Dat is wat mij betreft dus een belangrijk moment om niet alleen te kijken naar het verlengen van die contracten, maar ook naar de vraag of we hier doelmatig en strategisch mee omgaan. Dan zou ik wel willen dat we dat niet doen vanuit ideologische redenen, maar simpelweg om de beste combinatie van veiligheid, kwaliteit en continuïteit. Kan de staatssecretaris dan per categorie aangeven welke contracten worden verlengd? Dat was me nog niet helemaal duidelijk. Welke worden opnieuw aanbesteed? Kan de dienstverlening ook op een andere manier worden gegarandeerd? Hoeveel ruimte is er bovendien financieel om dit te realiseren? Dan de Europese Digitale Identiteit, de EUDI-wallet. Mooie naam. Het grootste punt voor JA21 is dat we willen garanderen en de garantie van de staatssecretarissen willen dat inwoners te allen tijde, ook als zij digitaal niet mee willen of kunnen doen, gewoon mee kunnen doen aan bijvoorbeeld het bankensysteem of aan andere overheidsdiensten. Het is voor ons heel belangrijk om iedereen ook echt in die zin mee te krijgen. Welke garanties geeft de staatssecretaris om dat ook echt te garanderen in de praktijk? Als laatste: hoe wordt voorkomen dat private partijen in de praktijk de EUDI-wallet als enige acceptabele identificatiemethode gaan hanteren? Denk aan winkels die zeggen dat je alleen maar mag pinnen. Het moet te allen tijde ook gewoon fysiek kunnen. Ik ben het eens met mevrouw El Boujdaini over de tijd, dus ik ga snel door naar punt vier. Er stonden heel veel cijfers in over IP-adressen en dergelijke, dus ik ga me nog even beperken tot de besparingen die wij kunnen behalen op een digitaliserende overheid. Dat gaat over de domeinnamen. Op dit moment zijn er veel verschillende domeinnamen binnen de overheid. Dat vergroot ook de kans op phishing en onduidelijkheid. 50% tot 60% van de websites van de Rijksoverheid kan worden opgeschoond of worden samengevoegd. De eenmalige kosten kunnen worden beperkt tot €24 miljoen, maar daartegenover staan ook weer forse structurele besparingen. Daarom wil ik eigenlijk vragen: gaan beide staatssecretarissen daar vaart mee maken? Wordt daarmee geld in het laatje gebracht van de overheid en daarmee van de inwoners? Welke websites worden dan als eerste overgezet? Ik ga afronden, voorzitter. Digitalisering kan de overheid veiliger, efficiënter en toegankelijker maken, maar dat vraagt wel om duidelijke keuzes en goede controle. Privacy moet worden beschermd, publieke middelen moeten doelmatig worden ingezet en digitale systemen moeten veilig en betrouwbaar zijn. Daarom is het tijd voor een realistische aanpak, dus niet meer alleen maar het antiamerikanisme, maar gewoon puur op de inhoud. Dat is dan de juiste aanpak. Dank u wel.

Versie 9f26aef5644db748139bfea8f20de3262344ff27e6f3d9e4539b988e656bda62 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.