Pakket Belastingplan 2027

Brontekst

Mevrouw Van Brenk (50PLUS): Dank, voorzitter. Het kabinet spreekt in de stukken graag over fiscale vereenvoudiging, lastenverlichting en een strakke begrotingsdiscipline, maar achter de droge cijfers van de Miljoenennota schuilt een harde werkelijkheid voor honderdduizenden kwetsbare ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking. Het is net al een paar keer genoemd, maar de geplande afschaffing van de aftrek specifieke zorgkosten per 2028 is wat 50PLUS betreft een ordinaire bezuiniging over de ruggen van mensen die het al zwaar hebben. Het kabinet rekent zich rijk met een structurele besparing van 533 miljoen euro, maar kijkt weg van de maatschappelijke ravage die het aanricht. Voorzitter. Goede zorg gaat niet om een kostenpost op de begroting; het gaat om menswaardigheid. Bij dit plan ontbreekt elke vorm van menselijke maat, zoals ik mijn bijdrage tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen al naar voren bracht. 50PLUS zal zich dus blijven inzetten voor het behoud van deze aftrekpost, want als dit kabinet zijn plannen doorzet, verliest een alleenstaande AOW'er hierdoor wel tot €800 per jaar. Dat is geen fiscale vereenvoudiging. Dat is geld voor boodschappen. Dat is de verwarming die lager moet. Hoe rijmt de staatssecretaris dit dus met de beloofde bestaanszekerheid? Voorzitter. Het steekt 50PLUS het meeste dat het kabinet de bredere en de indirecte gevolgen van deze maatregel volledig buiten de stukken laat. Collega's hebben dat ook al genoemd. Als fiscale aftrek verdwijnt, valt het fiscale voordeel weg, maar er gebeurt nog iets anders. Je verzamelinkomen stijgt op papier hard en omdat deze zorgkosten straks niet meer van het inkomen worden afgetrokken, worden deze chronisch zieken en ouderen voor de Belastingdienst ineens rijker. De gevolgen daarvan heeft het kabinet niet doorgerekend, maar het heeft wel degelijk gevolgen voor de zorgtoeslag en de huurtoeslag. Het heeft ook gevolgen voor de inkomensafhankelijke algemene heffingskorting. Het heeft ook gevolgen voor de inkomensafhankelijke ouderenkorting en de toewijzing van de gemeentelijke minimaregeling, zoals kwijtschelding van lokale lasten en de scootmobielbijdrage. Inkomen stijgt op papier en daar betalen ze dan al extra belasting over, maar bovenal verslechtert dit hun situatie soms dramatisch in ons ingewikkelde belastingstelsel. Dat werkt door in heel veel andere regelingen. Dit is een stapeling van nadelen waar 50PLUS al vaker voor heeft gewaarschuwd. Daarom vroegen wij ook om een stresstest. Je verliest niet alleen je aftrekpost; je verliest ook je toeslagen. Waarom heeft het kabinet deze inkomensafhankelijke effecten verzwegen in de effectenrapportage? Is de staatssecretaris het met ons eens dat hierover voortaan vooraf meer transparantie gegeven moet worden? Kan hij dat toezeggen? Voorzitter. Zorggeld moet naar zorg en steun moet naar degenen die deze nodig hebben. De Tweede Kamer heeft onlangs nog breed de wens uitgesproken om deze aftrek voor specifieke zorgkosten te behouden. Wij hebben als 50PLUS altijd gestreden voor hulp aan chronisch zieken en gepensioneerden en wij accepteren niet dat er bezuinigd wordt op de meest kwetsbare burgers. Mijn concrete vragen aan de staatssecretaris zijn als volgt. Kan de staatssecretaris garanderen dat er geen euro achteruitgang zal zijn voor chronisch zieken en ouderen, voordat er een alternatief is? Is de staatssecretaris bereid om de integrale effecten van de stijging van het verzamelinkomen op de toeslagen en gemeentelijke regelingen, ook als het gaat om relatief kleine aantallen, mee te nemen in de weergave van de effecten van dergelijke maatregelen? Zolang er geen volwaardig waterdicht alternatief ligt dat deze stapeling van nadelen voorkomt, moet deze afschaffing echt van tafel. Bezuinigen op zorgkosten is bezuinigen op menswaardigheid, en dat wil 50PLUS niet laten gebeuren. Voorzitter. De totale en ook structurele lastenverzwaring, zoals weergegeven op pagina 105 van het wetsvoorstel voor het Belastingplan, bedraagt maar liefst 9 miljard euro. Dat is per jaar. Het is een flinke set kleine maatregelen en versoberingen, waar ik zo direct nog op terugkom, maar ook een opvallende 7,8 miljard lastenverzwaring onder de kop inkomensbeleid. Dat is uiteraard heel