Implementatie van Richtlijn (EU) 2024/1203 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van de Richtlijnen 2008/99/EG en 2009/123/EG (Implementatiewet herziene Europese richtlijn milieucriminaliteit) (36876)

Brontekst

Mevrouw Van der Plas (BBB): Dank u wel, voorzitter. Als PRO enthousiast is over deze wet, dan moet iedereen in Nederland zich behoorlijk zorgen gaan maken. Ik hoorde mevrouw Van Oosterhout zeggen dat het goed is dat er geen derogatie, versoepeling van de mestregels, meer is, maar we weten natuurlijk dat dat betekent dat wij veel minder dierlijke mest en veel meer kunstmest moeten gebruiken. Veel meer kunstmest betekent veel meer gas. Veel meer gas betekent veel meer CO2. Het is ook bewezen dat kunstmest een grotere nitraatuitspoeling in het water heeft dan dierlijke mest. Ik hoorde mevrouw Van Oosterhout ook zeggen dat de landbouw maar allerlei troep blijft uitstoten. Zij heeft het dan over stikstof en fijnstof. In de coronatijd hebben we gezien dat de veehouderij gewoon doordraaide en dat de aantallen fijnstof en stikstof daalden op het gebied van NOx, de uitstoot van auto's en vliegtuigen. We zagen helemaal geen toename. Bovendien is de stikstofuitstoot — bij de veehouderij hebben we het dan over ammoniak — sinds 1990 al met 70% gedaald. Sinds 2019 zijn de stalemissies met 18% gedaald. Ik maak me dan wel zorgen als ik mevrouw Van Oosterhout hoor zeggen dat haar partij enthousiast is over dit voorstel. Ik wil ook kort iets zeggen in de richting van de heer Bikkers. Daar wil ik ook maar even mee beginnen. De heer Bikkers zei dat dit het land helemaal niet op slot gaat zetten. Nou, mensen, dit gaat het land echt helemaal verder op slot zetten. Daar ga ik in mijn bijdrage ook op in. Ik zal dat toelichten. Ik hoop dat iedereen goed luistert en dat de minister mijn vragen daarover kan beantwoorden. Voorzitter. Wie bewust ernstige milieuschade veroorzaakt, moet natuurlijk worden aangepakt. Voor BBB bestaat daar geen twijfel over. Illegale afvaldumpingen, het bewust lozen van gevaarlijke stoffen en andere ernstige milieudelicten mogen niet lonen, maar dit wetsvoorstel gaat verder dan dat. Bestaande strafbepalingen worden uitgebreid naar aanzienlijke schade aan ecosystemen, dieren en planten, ook wanneer er geen direct gevaar voor de mens is. Bij sommige bepalingen hoeft die schade nog niet te zijn ontstaan. Ook het gevaar dat er aanzienlijke schade zal ontstaan, kan al voldoende zijn. Dat maakt de vraag waar de strafbaarstelling begint bijzonder belangrijk, zeker in een land waarin duizenden boeren al jarenlang vastlopen in onzekerheid over stikstof en vergunningen. Een boer moet vooraf kunnen weten wat hij mag doen. Als de overheid hem daar toestemming voor geeft, moet die toestemming betekenis hebben. Voorzitter. Daarmee kom ik op de PAS-melders. Deze ondernemers hebben hun bedrijfsactiviteiten gemeld binnen een systeem dat door de overheid zelf was ingericht. Volgens dat systeem hadden zij geen natuurvergunning nodig. Vervolgens hield het PAS juridisch geen stand en kwamen zij buiten hun schuld terecht in grote onzekerheid. Ze kwamen terecht in grote ellende, wil ik zelfs zeggen. De overheid heeft hun legalisatie beloofd, maar zolang die uitblijft, ontbreekt bij deze ondernemers de benodigde natuurvergunning. Daarom vragen wij wat dit wetsvoorstel voor hen betekent. Het voorstel breidt immers de strafrechtelijke bescherming van ecosystemen uit, terwijl stikstofdepositie juist de reden is waarom deze ondernemers nog op legalisatie wachten. Kan de minister vandaag klip-en-klaar uitsluiten dat deze uitbreiding hun een nieuw probleem bezorgt, namelijk strafrechtelijke vervolging