Initiatiefnota van de leden Beckerman en Westerveld over dakloosheid

Mevrouw Dobbe (SP): Dank u wel. In heel Nederland wonen kinderen in auto's of garageboxen. Het aantal dakloze vrouwen en kinderen blijkt veel groter dan gedacht. Een derde van de dak- en thuislozen is vrouw en een derde daarvan heeft kinderen. Kinderen die moeten slapen in auto's of garageboxen: in een beschaafd land als Nederland vind ik dat ongelofelijk. Dus dank je wel aan de initiatiefnemers dat ze dit belangrijke onderwerp, dat heel veel levens en de samenleving raakt, zo op de agenda zetten. Dank dus aan mevrouw Beckerman, mevrouw Westerveld, mevrouw Vijverberg en meneer Hondmann. Naar schatting 100.000 mensen in Nederland zijn dakloos of dreigen dakloos te worden. Dit aantal groeit. Het daalt niet; het betreft dus steeds meer mensen. Dit is het gevolg van gefaalde politieke keuzes: van de keuze om minder sociale huisvesting te hebben en die voor minder mensen toegankelijk te maken, van de flexibilisering van werk en bezuinigingen op de zorg, van regels die mensen dakloosheid induwen en die het moeilijker maken om daar weer uit te komen, van de markt en winsten boven het publieke belang. Nu zitten mensen in de samenleving diep in de problemen. Het doel om dakloosheid in 2030 uit te bannen, raakt uit zicht door een gebrek aan politieke daadkracht. De SP doet daarom een aantal voorstellen om de concrete stappen te zetten die nodig zijn om dit doel wél te halen. De meest voor de hand liggende maatregel zijn het doeltreffendst. Er moeten simpelweg meer betaalbare woningen komen. Deze moeten naar dakloze mensen gaan of naar mensen die anders dakloos worden. Niet alleen komen er te weinig nieuwe woningen bij, er wordt nog steeds sociale huisvesting gesloopt, geliberaliseerd en verkocht. Er worden tot 2030 90.000 sociale huurwoningen verkocht en bijna 108.000 woningen gesloopt. Waarom? Stop hiermee. Er staan nu 190.000 woningen en 16 miljoen vierkante meter aan kantoren en andere ruimtes leeg. 16 miljoen vierkante meter! Daar begint de aanpak van dakloosheid en de woningnood. De snelste manier om het aantal woningen uit te breiden, is de inzet van bestaande leegstaande gebouwen. Het moet toch lukken een plan te maken om daar als eerste 10.000 woningen in te realiseren? Wat vinden de initiatiefnemers daarvan? Is de staatssecretaris bereid dit te doen? Ook moeten we af van het creëren van situaties waarin mensen de dakloosheid in worden geduwd, bijvoorbeeld door huisuitzetting of het verlaten van de zorg. Wie dakloos raakt, komt in een moeras van regels terecht. Sommige mensen krijgen geen toegang tot voorzieningen, omdat de situatie nog niet schrijnend genoeg is. Dat zijn bizarre en kortzichtige manieren om met mensen om te gaan. Anderen proberen hun leven weer op de rails te krijgen, maar moeten maanden wachten op een briefadres en zitten al die tijd zonder uitkering of zonder zorgverzekering. Ondertussen stijgen de schulden en wordt zorg gemeden. Als mensen dan wel bij iemand terechtkunnen, krijgen ze een boete voor samenwonen door de kostendelersnorm, of een kind moet noodgedwongen het huis uit, ook als er geen woonruimte is. Mantelzorgers komen in de knel. We kennen allemaal de verhalen. Is de staatssecretaris bereid om te regelen dat iedereen binnen drie dagen een briefadres kan krijgen en om de kostendelersnorm eindelijk af te schaffen, zoals ook de indieners vragen? Wat bedoelt dit kabinet er in vredesnaam met de uitspraak dat het afschaffen van de kostendelersnorm het draagvlak voor het sociaal vangnet zou ondergraven? Ik snap oprecht niet wat hier staat, want door die norm komen juist meer mensen in dat sociaal vangnet terecht. Er is meer nodig om dakloosheid uit te bannen. De voorstellen uit de initiatiefnota kosten minder dan het laten voortbestaan van dakloosheid kost. Is de staatssecretaris het in ieder geval daarmee eens? Huizen bouwen gaat nog jaren duren, terwijl het afschaffen van de kostendelersnorm, het aanpakken van leegstand en zorgen dat mensen niet nog verder in de knel komen omdat ze geen briefadres hebben, simpele en snel uitvoerbare maatregelen zijn die vrijwel direct effect zullen hebben. Nog één vraag aan de indieners: zou het ook niet helpen als er meer zorgbuurthuizen komen? Dan is er meer ruimte voor ouderen om in de eigen buurt oud te worden en komen er ook huizen vrij. Laten we nú andere keuzes maken, keuzes die niet kunnen wachten. Ik zie uit naar de beantwoording en ik zie er eigenlijk ook naar uit om de minister van Wonen, die gaat over daken voor daklozen, hier alsnog te mogen verwelkomen. Dank u wel.