pijnlijk. Dat grote bedrag wordt onder andere ingevuld met een beperking van de inflatiecorrectie en de verhoging van de schijftarieven die voor alle belastingplichtigen geldt; niet alleen voor werkenden, maar ook voor de niet meer werkenden, de AOW'ers en de arbeidsongeschikten. Deze grote lastenverzwaring van het kabinet-Jetten was niet de headline voor Prinsjesdag, maar had dat wel kunnen zijn en misschien ook wel moeten zijn. 50PLUS beschouwt deze stijging als de rekening voor het gebrek aan urgentie ten aanzien van de noodzaak van een brede belastingherziening. Ik zei het net al: zo'n hervorming geldt als echte smeerolie. Het ontbreken van die smeerolie verklaart misschien ook het gebrek aan politieke belangstelling voor deze hervorming, maar daar moeten wij ons echt overheen gaan zetten. Voor 50PLUS is het duidelijk dat lastenverzwaring op arbeid alleen te voorkomen is door een fundamentele herziening van het belastingstelsel en het stelsel van kortingen. Is de staatssecretaris dit met ons eens? Nogmaals de vraag: waar blijft de onafhankelijke adviescommissie, volgens de motie-Van Rooijen uit de Eerste Kamer? In dit Belastingplan worden meerdere kleine belastingfaciliteiten afgeschaft. Een aantal collega's heeft ze al genoemd: de afschaffing van de belastingvrije personeelskorting; het volledig afschaffen van de aftrek voor specifieke zorgkosten; het afschaffen van het lage tarief voor bloemen en planten; het afschaffen van de accijnskorting voor kleine brouwerijen; het afschaffen van het lage tarief voor ballonvaarten; het afschaffen van de startersaftrek; het afschaffen van de willekeurige afschrijving voor starters; het afschaffen van de bosbouwvrijstelling; 75% bezuiniging op meewerkaftrekking en stakingsaftrekking; een versobering van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting; een versobering van de regeling voor maatschappelijk beleggen en groen beleggen. Tja, dit roept bij ons echt de vraag op: is de staatssecretaris het met ons eens dat het afschaffen van dit soort kleine faciliteiten in het kader van het Belastingplan 2027 ook een stukje waardevolle dekking afpakt van toekomstige en broodnodige fiscale hervorming? Als we het hebben over smeerolie voor de hervorming, dan telt dit ook mee. Als we die dekking nu inzetten voor alledaagse problemen, dan is die niet meer beschikbaar voor de grote oplossingen. Graag een reactie van de staatssecretaris. Dan de maatregelen over de arbeidskorting, de ouderenkorting en de algemene korting. In de belastingvisie van 50PLUS zouden de inkomensafhankelijke kortingen nooit zo enorm groot zijn geworden. Vanaf ons ontstaan strijden wij tegen fiscale discriminatie met de grote belastingkortingen die ook nog eens inkomensafhankelijk zijn, niet alleen vanwege discriminatie van onder andere gepensioneerden en arbeidsongeschikten, maar ook omdat ze peperduur zijn en omdat ze de tarieven opdrijven. Elke extra euro die wij via de inkomensafhankelijke kortingen uitdelen — dat gaat inmiddels over vele tientallen miljarden — moet eerst met belastingtarieven worden opgebracht. Daar komen de hoge marginale tarieven vandaan die ervoor zorgen dat meer werken niet meer loont. Er is sprake van een rondpompcarrousel, het heffen van veel te veel belastingen en het vervolgens optuigen van een groot spel van teruggave. 50PLUS zou liever gewoon minder heffen. Volgens ons staan we daar niet alleen in. Voorzitter. Ik deel met PRO het idee van een geheel nieuw belastingstelsel, waarbij we de fiscale rommelzolder eens een keer goed opruimen en de marginale druk verlagen. 50PLUS wil wel kijken hoe we op een verantwoorde wijze meer geld kunnen ophalen uit het vermogensdomein, maar wat wij bij 50PLUS niet met hen delen, is dat dit een eis is voor de huidige hervorming. De huidige hervorming gaat over de rechtvaardigheid in relatie tot de uitspraak van de Hoge Raad. Op dit moment moeten we de techniek van het stelsel oplossen en niet de hoogste opbrengst afdwingen. Laat mij wat van onze gedachten hierover noemen. Er is in het vermogensdomein sprake van een organische stijging van opbrengsten. Denk aan de enorme miljardenmeevaller op de tegenbewijsregeling. Ook steeg de totale opbrengst van de ozb de afgelopen jaren elk jaar met 7%. Of denk aan de extra opbrengsten van het eigenwoningforfait in combinatie