Wijziging van de Omgevingswet, de Wet milieubeheer en de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de implementatie van de herziening van de Richtlijn industriële emissies en de uitvoering van de PIE-verordening

Brontekst

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66): Dank u wel, voorzitter. We praten vandaag over een technische verandering in de wet, maar die heeft grote gevolgen voor mensen. Het gaat om mensen die ziek worden door stoffen die fabrieken uitstoten, om kinderen die niet kunnen zwemmen in water in de buurt omdat dat vervuild is of om pfas, dat zelfs in de eieren van eigen kippen zit. De uitstoot van de industrie veroorzaakt ongeveer 7 miljard schade voor de samenleving; we hoorden zojuist al dat er verschillende bandbreedtes zijn, maar het gaat in ieder geval om 7 miljard. Mensen worden ziek en overlijden soms eerder. Daarom is het heel belangrijk dat we goed weten wat bedrijven uitstoten, zodat we kunnen ingrijpen als zij zich niet aan de regels houden. De veranderingen die nu worden voorgesteld, zijn een kans om de overheid sterker te maken met duidelijke regels, actuele vergunningen en meer openheid over uitstoot. D66 steunt dit. Voor ons is het simpel: de overheid moet mensen beschermen, niet later maar nu. Maar, voorzitter, we moeten ook eerlijk zijn. Het systeem voor vergunningen, toezicht en handhaving werkt nu niet goed. Omgevingsdiensten hebben het erg druk. Er is te weinig personeel en te weinig kennis bij ingewikkelde zaken. Ook zijn heel veel vergunningen al jaren niet aangepast. De nieuwe Europese regels zeggen dat vergunningen openbaar moeten zijn en dat er beter op gecontroleerd moet worden. Dat is goed, maar de uitvoering moet het wel aankunnen. Er is ook een risico, want — dat werd eerder ook al genoemd — terwijl we grote vervuilers willen aanpakken, moeten we ervoor oppassen dat kleine of vooroplopende ondernemers niet onnodig worden belast. Kleine bedrijven die hun best doen om schoner te werken, moeten niet vastlopen in regels en papierwerk. D66 wil juist dat zij geholpen worden. Mijn vraag is dus: hoe gaan deze richtlijn en de onderliggende regelgeving bijdragen aan deze doelen van een daadkrachtige overheid die omwonenden beschermt met uitlegbare regels? Verwacht de staatssecretaris dat de voorliggende regelgeving problemen gaat opleveren voor kleine bedrijven? Zo ja, hoe worden zij daarin ondersteund? In hoeverre vertrouwt de staatssecretaris erop dat deze doelen binnen het huidige systeem van handhaving passen? Voorzitter. Het kwam al een aantal keren voorbij, maar een duidelijk voorbeeld is natuurlijk Chemours. Veel mensen willen dat we strenger optreden tegen dit bedrijf, omdat het schadelijke pfas in het water loost. Iedereen weet dit: het bedrijf, de overheid, wij. Toch gebeurt er weinig, omdat het vastloopt in ingewikkelde regels. Het bedrijf heeft nog steeds een oude vergunning en kan daardoor doorgaan. Dit laat zien dat grote of complexe bedrijven moeilijk aan te pakken zijn, zeker omdat omgevingsdiensten te weinig capaciteit hebben. Dat knelt als bedrijven het gemeenschappelijk belang minder belangrijk lijken te vinden. Daar moeten we niet naïef over zijn. Ik heb dan ook een directe vraag aan de staatssecretaris: heeft de herziene richtlijn concrete gevolgen voor de situatie bij Chemours? En hoe ondersteunt de staatssecretaris de provincie en de omgevingsdienst om te zorgen dat Chemours niet zomaar zijn gang kan gaan? We zien dat het toezicht tekortschiet bij dit soort grote zaken, niet omdat de wet het niet toestaat, maar omdat er te weinig mensen en middelen zijn. Zelfs als vergunningen juridisch kloppen, kunnen ze toch schadelijke gevolgen hebben. Kan de staatssecretaris uitleggen waar het nou precies misgaat bij zo'n bedrijf als Chemours? En werkt het huidige systeem wel goed genoeg om zo'n bedrijf echt aan te kunnen pakken? Dan nog een punt. In de herziene richtlijn moeten vergunningen worden bijgewerkt. De nieuwe regels zeggen dat vergunningen openbaar en online beschikbaar moeten zijn. Dat is een goede stap. Maar ik wil ook specifiek vragen: kan dit betekenen dat de aangenomen motie van mijn collega Mpanzu Bamenga waarin de regering wordt verzocht om een volledig overzicht te maken van alle lozingen van pfas en zeer zorgwekkende stoffen ook eindelijk uitgevoerd kan worden? De PIE-verordening verplicht voortaan rapportage over emissies op installatieniveau. Dat lijkt precies het soort informatie dat nodig is om de motie uit te voeren. Ik hoor graag hoe de staatssecretaris daarop reflecteert. Voorzitter. D66 steunt deze nieuwe regels en kijkt uit naar de verdere uitwerking. Maar alleen regels op papier zijn niet genoeg. Dat is al door verschillenden vandaag duidelijk gemaakt. Mensen die in de buurt van Chemours of andere vervuilende bedrijven wonen, hebben een overheid nodig die niet alleen regels maakt maar ze ook handhaaft. Dat is waar D66 voor staat. We gaan ervan uit dat het kabinet dat ook wil. Dank u wel.

Versie 385bb3e61001f88b8405175a01921f95ceacbbc3b639cf0ff28ab3a0bafbd4ee · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.