Financiële markten

De heer Ephraim (Groep Van Haga): Dank u, voorzitter. Ik wil mijn inbreng vandaag beperken tot de Nederlandse huizenmarkt en de aanbevelingen van de ESRB daaromtrent. Wij zouden graag zien dat Nederland de loan-to-value verlaagt, zodat er eventueel genoeg onderpand is voor hypothecaire leningen en de kredietverliezen onder slechte economische omstandigheden zo klein mogelijk blijven. BVNL heeft er toch wat moeite mee dat de ESRB aan de Nederlandse economie, die nog niet zo heel slecht draait, voorwaarden stelt. Er zijn landen die daar meer voor in aanmerking komen. Het klimaat is daar wellicht beter, en het eten ook, maar de economie minder. Graag een reactie van de minister. Welk nut ziet zij in de aanbevelingen van de ESRB? En in welk opzicht zijn de dames en heren van de ESRB beter in staat dan onze eigen bekwame ambtenaren van Financiën om aanbevelingen te doen? En dat zeg ik zonder enige ironie. Voorzitter. De ESRB constateert dat in het coalitieakkoord wel wat staat opgenomen over de ltv, maar daarbij wil ik toch graag aantekenen dat het niet goed zou zijn voor de Nederlandse huizenkoper dat de ltv verder omlaag zou gaan, ook gegeven de schaarste aan huizen. Wat is de visie van de minister daarop? De ESRB vraagt ook om acties ten aanzien van de eventuele verliezen op hypothecair gedekte leningen voor woonhuizen. Maar die verliezen zijn buitengewoon laag, zoals we hier ook weleens eerder hebben besproken. Tijdens de huizencrisis van 2008 tot 2013 daalden de huizenprijzen gemiddeld met 20% en nam het aantal transacties met 45% af, en toch waren de kredietverliezen op de hypotheekportefeuilles van de vier grootste banken slechts 0,20% per jaar van de totale hypotheekschuld die bij de vier grootbanken uitstond. Bovendien hadden ze genoeg voorzieningen om deze verliezen op te vangen. Daarnaast is daarna de ltv ook nog eens verlaagd naar 100% met een looptijd van 30 jaar. Dan zijn er toch zeker risicovollere leningen, zou je zeggen, bijvoorbeeld de staatsobligaties van Zuid-Europese landen, om er maar eens een te noemen. Vraag vier. Is de minister het met BVNL eens dat deze staatsobligaties een veel groter risico vormen dan de Nederlandse hypotheekschuld? En waarom adresseert de ESRB dit risico, dat toch een echt systeemrisico is, niet? Ik las nog een stukje verder: "Please provide, as appropriate, justifications for (i) inaction, (ii) delays in action and (iii) departure from the sub-recommendation, as may be relevant. Please provide a self-assessment on whether the inaction is sufficiently or insufficiently explained." Ik wil zo dicht mogelijk bij de tekst blijven! Ik zal het netjes zeggen: waar bemoeien ze zich mee? Het was een aanbeveling, niks meer en niks minder. Hoe gaat de minister deze aanbeveling wegen? Wat gaat het kabinet ermee doen? Voorzitter. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de ESRB zit te muggenziften terwijl De Nederlandsche Bank dreigt om te vallen door nauwelijks renderende staatsleningen, waarbij de miljardenverliezen de belastingbetaler pas echt om de oren vliegen. Lees de brief van Klaas Knot er nog maar eens op na. Deze klassieke mismatch is DNB zelf bewust aangegaan, daar deze net als de ECB immers onafhankelijk is van de politiek. Graag een reactie. De ESRB stelt dat het Nederlandse huizenbezit een van de belangrijkste systeemrisico's vormt. Heel gek. We zagen het in de bankencrisis van 2007/2008 niet, want dat probleem werd veel meer veroorzaakt door de Amerikaanse rommelhypotheken: subprime, Alt-A, de CDS, de CDMS, en noem het hele rijtje maar op. Kan de minister dit bevestigen? Het moet helaas weer even in het Engels, maar dan krijgen we ook nog: "The decision to postpone the introduction of Article 458 measure (taken in March 2020) reflected the possible materialization of systemic risks after the coronavirus outbreak and its potential impact on the Dutch economy and financial sector." Heb je dat gezien? Ja? Waar haalt de ESRB het eigenlijk vandaan? De ESRB schrijft dat systeemrisico's ten gevolge van de Nederlandse huizenmarkt de afgelopen jaren zijn toegenomen. Zo zijn de huizenprijzen gedurende meerdere jaren op rij scherp gestegen. Er zijn zelfs tekenen dat er sprake is van overwaardering, klinkt het angstaanjagend. Maar ja, dat is niet zo gek als je met 523 mensen per vierkante kilometer zit en de vraag naar huizen geëxplodeerd is, omdat we 120.000 migranten per jaar toelaten. Dan weet ik ook wel wat de prijzen van huizen gaan doen. Hoe ziet de minister dit? En als je het aanbod maar blijft verhogen, dan is het dweilen met de kraan open. Hoe denkt de minister daarover? Tot slot. In de beslisnota lezen we: "Naar verwachting zal de ESRB de voorliggende reactie ook de beoordeling "non-compliant" geven. De ESRB kan echter geen formele maatregelen nemen tegen Nederland in het geval van non-compliance ten aanzien van de aanbevelingen. Wel wordt de mate van compliance met de maatregelen door de ESRB aan de Commissie gerapporteerd, wat een negatieve beeldvorming kan creëren." Eerlijk gezegd lijkt me dat een peulenschil in vergelijking met het belang van de huizenmarkt. Is de minister dit met Belang Van Nederland eens? Tot zover, voorzitter.