Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

Mevrouw Heera Dijk (D66): Dank u wel, voorzitter. Voordat ik begin: ik doe deze bijdrage ook namens mijn collega van de ChristenUnie. Ik had al begrepen dat ik geen verdubbelaar krijg, dus ik zal me netjes houden aan de tijd. Bon dia en good morning voor de mensen die meekijken op de eilanden. Voorzitter. We hebben het vaak over gelijkwaardigheid binnen ons Koninkrijk, maar we hebben de afgelopen tijd ook een aantal rapporten mogen ontvangen waarin het over de gelijkwaardigheid gaat tussen Europees Nederland en Bonaire, Saba en Statia en daar kan je grote vraagtekens bij zetten. Wij hebben het rapport ontvangen van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme. In dat rapport zijn een aantal aanbevelingen gedaan. Ik weet dat de staatssecretaris het rapport ook heeft gelezen. Daarom mijn vraag aan de staatssecretaris: welke aanbevelingen gaat u overnemen en welke hebben er de meeste prioriteit? Dan over een ander rapport, het rapport van de Onderwijsraad. Die schrijft in zijn rapport dat het recht op goed onderwijs in Caribisch Nederland nog onvoldoende wordt geborgd. Welke concrete stappen gaat de staatssecretaris zetten om structurele problemen, zoals lerarentekorten, taalachterstanden en achterstallig onderhoud van onderwijshuisvesting, aan te pakken? Voorzitter. De eilanden zijn kwetsbaar. Daar hebben we het al vaker over gehad. Ze zijn vrijwel volledig afhankelijk van import, terwijl spanningen, dus de geopolitieke onrust, orkanen en vulkaanuitbarstingen reële risico's vormen. De Algemene Rekenkamer schrijft zelfs dat op Saba al binnen één dag een tekort aan drinkwater ontstaat wanneer de aanvoer wordt onderbroken. Bovendien constateert de Rekenkamer dat er geen strategische voorraden van drinkwater, voedsel, brandstoffen of medicijnen aanwezig zijn op de eilanden. In ben benieuwd hoe de staatssecretaris hiertegen aankijkt. Is hij bereid om een gewenst niveau aan strategische voorraden vast te leggen? Dan klimaat. Rechtszaak of niet, uiteindelijk hebben zowel de CAS- als de BES-eilanden baat bij daadwerkelijke actie als het gaat om het tegengaan van klimaatverandering. Ik wil van de staatssecretaris weten welke gevolgen de uitspraak in de Bonairezaak concreet heeft voor zijn beleid. Naast inzetten op het terugdringen, zullen we ons ook moeten aanpassen aan een veranderend klimaat. Nog dit jaar zou er een Nationale klimaatadaptatiestrategie moeten liggen. Wanneer kunnen wij deze als Kamer verwachten en zal heel het Koninkrijk hierin worden meegenomen? Voorzitter. We willen allemaal dat nog vele generaties kunnen genieten van onze prachtige natuur, ook op en rondom de eilanden. Daarom hebben we wereldwijd de ambitie uitgesproken om 30% van de zee en het land aan te wijzen als beschermde natuur tegen 2030. In plaats van kleine stukjes aanwijzen, zou het mooi zijn als Bonaire en Curaçao gezamenlijk zouden kunnen komen tot een groot maritiem reservaat tussen de beide eilanden. Kan de staatssecretaris toezeggen dit voor te leggen aan zijn collega op Natuur en dit te bespreken met de eilanden en ons hierover te informeren? Tot slot, voorzitter. In het vorige debat heeft de staatssecretaris toegezegd met UNICEF in gesprek te gaan. Dat gesprek heeft plaatsgevonden, heb ik begrepen. Ik heb ook contact gehad met UNICEF. Ik zou graag willen weten hoe het nu verdergaat, want ik heb ook begrepen dat er nog geen duidelijkheid is of er nou wel of geen financiële steun kan worden toegezegd en dat lijkt me heel erg belangrijk voor zo'n project van UNICEF. Tot slot nog even iets over Selibon. Het is een complex vraagstuk, maar als je ziet waar we vandaan komen, wil ik toch een compliment geven aan de staatssecretaris voor de concrete stappen die worden gezet, maar we willen — dit is ook namens de ChristenUnie — toch wel iets meer weten over de tijdlijn. Ik zie dat ik mijn microfoon uit moet doen.