Energie voor huishoudens

Brontekst

De heer Jumelet (CDA): Ook werd in de brief wat ons betreft niet duidelijk wat de minister doet met de zogenaamde mogelijkheden om die rekening te beïnvloeden. Wat verstaan we eigenlijk onder betaalbaarheid? Waar is dat op gebaseerd? Kijkt ze bijvoorbeeld naar de energiearmoede, de energiearmoedekloof of de energiequote, of gebruikt ze andere criteria? Graag een reactie van de minister op dit punt. Om de betaalbaarheid te borgen is het daarnaast ook essentieel om goed in beeld te hebben welke beleidsknoppen we hebben om in te grijpen als de betaalbaarheid te veel onder druk komt te staan. Wat het CDA betreft, moet er ook handelingsperspectief voor huishoudens zijn om gerichte keuzes te maken. Nogmaals, de energierekening wordt door veel verschillende ontwikkelingen beïnvloed. Dat betekent ook dat de keuze voor de knop waaraan je draait, bepaalt welke huishoudens je bereikt en hoe effectief een maatregel is, van belastingen en nettarieven tot inkomensondersteuning en verduurzaming. Kan de minister toezeggen dat de Kamer zo'n overzicht zo snel mogelijk ontvangt? We hebben inmiddels de rapporten over de analyse, maar de volgende vraag is: wat gaan we er mogelijk met elkaar aan doen en welk handelingsperspectief levert dat op voor mensen? Grip kan namelijk vertrouwen opleveren. Voorzitter. Dan naar de warmtenetten. Ik blijf ook in dit debat aandacht vragen voor de samenhangende blik op het energiesysteem. Als je er op die manier naar kijkt, zie je bijvoorbeeld ook dat warmtenetten niet alleen belangrijk zijn voor de verduurzaming van woningen, maar ook kunnen helpen om netcongestie te verminderen en daarmee kosten elders in het energiesysteem te voorkomen. Als woningen individueel met een warmtepomp worden verwarmd, neemt de elektriciteitsvraag toe en zijn er extra kabels en transformatorhuisjes nodig. Op de juiste plekken kunnen warmtenetten die extra vraag juist beperken. Dat zag ik laatst ook in de praktijk, toen ik op werkbezoek was in Delft. Collega Flach noemde Delft zonet ook al. Daar levert een nieuwe aardwarmtecentrale inmiddels lokale duurzame warmte aan de TU Delft en aan 6.000 corporatiewoningen. Het perspectief is dat er in totaal binnen zes jaar 15.000 woningen worden aangesloten. Daarmee wordt niet alleen aardgas vervangen, maar ontstaat er ook ruimte op het elektriciteitsnet voor andere ontwikkelingen. Maar voor die uitbreiding van het warmtenet is de financiering nog niet helemaal geregeld; het werd al genoemd. Ook de huidige Warmtenetten Investeringssubsidie, de WIS, biedt daarvoor helaas nog onvoldoende ruimte. Dat is jammer, want het risico is nu dat deze uitbreiding niet van de grond komt, terwijl het alternatief, namelijk volledig elektrisch verwarmen, duurder is en vanwege netcongestie voorlopig ook niet overal haalbaar is. Dit probleem speelt natuurlijk niet alleen in Delft, maar is veel breder. Het wordt bijvoorbeeld ook door EBN en Netbeheer Nederland benoemd. Zij roepen op om de financiële randvoorwaarden voor warmtenetten op orde te brengen en zij vragen onder meer om extra middelen vanaf 2027, een WIS 2.0 en duidelijkheid over de financiering na 2030. Daarom heb ik een aantal vragen aan de minister op dit punt. Is zij bereid om bij de verbetering van de WIS niet alleen te kijken naar de kosten van het warmtenet maar ook naar de maatschappelijke besparingen die het oplevert, bijvoorbeeld doordat investeringen in het elektriciteitsnet kunnen worden voorkomen of uitgesteld? En wat is de reactie van de minister op de oproep om snel landelijke duidelijkheid te geven over wat wordt verstaan onder een betaalbaar warmteaanbod, zodat gemeenten, corporaties en warmtebedrijven daadwerkelijk investeringsbeslissingen kunnen nemen? Ten derde een vraag specifiek voor koploperprojecten zoals dat in Delft. Kan de minister voor de jaarwisseling duidelijkheid geven over eventuele aanvullende steun vanuit het Rijk, zodat kansrijke projecten niet hoeven te wachten tot er eind 2027 een verbeterde WIS is? Dan mijn laatste punt, voorzitter, als u mij toestaat. Dat gaat over tijdsafhankelijke nettarieven. In theorie kunnen huishoudens met tijdsafhankelijke nettarieven zelf beïnvloeden hoeveel ze kwijt zijn aan netkosten, door elektriciteit te gebruiken wanneer het net minder wordt belast. Maar we zijn op zoek naar handelingsperspectief voor mensen, en dat is niet voor iedereen hetzelfde. Gemiddelde gezinnen bestaan niet. Ik vraag dus in het bijzonder aandacht voor mensen die bijvoorbeeld vanwege medische apparatuur gebruik moeten maken van elektriciteit en daar geen keuze in hebben. Ik denk dat dat een heel duidelijk voorbeeld is. Daar wordt ook wel even over gesproken in de brief van de minister, maar ik vraag haar ook: hoe houdt zij bij de uitwerking rekening met juist deze huishoudens en hoe zorgt zij ervoor dat die niet onevenredig worden geraakt? Voorzitter, tot zover. Dank u wel.

Versie 89c6a4766a66aca1c7f1e32d15f49b7e499ed8787f81b353d160e91c5c6f45ad · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.