Herstel Groningen

De heer Clemminck (JA21): Dank u wel, voorzitter. Een inwoner van Groningen wil weten wanneer zijn huis wordt versterkt, een eigenaar wil weten hoe zijn monument wordt hersteld en de belastingbetaler wil weten wie de rekening betaalt. Het zijn drie eenvoudige vragen, maar in dit dossier, zo heb ik geleerd, zijn er eigenlijk nooit eenvoudige antwoorden. Mijn fractie is altijd helder geweest over het schade- en hersteldossier. We moeten schade herstellen, gebouwen versterken en materiële schade compenseren. Wij steunen de maatregelen die dit menselijker, milder en makkelijker moeten maken. Dat hebben we altijd gedaan en dat zullen we ook altijd blijven doen. Tegelijkertijd zijn we altijd terughoudend met het indienen van nieuwe moties, nieuwe wensen, uitzonderingen en regelingen. Dat komt de uitvoering namelijk niet ten goede; dat heeft het verleden wel bewezen. Tegelijk met versterken en herstel wil JA21 werk maken van het stabiliseren van de bodem. Wetenschappers van onder andere TNO wijzen ons op de mogelijkheden van de injectie van stikstof. De Groningers verdienen het dat we deze optie stap voor stap verder brengen en verkennen, maar dan moet je de putten niet voor 2 miljard euro volstorten met beton. Toegang tot de putten is ook nodig voor de inzet van de gasvoorraad als strategische reserve. JA21 diende daartoe een initiatiefwet in, die nu voor consultatie is vrijgegeven. Mijn fractie blijft erbij dat het Groningenveld na herstel en versterking in de toekomst weer gebruikt kan worden voor gaswinning. Het gaat om leveringszekerheid, ook voor onze toekomstige generaties. Voorzitter. JA21 is opgericht om de Nederlandse cultuur te formuleren, te handhaven en over te dragen. We hebben dus ook bijzondere aandacht voor het Gronings erfgoed. Monumenten, karakteristieke panden en herenboerderijen zijn onderdeel van de identiteit van Groningen. Het herstellen en versterken moet samengaan met het behoud van deze cultuurhistorische waarde. Voor het Erfgoedprogramma is vanuit Nieuw Begin 73 miljoen euro extra beschikbaar gesteld. Tegelijkertijd heeft het bestuur van de Vereniging Groninger Monumenten Eigenaren zich teruggetrokken uit de pilot integrale aanpak erfgoed. Een integrale aanpak waar de vertegenwoordigers van eigenaren uit stappen: dan gaat er iets niet goed. Daarom heb ik een aantal vragen aan de minister. Waarom heeft het bestuur zich teruggetrokken? Wat is er met hun kritiek gedaan? Wat gaat de minister doen om het contact weer te herstellen? In het Erfgoedprogramma lezen we dat het werkgebied is aangepast van provincialeomgevingsverordeningsomvang naar de vijf gemeenten in het kerngebied. Kan de minister aangeven waarom deze keuze gemaakt is in het programma en wat dat betekent voor de aanpak van gebouwen die nu al aangepakt zijn en gebouwen die ernaast staan die misschien niet meer onder het programma vallen? Voorzitter. In het kader van het Erfgoedprogramma zag ik de indrukwekkende doelenboom. Het zal misschien aan mijn simpelheid liggen, maar ik had eigenlijk maar drie vakjes verwacht in deze doelenboom: intake, herstel en versterken — en uit. Dat zijn drie bakjes, maar wij kregen deze hele doelenboom. Graag een reactie van de minister. Voorzitter. Er was eens een staatssecretaris die zijn naam kreeg van een provincie. Dat was uniek voor Nederland. Dit kabinet kiest er niet voor, maar komt met een regeringscommissaris. Dat is wat JA21 betreft een prima keus qua persoon, maar geen prima keus qua functie. Er komt nog een bestuurslaag bij. Na het SodM, het IMG, de NCG, het ACVG, de TCMG, het CVW, het IVS en de CWS hebben we nu dus een rc, een regeringscommissaris. Dat is niet Ranjith Clemminck, maar Henk Nijboer. Welkom. Hij is een soort superambtenaar zonder staatsrechtelijke positie, want ik begrijp dat hij ook geen ambtelijk mandaat heeft. Kan de minister uitleggen wat de staatsrechtelijke duiding is van de regeringscommissaris en van het feit dat deze regeringscommissaris aanschuift bij de ministeriële onderraad? De rc zelf stelt dat hij ook ambassadeur van de regio kan zijn voor Den Haag, want "daar liggen nog veel meer kansen om nog veel meer geld op tafel te krijgen, boven op de 22 miljard euro van Nieuw Begin voor de komende 30 jaar". In dit interview lezen we ook dat de rc iets vindt van het kernenergievraagstuk en van de locatiekeus en de verkenningen ten aanzien van Groningen. Dat roept wel de vraag op: wat is nu de opdracht? Kan de minister daar wat duiding aan geven? Is lobbyen voor meer geld in Den Haag ook onderdeel van zijn opdracht, net als zich ook bemoeien met andere dossiers? Ik krijg van de minister graag een uitgebreide reactie daarop. Voorzitter. Tot slot de rekening van de schade- en hersteloperatie. Mijn fractie heeft eerder zorgen geuit over de financiële gevolgen van het loslaten van de causaliteitsvereiste bij schadeafhandeling. Dat was bij de plenaire behandeling van de Tijdelijke wet Groningen. De overheid kan uiteraard besluiten om ruimhartiger te vergoeden, maar daarmee staat nog niet vast dat die kosten ook verhaalbaar zijn op de NAM. Wat JA21 betreft heeft ook de belastingbetaler recht op deze duidelijkheid. Ik heb een aantal vragen aan de minister. Wat betekent de recente tussenuitspraak in de arbitragezaak voor het kostenverhaal? Welk deel dreigt voor rekening van de belastingbetaler te komen? Kan de minister deze risico's inzichtelijk maken met bedragen of bandbreedtes? Dan stop ik hier vanwege de tijd. Tot zover, voorzitter. Dank u wel.