Energie voor huishoudens

Brontekst

De heer Flach (SGP): Dank u wel, voorzitter. De grote onzekerheid over de gasrekening en de enorme spanning op het elektriciteitsnet onderstrepen het belang van de uitrol van warmtenetten en de inzet op energiebesparing. Ik loop beide punten graag langs. De SGP investeert liever in de benutting van bodemwarmte, restwarmte en aquathermie dan in de import van buitenlands gas. Dat helpt ook tegen netcongestie. Helaas zit de uitrol van warmtenetten op een dood punt. Onlangs was er weer zo'n bericht. Een Apeldoorns plan voor een warmtenet is teruggetrokken, want de onzekerheden zijn te groot. Huishoudens durven niet in te stappen. Verder schrikken woningcorporaties terug, omdat een deel van het vastrecht bij de verhuurder wordt neergelegd. De uitdaging is om maatschappelijke voordelen, zoals lagere netkosten, doorgerekend te krijgen naar warmteafnemers en om de financieringskosten via meer publieke financiering en langere afschrijvingstermijnen omlaag te krijgen. Ik heb in dit verband verschillende concrete vragen. Er komt beperkt extra budget beschikbaar voor warmtenetten en aansluitingen en zo gaan we de ambities niet waarmaken. Hoe ziet de minister dat? Ik noem bijvoorbeeld de gemeente Delft. Deze gemeente heeft een aardwarmtebron en Delft-West kan worden aangesloten op een warmtenet, maar er is nog een financieringsgat en de huidige regelingen schieten daarvoor tekort. Hoe gaat de minister voorkomen dat dit soort projecten nog één of twee jaar moeten wachten en dan misschien wel doodbloeden? Gemeenten moeten aan de slag met de warmtetransitie en een warmteprogramma, maar zolang de financiële onzekerheid voortduurt, kunnen ze dit niet waarmaken. De SGP had liever gezien dat private warmtebedrijven door konden blijven gaan. Die stap is echter gezet. Wat is nu het beoogde tijdpad voor de overname van deze private warmtebedrijven en hoe wordt voorkomen dat dit budgetbeslag als een koekoeksjong andere steunregelingen verdringt? Als a gezegd is, moet ook snel b gezegd worden, want anders valt de boel helemaal stil. De minister zet voorlopig in op de Garantieregeling Warmtenetten. Onderzoekers geven echter aan dat een waarborgfonds meer slagkracht heeft en doelmatiger is. Waarom gaat de minister hier niet mee aan de slag? Voorzitter. Als ik het goed heb begrepen, blijft meer dan de helft van het budget voor de Warmtenetten Investeringssubsidie nog op de plank liggen. Een belangrijke reden is dat voor grote projecten de maximale 30% capex-subsidie echt onvoldoende is om de businesscase rond te krijgen. Ook de korte doorlooptijd van de beschikking speelt een rol. Wat gaat de minister doen om de huidige WIS-regeling beter werkbaar te maken? Ik snap dat de minister de WIS 2.0 wil toesnijden op clusters met veel potentie en maatschappelijke baten, want de huidige versnippering van regelingen maakt een groot project riskant. Maar vergeet de kleine warmtenetten niet! Deze projecten komen sneller van de grond, hebben meer draagvlak en kunnen goed geïntegreerd worden in het lokale energiesysteem. EBN laat deze projecten aan hun lot over. Die kant moet de WIS-regeling niet op. Gaat de minister voorkomen dat kleinere projecten naast het net vissen? Komt er in de WIS-regeling ook specifieke inzet op zeerlagetemperatuurnetten? Die hebben door decentrale uitwisseling van warmte en koude veel potentie in het energiesysteem van de toekomst, maar zitten nog wel in de beginfase. Er is ondersteuning voor warmtenetten tot 2030. Mijn vraag is of er snel zicht komt op financiering na dat jaartal. Warmtebedrijven hebben die duidelijkheid nodig, evenals corporaties. Hun ontwikkelfonds dreigt volgend jaar al leeg te lopen. Wat is hun langetermijnperspectief? Er is een breed gedeelde wens om snel over te stappen van de gasprijsreferentie naar kostengebaseerde tarieven. Om huishoudens te beschermen tegen explosieve stijgingen van de tarieven en te zorgen voor aantrekkelijke warmteaansluitingen zijn flankerende instrumenten nodig. Er zijn mogelijkheden voor tarieflimieten en prijsgaranties. Hoe pakt de minister dit de komende tijd op? Wordt voor nieuwe warmtebedrijven en nieuwe projecten sneller de kostengebaseerde systematiek gevolgd? Tot slot, energiebesparing. Ongeveer 10% van de huishoudens wordt klemgereden. Ze zien de energierekening fors stijgen, onder meer door ETS2, maar zijn niet in staat om te verduurzamen. Gemeentelijke verduurzamingsregelingen verdienen daarbij steun. De kunst is om huishoudens in energiearmoede gericht te helpen bij isoleren, niet alleen financieel, maar ook bij het regelwerk. Een lappendeken aan landelijke en gemeentelijke regelingen helpt dan niet. Het is goed dat er gewerkt wordt aan het energiehuis, zodat niet elke gemeente het wiel opnieuw hoeft uit te vinden. Komt dit snel en wordt er gekoerst op het bundelen van regelingen, zodat huishoudens één aanbod krijgen? Gaat de minister ervoor zorgen dat lokale energiehulporganisaties niet gedwarsboomd worden door onredelijke aanbestedingseisen, maar juist ondersteund worden? Dan een laatste zin over het Noodfonds Energie. Het is goed dat dat er volgend jaar is. En daarna? Dat vraag ik aan de minister. Wordt een afspraak bij dit noodfonds gekoppeld aan het bezoek van een fixteam? Een lager energiegebruik is immers het meest toekomstbestendig.

Versie 89c6a4766a66aca1c7f1e32d15f49b7e499ed8787f81b353d160e91c5c6f45ad · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.