Implementatie van Richtlijn (EU) 2024/1203 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 inzake de bescherming van het milieu door middel van het strafrecht en tot vervanging van de Richtlijnen 2008/99/EG en 2009/123/EG (Implementatiewet herziene Europese richtlijn milieucriminaliteit) (36876)

Brontekst

Minister Van Weel: Dank, voorzitter. De heer Bikkers vroeg of ik voorbeelden kan geven van aanzienlijke schade. Hij noemde zelf ook een paar voorbeelden, die ik langs zal lopen. Ik moet al de disclaimer geven dat dat in de kern echt per geval zal moeten worden beoordeeld. Daar zijn wel relevante factoren voor, namelijk: de referentietoestand van het aangetaste milieu, de vraag of de schade van lange, middellange of korte duur is, de ernst van de schade en ook de omkeerbaarheid van de schade. Beperkte gevolgen vallen hier in ieder geval niet onder. Een voorbeeld van aanzienlijke schade is de aantasting van een natuurgebied als gevolg van het inbrengen van schadelijke vloeistoffen in water en bodem in de nabijheid van dat natuurgebied, waardoor veel dieren en planten sterven en het water en de bodem voor langere tijd worden aangetast. Dat is een voorbeeld waarvan ik wel veilig durf te stellen dat aan al die criteria is voldaan. Voordat ik uw voorbeelden langsloop, wil ik wel benadrukken dat de verschillende gedragingen die u noemt hoe dan ook milieuovertredingen zijn. Dat staat nog los van het feit of onder de implementatie van deze richtlijn kan worden vervolgd. Ik richt me nu echter even op waar de afbakening met aanzienlijke schade ligt, waardoor de bepalingen in het Wetboek van Strafrecht op het veroorzaken van gevaar voor aanzienlijke milieuschade in beeld komen. Nogmaals, dat doet er niet aan af dat als er geen sprake is van aanzienlijke schade, desalniettemin handhavend kan worden opgetreden op basis van overtreding van de milieuwetgeving. Valt het uitrijden van te veel mest op een akker onder aanzienlijke schade? Ook hier weer de disclaimer. Dat zal in elk geval moeten worden beschouwd, maar voor de vaststelling of er sprake is van aanzienlijke schade wordt naar een aantal criteria gekeken, waaronder de ernst van de schade en de duur daarvan. Het hangt dus af van de schade die als gevolg van het uitrijden van die hoeveelheid mest kan ontstaan. Dat is onder meer afhankelijk van om hoeveel mest het gaat, om hoeveel grond en of het uitrijden langdurig gebeurt. Naarmate het om meer mest gaat en de periode waarover dit gebeurt langer is, is het risico dat daardoor de kwaliteit van bijvoorbeeld de bodem, grondwater of aangrenzend oppervlaktewater aanzienlijk in het geding komt immers groter. Nogmaals, zolang mensen zich aan de milieuwetgeving houden, is een gedraging nooit wederrechtelijk en zal die dus ook nooit strafbaar worden. Ik begrijp dat het in uw voorbeeld gaat om iemand die dat niet deed en die dat dus wederrechtelijk deed. Valt het vernietigingen van een dassenburcht onder aanzienlijke schade? Nee, het vernielen van een dassenburcht zal niet tot strafbaarheid leiden op grond van deze bepalingen. Het is allereerst goed om voor ogen te houden dat de strafbaarstellingen die betrekking hebben op aanzienlijke milieuschade zich, heel kort gezegd, richten op opzettelijke radioactieve besmetting, verontreiniging van bodem, lucht of water, of het in de handel brengen van voor het milieu schadelijke producten. Als we het dan hebben over het vernielen van een dassenburcht, kan het ook om andere gedragingen gaan, die niet onder die artikelen vallen. Denk aan het blokkeren van de ingang van de burcht of het afgraven daarvan. Dan is om die reden al geen sprake van strafbaarheid op grond van die artikelen in het Wetboek van Strafrecht. Verder geldt dat het bij aanzienlijke milieuschade moet gaan om aanzienlijke schade aan de kwaliteit van de bodem, de lucht of het oppervlaktewater of aan een ecosysteem van dieren of planten. Zou de gedraging wel binnen het bereik van bijvoorbeeld artikel 173a vallen, dan is overweging 13 bij de richtlijn van belang. Die overweging maakt duidelijk dat kleinere eenheden voor de toepassing van deze richtlijn niet als ecosysteem op zich mogen worden beschouwd. Daar worden als voorbeelden een bijenkorf of een mierenhoop genoemd. Voor een dassenburcht zou je hetzelfde kunnen betogen. Het is een te kleine eenheid om onder het bereik van de strafbaarstelling te kunnen vallen. Een dassenburcht kan wel onderdeel uitmaken van een breder ecosysteem, maar kan op zichzelf niet worden beschouwd als een ecosysteem. Het antwoord op de vraag over de dassenburcht is dus nee. Dan het dumpen van autobanden in een natuurgebied. Valt dat onder aanzienlijke schade? Ook hier geef ik weer de disclaimer dat dat per geval zal moeten worden bekeken, maar het is relevant om te weten wat de gevolgen van het dumpen van autobanden zouden kunnen zijn voor de kwaliteit van de bodem of het oppervlaktewater of voor een ecosysteem van dieren of planten. Ik kan dat moeilijk duiden op basis van het voorbeeld zoals dat nu is gegeven. Valt lozen in een meer waardoor vissen doodgaan, onder aanzienlijke schade? Ook hier is dat weer afhankelijk van de omstandigheden van het geval. In dit geval is het wel denkbaar. Als het zou gaan om een groot meer waarbij het gaat om de sterfte van een aanzienlijk aantal vissen als gevolg van het lozen van een giftige stof, denk ik dat je zou kunnen spreken van aanzienlijke schade. Valt het heien van een windpark op zee binnen een vergunning onder aanzienlijke schade? Nee. Als je binnen een vergunning opereert die is afgegeven, wat nodig is voor heien, is er geen sprake van wederrechtelijkheid. Heien kan op zichzelf wel zorgen voor een verstoring van de bodem, het kan dieren verjagen en het kan zorgen voor geluidsoverlast, maar dat is precies waarom je er een vergunning voor nodig hebt. Als je geen vergunning hebt en je gaat heien, ben je uiteraard wel strafbaar. Dat is ook een beetje een antwoord op de vraag van mevrouw Straatman, die het ook had over onderwatergeluid en schade veroorzaakt aan dieren. Nogmaals, als iemand binnen de vergunning opereert, is er geen sprake van strafbaar gedrag. Dat was een vraag van mevrouw Faber, ja. Excuus.

Versie c186340215f3faaa65607edfef06a11980df3f4e7630dfe497e983d541b79585 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.