met het afschaffen van de wet-Hillen, waarbij de extra opbrengsten ineens weer niet meetellen in het vermogensdomein. Ik zal het woord "dekking" hier niet gebruiken, maar deze voorbeelden of ontwikkelingen geven toch op z'n minst wel wat ruimte om flexibel te zijn. Klopt het dat de staatssecretaris het Belastingplan zonder dekking uit de hogere vrijstelling nogmaals naar de Raad van State heeft gestuurd? Volgens mij heeft de minister ook gezegd dat hij een risico neemt. Kan er gemeld worden wat daarmee precies bedoeld wordt? Wat is er gebeurd om de twijfels bij de Raad van State over de eerdere juridische houdbaarheid te beperken of op te lossen? Waar kan de extra dekking vandaan komen nu het kabinet ervoor gekozen heeft om de dekking niet meer primair te halen uit de forse verlaging van het heffingsvrije vermogen, omdat dit politiek en maatschappelijk onhaalbaar was? Kan een uitputtende opsomming gegeven worden van alle verhogingen van belastingen of heffingen alsmede van verlagingen of van versoberingen van aftrekposten, kortingen of vrijstellingen in het vermogensdomein sinds de uitspraak van de Hoge Raad over box 3? Ik heb namelijk de indruk dat de box 3-opgave over de jaren heen al wel is opgehaald met andere maatregelen in of rond het vermogensdomein. Kan die indruk weggenomen worden of niet? In het voorliggende amendement-Grinwis/Dassen wordt dekking gevonden in een grote verhoging van het huurwaardeforfait, maar als dat amendement het haalt, wordt er geen geld gehaald uit vermogensdomein box 3. Ik begrijp wel dat de burger snakt naar een overheid die meer fantasie heeft dan het verhogen van de ene of de andere belasting. Voorzitter. Waarom moet de dekking voor een verbeterd nieuw stelsel per se uit box 3 of uit het vermogensdomein komen? Voor 50PLUS is dat geen must. Er is een raar piketpaaltje van 9 miljard geslagen op het moment dat de opbrengst in box 3 modelmatig en beleidsmatig het grootst was, en we moeten en zullen binnen dat kader blijven. Tja, ik zou ook wel willen dat we met ons pensioenkapitaal konden redeneren vanaf het hoogtepunt van 2.000 miljard in 2020, en dat we erover konden fantaseren dat er elk jaar nog 7% bij komt. Dan hadden we nu namelijk 2.600 miljard in onze pensioenreserve gehad, maar dat is niet zo. Het is zinloos om vanaf een gepasseerd hoogtepunt te redeneren en dat geldt wat ons betreft ook voor box 3. Is de staatssecretaris dat met ons eens of niet? Geeft deze benadering de Belastingdienst en de politiek niet juist de benodigde ademruimte om een juridisch waterdicht nieuw box 3-stelsel op te tuigen, dat pas echt stabiel is? Vijftien jaar lang was er geen indexatie en bij het uitdelen van de inmiddels zwaar tegenvallende buffers pakt het kabinet meteen zijn kans door de ouderenkorting met €100 te verlagen. Er zijn gepensioneerden die geen verhoging hebben gehad en er zijn ouderen zonder enige vorm van pensioen. Wij zijn dus mordicus tegen de verlaging van de ouderenkorting met €100. Wat opmerkelijk is en wat opvalt, is de precisie waarmee de verschillen in opbrengst tussen de vermogensaanwasbelasting en de vermogenswinstbelasting door het ministerie van Financiën kunnen worden berekend. Blijkbaar weten we nu al exact wat deze belastingen in 2040 zullen opbrengen. Uiteraard lijkt dit maar zo en zijn dit uitkomsten die louter becijferd zijn op basis van modellen met grote aannames. De vraag is dan ook hoe goed die modellen zijn en in welke mate wij hier bezig zijn met schijndiscussies over allerlei technische aannames over de toekomstige vermogensgroei in box 3 en over de ontwikkelingen op de financiële markten. Op z'n minst zou je verwachten dat er een aantal scenario's zouden zijn doorgerekend, en dan inclusief mogelijke gedragseffecten. Want dat burgers op dit soort lastenverzwaringen niet reageren, kan misschien wel in een model, maar zeker niet in de praktijk. Voorzitter. Dit was de bijdrage van 50PLUS. Wij begrijpen dat iedereen in afwachting is van hetgeen waar het kabinet uiteindelijk mee komt. Wij zullen op dat moment altijd positief kijken naar de effecten en we willen ook zeker meedenken, maar we hebben al wel gezegd waar voor ons een paar piketpaaltjes staan.

Versie 23eecc80aaf2f91059d10d5e61a46267c0b3083fef411c9292c1d6257e96c85c · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.