Gewasbeschermingsmiddelen

De heer Goudzwaard (JA21): Dank u wel, voorzitter. Nederland heeft een agrarische sector waar veel landen jaloers op zijn. In een klein, dichtbevolkt land produceren onze boeren en tuinders hoogwaardig voedsel en werken zij aan het verminderen van de impact op hun omgeving. De groente- en fruitbox die wij vandaag hebben ontvangen is daarvan een smakelijk voorbeeld. Ik hoop dat mijn collega's iets voor me overlaten. Voorzitter. Een goede oogst is geen vanzelfsprekendheid. Boeren en tuinders moeten hun gewassen kunnen beschermen tegen ziekten, plagen en schimmels. Dat hoor ik meerdere mensen hier zeggen. Van links tot rechts wil volgens mij namelijk iedereen voorkomen dat oogsten mislukken. Tegelijkertijd is er steeds meer, en heel terecht, aandacht voor de bescherming van omwonenden, consumenten en onze leefomgeving. Wij willen hun blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen natuurlijk zo veel mogelijk beperken. Dat vraagt om samenwerking, innovatie, een deugdelijk beleid en zeker ook duidelijke communicatie. Voorzitter. Gelukkig zijn daartoe ook mogelijkheden, want op 14 juli dit jaar hebben BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland en NAJK het hoofdlijnenconvenant ondertekend. Dit gaat telers helpen om hun gewassen nog meer te verduurzamen en biedt tegelijkertijd perspectief op rechtszekerheid en de stabiliteit om voor langere termijn te investeren. Dat hebben ondernemers namelijk ook nodig. Dit hoofdlijnenconvenant vormt daarvoor het kader, met de afspraken op hoofdlijnen. Na de zomer moeten deze verder worden uitgewerkt in deelconvenanten, heb ik begrepen. Die moeten uiterlijk eind dit jaar vastgesteld worden. De staatssecretaris gaf het al aan in zijn brief: het hoofdlijnenconvenant is een onderhandelingsakkoord en moet in samenhang met de deelconvenanten tot een geborgde realisatie van alle doelen gaan leiden. Staatssecretaris, ligt de uitwerking nog op koers om uiterlijk eind dit jaar vastgesteld te gaan worden? Voorzitter. Dan moeten we het natuurlijk ook nog hebben over de veelbesproken Food and Feed Omnibus. Hoewel de Raad heeft ingestemd met het Ierse voorstel voor het Omnibuspakket, moet het Europees Parlement volgens mij nog positie innemen. Dat houdt in dat die stemming van 5 oktober is uitgesteld en dat leidt wat JA21 betreft tot kwalijke vertragingen. Een sneller beschikbaarheid van groene gewasbeschermingsmiddelen is immers noodzakelijk om de sectoren verder te verduurzamen. De voorstellen van de Europese Commissie zorgen ervoor dat met name de groene, vaak minder belastende, middelen sneller beschikbaar kunnen worden voor telers. Elke keer als wij op werkbezoek zijn, horen we de steeds terugkerende signalen van ondernemers: wij willen best die omschakeling maken naar het gebruik van groene middelen, maar zorg dat deze beschikbaar zijn tegen een financieel gezonde prijs, zodat ons voedsel ook kan concurreren met voedsel uit andere landen en Nederlanders ook gewoon Nederlands voedsel kunnen eten. Dat is wel zo circulair, zou ik zeggen. Dan wordt voedsel niet onnodig door supermarkten geïmporteerd. Voorzitter. Dan noem ik de TFA-vormende pfas-gewasbeschermingsmiddelen. Recent RIVM-onderzoek laat een bemoedigende daling zien van de hoeveelheden pfas in het bloed, onder meer van PFOA en PFOS. Maar dat betekent niet dat wij achterover kunnen leunen. JA21 neemt de zorgen over TFA serieus, maar vindt dat maatregelen zorgvuldig moeten worden afgewogen. Boeren en tuinders moeten hun gewassen effectief kunnen blijven beschermen. Volgens de ILT komt door gebruik van deze middelen naar schatting 21.000 kilo TFA vrij. Ik hoorde het mijn collega's net ook al zeggen. De beleidsreactie wijst daarbij ook op andere bronnen, zoals industriële lozingen en de afbraak van geneesmiddelen. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe groot is de bijdrage van die andere bronnen en welke maatregelen neemt het kabinet om ook die aan te pakken? Kan de staatssecretaris van LVVN bijvoorbeeld per relevante teelt aangeven waar het wegvallen van TFA-vormende middelen echt tot knelpunten gaat leiden, welke alternatieven er dan beschikbaar zijn en wanneer de ontbrekende alternatieven kunnen worden verwacht? Dat kan overigens ook gewoon per brief. Tot slot wil ik graag weten hoe de staatssecretaris ervoor zorgt dat die alternatieven sneller worden toegelaten en voor telers ook betaalbaar en praktisch uitvoerbaar zijn. De WUR waarschuwt dat vervangingen door andere middelen of maatregelen in een aantal gevallen onvoldoende is. Bovendien kan een smaller middelenpakket het risico op resistentie vergroten. JA21 wil minder pfas én een betrouwbare voedselproductie. Daarom moet de aanpak van TFA samengaan met een concreet plan voor effectieve alternatieven. Telers hebben weinig aan alternatieven die alleen in beleidsbrieven effectief blijken.