MIVD

Brontekst

Minister Brekelmans: Zeker, het zijn prachtige gordijnen. Af en toe doen we ze even opzij en dan doen we ze weer heel snel dicht. Dat was wat ik wilde zeggen over hoofdtaak 1, voorzitter. Ik ga door naar de hybride dreigingen en meer specifiek naar de vragen die samenhangen met de NAVO-top. Door de heer Nordkamp en de heer Van Dijk werd een heel concrete vraag gesteld: kan ik iets zeggen over een mogelijke sabotage van de stroomkabels? Het onderzoek wordt op dit moment door de politie uitgevoerd en loopt dus. Ik kan daar niet voortijdig iets over zeggen. Ik heb daarover ook geen inlichtingen die ik nu openbaar kan maken. Het is een onderzoek dat valt onder de minister van Justitie en Veiligheid. Als daar meer over bekend is, zal hij daar uiteraard over communiceren, maar op dit moment kan ik daar niet meer over zeggen. De heer Van Dijk had een specifieke vraag over de honeytraps. Ik heb daar geen data over, maar laat ik even over de MIVD spreken. De MIVD is heel goed op de hoogte van de technieken die door anderen worden ingezet en ziet hoe breed dat dit is. Iedereen is zich ervan bewust dat er buitenlandse partijen zijn die dit soort middelen inzetten. Zonder dat ik daar data over heb, denk ik dat dit breed binnen Defensie geldt. We weten dat tegenstanders ieder middel inzetten om informatie te vergaren en ervoor te zorgen dat mensen in een chantabele positie komen. De reden waarom iedereen op bepaalde plekken een veiligheidsscreening moet ondergaan, is om te achterhalen of je wel of niet chantabel bent, op welke manier dan ook. Dat is de belangrijkste vraag. Dat weet iedereen. Als je eenmaal zo'n screening hebt ondergaan, ben je je ervan bewust dat zo'n beetje in iedere hoek mogelijkheden tot chantage zitten, of het nou gaat om familierelaties of om wat je verder nog in je vrije tijd doet. Ik denk dat dit bewustzijn over het algemeen goed is. Overigens, wat in de media stond, is niet zo; de MIVD heeft niet dat type screenings gedaan. Ik ben er ook niet van op de hoogte dat de AIVD of een ander dat wel zou hebben gedaan. Bij mij is het in ieder geval niet bekend; dat blijkt ook niet als ik daar om mij heen naar vraag. Wat dat betreft kwam het bericht dat in de krant stond ons in ieder geval niet bekend voor. De heer Van Dijk had een specifieke vraag over de CARIB. Ik moet toch aansluiten bij het antwoord dat ik in eerdere debatten gegeven heb. Hoofdtaak 1 en de hybride dreigingen die op ons afkomen, gelden natuurlijk tot op zekere hoogte ook voor het Caribisch deel van het Koninkrijk, maar we moeten de dreigingen die gericht zijn op Nederland en het NAVO-grondgebied niet een-op-een schakelen met het Caribisch deel van het Koninkrijk. Venezuela heeft natuurlijk wel onze specifieke aandacht. Op dit moment zien wij niet een dreiging of een grote dreiging in fysieke militaire zin. Er is ook niet iets wat ik nu wil melden op het vlak van hybride dreigingen. Er zijn natuurlijk wel de algemene dreigingen; ook daar is sprake van desinformatie en dat soort zaken. Maar het is niet zo dat ik wat dat betreft nu een groot fenomeen moet aankondigen. Het is wel van belang dat men ook op de eilanden alert is en dat we voorbereid zijn op bepaalde scenario's die zich ook daar zouden kunnen voordoen. Vandaar dat ik eerder vertelde dat we de crisisscenario's, het Crisisplan Militaire Dreigingen, met de eilanden verder aan het uitwerken zijn: mocht er sprake zijn van een conflict, wie is dan waarvoor verantwoordelijk? Een deel van de investeringen die de krijgsmacht doet, is specifiek gericht op het Caribisch deel. Dat heb ik ook in het vorige debat vermeld. We hebben daar dus wel degelijk oog voor. Volgens mij vroeg de heer Nordkamp wat we nu wel en niet openbaar maken, ook als het gaat om hybride dreigingen. Het begint er altijd mee dat de MIVD iets waarneemt. Er kan een goede reden zijn om dat openbaar te maken. De eerste vraag die we dan altijd stellen, is: weegt dat op tegen bronbescherming of niet? Het kan zijn dat je personen in een kwetsbare positie wilt beschermen. Het kan ook zo zijn dat we niet willen dat de tegenstanders op de hoogte zijn van de methodieken die de MIVD toepast. Is het antwoord "ja, het zou