de ontwikkeling van de koopkracht en de stijgende energieprijzen

De heer Nijboer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Het koopkrachtreparatieplan van het kabinet zou ik willen typeren als voor sommige mensen te veel en voor veel mensen te weinig. De btw- en de accijnsverlagingen komen gemiddeld genomen terecht bij de mensen die de hoogste inkomens hebben, terwijl de mensen die heel moeilijk rondkomen, te weinig compensatie krijgen en gewoon niet rondkomen aan het eind van de maand. En die groep is groot. Die bestaat niet alleen maar uit mensen met een uitkering of mensen die rond het minimum leven. Ik liep hier net even voor een kopje koffie naar het restaurant. Toen zei iemand: mijn energierekening is van €150 naar €320 in de maand gegaan. Dat was een energierekening van een gezin met twee kinderen. Dat is gewoon niet op te brengen als je elke maand net rond kunt komen. Dat zijn mensen die een mooie baan hebben, die belangrijk werk doen, en die komen aan het eind van de maand niet rond. Dat is natuurlijk deels te wijten aan de enorm oplopende inflatie, dat is deels te wijten aan de crisis in Oekraïne, maar het is ook een gevolg van de verwaarlozing van het koopkrachtbeleid in het regeerakkoord. Door niet te kiezen voor een herziening van het belastingstelsel, voor het vragen van een bijdrage van de meest vermogenden en de bedrijven en voor het mee laten stijgen van de koopkracht met de verwachte economische groei in die tijd, stond iedereen al op de nullijn en zakt iedereen nu door de bodem. Ik vind dus dat het kabinet Oekraïne niet als het enige excuus kan gebruiken voor de rampzalige koopkrachtplaatjes. Natuurlijk is de situatie door Oekraïne verergerd, maar het was al beroerd. Voorzitter. Ik wil weten waarom op de volgende vier terreinen geen maatregelen zijn genomen. Een van de grootste problemen betreft de huurders, en dan zeker huurders in een tochtige huurwoning. Je kunt namelijk geen kant op. Je zit aan die verhuurder vast en je kunt ook niet naar een ander huis. Waarom wordt er niet gekozen voor verplichte huurverlaging voor huurders die in een heel tochtig huis wonen? We hebben de labels F, G, E. Je kunt misschien nog €200 voor G en €100 voor een ander label geven. Daar kun je allemaal tariefstaffels voor bedenken. Waarom is daar niet voor gekozen? Dat merken mensen direct. Waarom geen huurbevriezing voor de grote groep huurders die er zo op achteruit dreigt te gaan? Waarom geen verhoging van de huurtoeslag, wat ook kan? Het zijn toch de mensen met de lagere middeninkomens die huurtoeslag ontvangen en die in huurhuizen zitten die al jaren achterop blijven? Voorzitter. Ten aanzien van vervoer wordt gekozen voor accijnsverlaging. Dat kan snel, dat snap ik, maar waarom niet gekozen om de fiscale ruimte voor de reiskostenvergoeding te vergroten? Dat is nu €0,19 per kilometer, dat kunnen werkgevers betalen en dat zijn werknemers die soms 50, 60 kilometer voor hun werk moeten reizen, soms nog meer. Het hakt er gewoon in als je dat elke dag moet doen. Waarom niet voor die gerichte maatregel gekozen? Waarom niet een voorbeeld genomen aan Nieuw-Zeeland, waar ze het openbaar vervoer fors aantrekkelijker hebben gemaakt? Dat stimuleert ook nog duurzaam reizen. Daar hebben ze de prijzen gehalveerd. Wat mij betreft mag het kabinet dat ook met 20% aantrekkelijker maken. Waarom niet zo'n maatregel genomen? Voorzitter. Waarom is niet de minimumloonverhoging naar voren gehaald en verder verhoogd? Dat zou juist bij de mensen die het minste omhanden hebben toch zoden aan de dijk zetten, en het kabinet was het toch al van plan. Het kabinet was al van plan om 150 miljoen uit te trekken voor energiebesparende maatregelen. Ik vind het op zichzelf verstandig dat dit naar voren is gehaald. Maar ja, voor 150 miljoen op hoeveel miljoen inwoners hebben we, 17 miljoen inmiddels, kun je een keer drie ledlampjes per huis kopen. Dat zet natuurlijk geen zoden aan de dijk. Dat is geen grootscheeps programma waardoor de energielasten betaalbaar blijven. Waarom daar niet voor gekozen? Voorzitter, tot slot. Ik ben ook nog financieel woordvoerder, zo u weet. Ik vond eerlijk gezegd geen touw meer vast te knopen aan het begrotingsbeleid. Een maand geleden stonden we hier bij de Startnota. Toen zei minister Kaag: u ziet het wel bij de Voorjaarsnota. Toen zei meneer Stoffer van de SGP al: dan kunnen we wel naar huis gaan; waar zijn we hier mee bezig? Bij WNL zei de minister: accijnzen kunnen niet. Maar de vrijdag daarna, een paar dagen later, krijgen we in één keer een accijnsverlaging, en dan krijgen we wel of geen wet bij 2,8 miljard verbouwing. Het is ons nog steeds niet duidelijk. Het budgetrecht van de Kamer dient ook gewoon gestand te worden gedaan. Dus ik verwacht daar wetgeving voor en ik verwacht ook over die wetten een debat.