vanwege hun stikstofuitstoot? Graag een uitgebreide reactie van de minister hierop. Voorzitter. Dan de ondernemers die wel een geldige vergunning hebben en aan alle voorwaarden voldoen. Uit de toelichting blijkt dat ook handelen binnen een vergunning onder omstandigheden wederrechtelijk kan zijn, bijvoorbeeld wanneer die vergunning kennelijk in strijd is met de onderliggende milieuregels. Ook zorgplichten kunnen volgens de toelichting een rol spelen. Dat roept bij BBB een wezenlijke vraag op: wat mag een ondernemer nog vertrouwen wanneer het bevoegd gezag hem toestemming heeft gegeven? Wij begrijpen dat een door fraude verkregen vergunning geen bescherming moet bieden, maar een ondernemer die eerlijk alle informatie heeft verstrekt en precies doet wat zijn vergunning toestaat, verkeert in een heel andere positie. De Europese richtlijn zegt uitdrukkelijk dat de verantwoordelijkheid om vergunningen rechtmatig te houden, niet verschuift van de overheid naar de ondernemer. Daarom vraag ik de minister het volgende. Hoe waarborgt de minister dat een boer die alle benodigde informatie eerlijk heeft verstrekt en zijn vergunning naleeft, niet strafrechtelijk de rekening krijgt voor fouten of nalatigheid van het bevoegd gezag? Mag die boer erop vertrouwen dat het bevoegd gezag de rechtmatigheid van zijn vergunning bewaakt, zonder dat hij zelf de juridische beoordeling van de overheid moet overdoen? Als de overheid meent dat een vergunning niet langer voldoet, is de overheid dan op basis van dit voorstel of andere geldende rechtsnormen, verplicht om de ondernemer hierover tijdig en concreet te informeren en de vergunning zo nodig aan te passen? Wij zouden het onaanvaardbaar vinden als door dit wetsvoorstel een boer die zijn vergunning naleeft, strafrechtelijk de rekening zou kunnen krijgen voor een overheid die haar eigen vergunningverlening niet op orde heeft. Voorzitter. Dat zal ik concreet maken. Stel, een veehouder werkt binnen zijn vergunning. Een natuurorganisatie doet aangifte en stelt dat zijn stikstofuitstoot bijdraagt aan de aantasting van een Natura 2000-gebied. Wat moet er dan liggen voordat die ondernemer als verdachte wordt aangemerkt? Wat moet het Openbaar Ministerie bewijzen voordat een veroordeling mogelijk is? Bij stikstof gaat het vaak over de gezamenlijke belasting van een gebied door allerlei bronnen, maar in een strafzaak moet worden beoordeeld wat deze individuele ondernemer heeft gedaan en wat hem kan worden verweten. Kan de minister daarom bevestigen dat een berekende stikstofbijdrage of een overschrijding van de kritische depositiewaarde op zichzelf onvoldoende is om vast te stellen dat door het handelen van die boer aanzienlijke schade te duchten is? Hoe worden wederrechtelijkheid en opzet of schuld afzonderlijk vastgesteld? En kan de minister vandaag nogmaals klip-en-klaar uitsluiten dat dit in de toekomst zou kunnen voorkomen? Voorzitter. Tegen die achtergrond maakt het amendement-Sneller op stuk nr. 9 onze zorgen groter. Want dit amendement schrijft expliciet in de wet dat een ondernemer die zich aan zijn vergunning houdt toch wederrechtelijk kan handelen. De overheid geeft dus toestemming, de boer houdt zich aan de voorwaarden en vervolgens kan diezelfde overheid zeggen dat het handelen van die boer toch in strijd is met de wet. Hoe moet een boer, of welke ondernemer dan ook, dan nog weten wat die moet doen en waar die zich aan moet houden? Hoe veilig is een ondernemer nog in Nederland? Wij begrijpen dat de Europese richtlijn een uitzondering voorschrijft …

Versie c186340215f3faaa65607edfef06a11980df3f4e7630dfe497e983d541b79585 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.