de situatie in Oekraïne

Mevrouw Dobbe (SP): Dank u wel, voorzitter. Er zijn inmiddels naar schatting honderdduizenden slachtoffers in Oekraïne door deze vreselijke oorlog. Elke dag zien we de aanvallen van Rusland: nog meer doden. Schattingen over Russische slachtoffers lopen op tot ruim 1 miljoen mensen. Het is de werkende klasse die door Poetin de loopgraven in wordt gestuurd om te sterven. Oekraïners en gewone Russen betalen met hun leven in deze vreselijke oorlog. De SP is altijd helder geweest: Oekraïne verdient onze steun, ook militair. Nu hebben we sinds gisteren een voorstel gezien, dat hier waarschijnlijk een meerderheid gaat halen, om volgend jaar 2 miljard extra uit te geven aan militaire steun voor Oekraïne. Onduidelijk is wie dat gaat betalen. We zien dat er nu wordt bezuinigd op de zorg, met grote gevolgen voor mensen die zorg geven en voor mensen die daarvan afhankelijk zijn. We zien dat de extra miljarden aan defensie-uitgaven ten koste gaan van de zorg. Dit is niet uit te leggen aan zorgverleners, die nu al op hun tandvlees lopen om goede zorg te leveren. Nu wordt op een namiddag besloten 2 miljard euro uit te geven, gesteund door formerende partijen, waarvan we in de campagne hebben gehoord dat die plannen verder zullen leiden tot nog meer bezuinigingen op de zorg. "In het saldo laten lopen" betekent ook dat de rekening nog een keer komt. Deze miljarden extra naar Oekraïne mogen niet weer de zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid raken. Is de minister-president het daarmee eens? Dan nog een vraag. Hoe verhoudt de Nederlandse militaire steun zich tot het besluit dat, zoals wij begrepen, net in Oekraïne is genomen om wapens, met name drones, te gaan exporteren naar andere landen? Hoe wordt ervoor gezorgd dat Oekraïne geen wapens exporteert zonder dezelfde wapenexportcriteria die wij ook hanteren? Hier heb ik eerder om gevraagd. Gaat de minister-president ervoor zorgen dat steun uit Nederland niet wordt gebruikt om verboden wapens, zoals landmijnen, in te zetten? De SP heeft altijd gezegd: Oekraïne steunen betekent ook een pad naar vrede. Er komt pas een einde aan deze oorlog met vredesbesprekingen, en niet met een verdere wapenwedloop. Op vredesbesprekingen lijkt in deze Kamer een taboe te rusten, tenzij Trump het doet. Want dan wil ineens iedereen aansluiten. Nu wordt er onderhandeld, en dat is goed, maar het initiatief voor deze onderhandelingen is overgelaten aan Trump. En de voorstellen die de SP eerder heeft gedaan om in Europa zelf het initiatief te nemen tot onderhandelingen, daar wilde deze Kamer niet aan, ze wilde het niet eens proberen. Nu kijkt iedereen naar de voorstellen van Trump, waar toch vooral het Amerikaanse bedrijfsleven van profiteert. We hopen dat de onderhandelingen leiden tot een akkoord en tot vrede. Het is aan Oekraïne zelf onder welke voorwaarden het overgaat tot een vredesakkoord. Nederland zou in Europa zelf het initiatief moeten blijven nemen om diplomatie te steunen en te zorgen dat er vredesbesprekingen zijn, totdat er een vredesakkoord is. Is de minister-president, in tegenstelling tot ons vorige debat hierover, nu wel bereid om zich daarvoor in te zetten, nu maar ook later, net zolang tot er een akkoord ligt? Uit de laatste peiling blijkt dat zo'n 70% van de Oekraïners wil dat er wordt onderhandeld. Dan heb ik nog een aantal vragen. Hoe zit het met de steun voor het terughalen van de ontvoerde Oekraïense kinderen? We zien berichten over heropvoedingskampen. Dat is afschuwelijk. Wat doen wij om te helpen die kinderen weer terug te krijgen bij hun ouders? Hoe zit het met de inzet van de bevroren Russische tegoeden? Bijna twee jaar geleden is daar al een voorstel van de SP over aangenomen. Hoe zit het met het aanpakken van de sanctieomzeilingen? Dat is namelijk gewoon keihard nodig om Rusland onder druk te zetten en te blijven zetten om tot vrede te komen. Dank u wel, voorzitter.