Wapenexportbeleid

Brontekst

Mevrouw Dobbe (SP): Dank u wel, voorzitter. Wie door de lijst met afgegeven exportvergunningen gaat, komt een aantal landen tegen waar grote vraagtekens bij kunnen worden gezet. Mensenrechtenorganisaties rapporteren bijvoorbeeld mensenrechtenschendingen in en door Egypte, Algerije, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. De Emiraten — hier is eerder over gesproken — stuurt wapens richting Sudan, ook naar Darfur, waar een wapenembargo geldt. Hoe kan het dat Nederland, met onze strikte wapenexportcriteria, wapens exporteert naar deze landen? Daar wil ik graag een antwoord op. Dan is er Israël. In januari 2024 kwam de voorlopige uitspraak van het Internationaal Gerechtshof. Januari 2024. Die bevestigde dat er een risico op genocide was. In februari 2024 oordeelde het Hof in een kort geding dat er een duidelijk risico bestaat dat er met de F-35-gevechtsvliegtuigen van Israël mensenrechtenschendingen worden gepleegd. Hoe kan het dan dat er met onze strikte wapenexportcriteria in 2024 nog steeds wapenexportvergunningen zijn afgegeven aan Israël? En ik hoor hier heel precies hoe de afwegingen zijn en worden gemaakt. In de brief die we gisteren ontvingen — de heer Paternotte refereerde er ook al even aan — over het kopen van wapens uit Israël, staat: bij eventuele nieuwe materieelaankoop uit Israël wordt per geval zorgvuldig gewogen of het materieel essentieel is en of er geschikte alternatieven zijn. Maar wordt dan helemaal niet meegewogen dat Israëlische wapens mogelijk getest zijn op Palestijnen in een genocide of dat met de inkomsten van de verkoop van die wapens oorlogsmisdaden worden gepleegd? Dat lees ik namelijk helemaal niet terug in die brief. Als dit klopt, dan moet er toch ergens een actief besluit zijn genomen om de oorlogsmisdaden, de genocide en het feit dat wapens battle-tested zijn op Palestijnen niet mee te wegen in het besluit om wapens te kopen? Welk besluit was dat? Wanneer is dat genomen? Met welke informatie en argumenten is dat besluit genomen? Verreweg de grootste eindbestemming van Nederlandse wapens is Oekraïne. Het is goed dat we Oekraïne steunen in hun strijd tegen Poetins illegale oorlog. Maar als we zo veel wapens uitvoeren naar Oekraïne en bijdragen aan de ontwikkeling van de Oekraïense defensie-industrie, dan moet Oekraïne van ons ook aansluiten bij het EU Gemeenschappelijk Standpunt inzake Wapenexport, als we ons eigen wapenexportbeleid serieus nemen. Dat hoeft geen belemmering te zijn als je je gewoon houdt aan die regels. Anders lopen we echt het risico dat door Nederland gesteunde wapens terechtkomen op plekken waar er mensenrechten mee worden geschonden. Dat risico moeten we uitsluiten. Is de minister het hiermee eens? Ik sprak ook met Oekraïense vrouwen die zich inzetten tegen huiselijk geweld en geweld tegen vrouwen in Oekraïne. Zij zeiden allemaal dat huiselijk geweld enorm toeneemt. Dat is heel zorgelijk. Oekraïense vrouwen worden daarmee vaker vermoord, omdat meer Oekraïense mannen wapens hebben. Dat is natuurlijk ook inherent aan een land in oorlog. Wij zien sowieso in meer vreselijke oorlogen dat bijvoorbeeld seksueel geweld als wapen wordt ingezet en dat wapens het risico daarop groter maken. Maar hoe wordt hier bij wapenexport naar gekeken? Hoe neemt u het risico van gebruik van door Nederland geleverde wapens in geweld tegen vrouwen mee? Volgens het Wapenhandelsverdrag zijn staten verplicht dit risico te toetsen. Is de minister bereid om hierover te rapporteren, zoals maatschappelijke organisaties in Nederland ook vragen? Voorzitter. Tot slot roepen wij de minister op om de toetredingsaanvraag voor het wapenverdrag van Aken in te trekken. Dat hebben we eerder gedaan en dat blijven we doen. Juist in tijden als deze, waarin Europa verder bewapent, is het belangrijk om hoge standaarden voor wapenexport te hanteren en de democratische zeggenschap daarover te behouden. Mag ik de minister eraan herinneren dat er Franse wapens in Darfur zijn beland tegen het geldende wapenembargo in? Een gemeenschappelijk exportbeleid met Frankrijk, Duitsland en Spanje maakt dat dat ook Nederlandse wapens kunnen zijn. Ik wil hier graag een reactie op.

Versie e37facf593c6876542df2a128b02772157dd90b43b42d241fecb45c32d3be293 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.