in principe kunnen", dan is er vaak nog een vraag. Je hebt een bepaalde positie verworven en die maak je openbaar als je in de openbaarheid treedt. Maar er kan ook een reden zijn om te zeggen: wij hebben een bepaalde activiteit en die zetten wij langere tijd door, omdat we nog meer informatie willen verzamelen. Ook al maak je het openbaar, dan is nog altijd de vraag of je ook wil dat de tegenstander weet dat het specifiek de MIVD was of niet. Dan kun je nog een afweging maken. Willen we niet dat men weet dat het de MIVD was, maar willen we wel dat die informatie openbaar wordt, dan zijn er allerlei manieren om het anoniem openbaar te maken. Dat kan de heer Nordkamp ook bedenken. Maar het kan ook zijn dat we juist wel willen dat men weet dat de MIVD over de informatie beschikte, omdat we het belangrijk vinden dat ook het bredere publiek ziet wat de MIVD allemaal kan en doet en de toegevoegde waarde daarvan ziet. Want als we dat nooit laten zien, weten mensen het niet en dan zijn ze zich daar ook niet van bewust. Nou, die vragen stellen we ons met zeer grote regelmaat. Als we achter bepaalde dingen zijn gekomen, lopen we dit trapje af. Ik ben dan altijd degene die, in de geest van de motie-Erkens, juist nog een paar keer doorvraagt: kunnen we het niet openbaar maken, kunnen we niet toch laten zien dat wij erachter zitten? Als ik zie hoe bekend het brede publiek is met wat de MIVD allemaal kan en doet en met de toegevoegde waarde daarvan, dan denk ik dat daarin nog een hele grote wereld te winnen valt. Volgens mij kunnen we dat vooral laten zien aan de hand van de mooie resultaten die de MIVD boekt. De heer Pool had een brede vraag over hybride dreigingen vanuit Rusland en China. Heel veel van de capaciteit die we hebben, is gericht op Rusland en China. Dat blijkt natuurlijk ook uit alle rapporten en jaarverslagen. Dat zijn de twee grootste statelijke dreigingen. Eerlijk gezegd, de capaciteit van Nederland staat in geen enkele verhouding tot die van China. Dat is ook logisch. Je moet dus gericht kiezen waar je op inzet. Waar ga je een spade dieper? Wat is de grootste dreiging voor de Nederlandse veiligheid en waar zet je dan je capaciteit op in? Ik kan er niet meer over zeggen, maar natuurlijk zit een deel van de oplossing in de internationale samenwerking. Als collega- of partnerdiensten exact hetzelfde willen achterhalen, is het efficiënter om dat door één iemand te laten doen en dan informatie uit te wisselen. Maar dat moet op basis van wederzijds vertrouwen. We zeggen weleens: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. In de inlichtingenwereld zou je kunnen zeggen: het kruipt als een schildpad en gaat weer weg als een F-35. Je moet dat dus echt met elkaar in de loop van de jaren opbouwen, maar daar vindt ontzettend veel goed en nuttig werk plaats. Er zijn specifieke vragen gesteld over de cyberaanval. Dat is één van de dingen die we juist wel openbaar hebben gemaakt: Laundry Bear. De heer Van Dijk vraagt of wij, als dat openbaar is gemaakt, ook monitoren of de organisaties die zijn getroffen aanpassingen hebben doorgevoerd. Wij werken daarbij samen met het Nationaal Cyber Security Centrum. De informatie die wij hebben, wordt dan niet alleen op de website gezet, maar ook gericht naar de organisaties gestuurd die het betreft en die wat dat betreft kwetsbaar zijn. Ook met het Nationaal Cyber Security Centrum vindt overleg plaats over de vraag hoe we de samenwerking met bedrijven en partners op dat vlak nog kunnen intensiveren. De heer Van Dijk vroeg of we de capaciteit hebben om dan ook nog eens bij al die partijen te monitoren of zij dat hebben uitgevoerd. Dat is niet zo, maar als dit soort zaken zijn gecommuniceerd, vindt ook met hen daarover de dialoog plaats. Bij de certificering van bedrijven in het kader van de ABDO en de ABRO is dit wel een van de onderwerpen die besproken worden om te kijken of zij dat predicaat kunnen krijgen: is de cyberveiligheid in orde en hoe wordt vervolgens omgegaan met dit soort informatie die gedeeld wordt? In dat opzicht is er dus wel nog een check.

Versie cd70cab94c640c25e73af105b0e8f807aafdca578ba570173f2339cd17390728 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.