Toezicht op cryptomunten

De heer Alkaya (SP): Voorzitter, dank u wel. In de bankencrisis werd duidelijk dat er wereldwijd vraag is naar een alternatief voor digitale betalingen, die op dat moment nog vrijwel uitsluitend via commerciële banken konden gaan. Dat alternatief kwam er, onder meer in de vorm van de bitcoin: een digitale munt die op het internet werd onthuld door een zekere Satoshi Nakamoto, wat een alias is. Tot op de dag van vandaag is het onduidelijk of er een persoon of een collectief achter zit. Het idee achter bitcoin bestaat in essentie uit drie belangrijke elementen. Allereerst is deze geldsoort volledig digitaal. Er is dus niets in de fysieke wereld wat ertegenover staat. Desondanks is bitcoin schaars. Het maximumaantal is vastgelegd in het protocol. Ten slotte is bitcoin decentraal. De munt wordt dus niet uitgegeven en beheerd door een organisatie, maar door een wereldwijd netwerk van personen die hun computer ter beschikking stellen. Digitaal dus, schaars en decentraal. Cryptografie verzekert tot op de dag van vandaag de werking van deze elementen van de bitcoin. Het is daarmee een geslaagd protest tegen de gevestigde bancaire orde. Maar helaas wordt het in ons land nog steeds maar weinig gebruikt voor waar het destijds voor bedoeld was, namelijk alledaagse betalingen. Het dreigt vooral een beleggingsobject te worden, een soort digitaal goud in plaats van een digitale munt. Tegelijkertijd zijn er wel andere landen waar het wel voor betalingen wordt gebruikt. De technologie is nog in ontwikkeling en heet het Lightning Network. Daardoor zijn landen die tot nog toe nog geen digitale infrastructuur voor betalingen hadden, die nu wel aan het ontwikkelen. Deelt de minister daarom de mening dat bitcoin niet verboden zou mogen worden, niet in ons land en ook niet in de Europese Unie, omdat bitcoin ook wel degelijk nut heeft? De populariteit van bitcoin heeft de afgelopen jaren helaas ook veel meelifters en zelfs oplichters geïnspireerd. Er zijn inmiddels duizenden andere digitale munten bij gekomen, die vaak helemaal niet decentraal zijn en helemaal niet schaars zijn, zoals de bitcoin, maar die door een bedrijf worden uitgebracht en oneindig digitaal bijgedrukt kunnen worden, wanneer hen dat uitkomt. Bij gebrek aan regels kunnen zowel dat soort bedrijven als handelsplatformen die hun munten aanbieden al jarenlang hun gang gaan in ons land. Duizenden mensen zijn de dupe geworden van halve en hele zwendelpraktijken. Mijn vraag aan de minister is daarom: weet zij hoeveel geld mensen in Nederland zijn kwijtgeraakt door zwendelpraktijken, zoals het zogeheten pump-and-dump met cryptomunten? Waarom is er zolang gewacht op Europese regels voor consumentenbescherming met betrekking tot cryptomunten? Heeft het kabinet er achteraf gezien geen spijt van dat het niet eerder met nationale wetten is gekomen om consumenten in ons land beter te beschermen tegen dit soort praktijken? De Europese MiCA-verordening moet dit wettelijke vacuüm eindelijk opvullen. Dit is een langverwachte stap in de goede richting, maar wij zien nu al dat handelsplatformen uit het buitenland zich niet houden aan de wetten die al wel bestaan, dus bijvoorbeeld wetten op het gebied van antiwitwassen. En dat zonder echte consequenties. Hoe gaat het kabinet ervoor zorgen dat bedrijven die zich niet in de EU bevinden, maar zich toch richten op Europeanen, zich aan MiCA zullen gaan houden als ze zich nu al niet houden aan die antiwitwasregels? Welke toezichthouder gaat hier in Nederland precies toezicht op houden en op welke onderdelen van MiCA? Krijgt de Autoriteit Financiële Markten alle verantwoordelijkheden, dus ook de internationale kant, en, zo ja, heeft zij dan voldoende kennis en capaciteit hiervoor of moet daar nog heel wat gebeuren? Tot slot, voorzitter. De reclames die mensen willen verlokken om hun spaargeld te beleggen in dat soort cryptomunten zonder eerlijk te zijn over de risico's die daarmee gepaard gaan, zijn ons een doorn in het oog. Zeker jongeren worden hier vaak het slachtoffer van. Denkt de minister dat MiCA hier een einde aan zal maken of is hier meer voor nodig? Dank u wel.