Maritiem

Minister Karremans: Dank, voorzitter. Daar kom ik zo op. Allereerst misschien een korte introductie van mijn kant. Het onderwerp dat vandaag op de agenda staat, gaat overduidelijk heel veel Kamerleden aan het hart. Dat is mooi om te zien. Dat is volgens mij ook terecht, want Nederland is een waterland. We voeren niet alleen al eeuwen een strijd met het water, maar we verdienen er ook ontzettend veel geld mee. Dat is ontzettend belangrijk voor onze economie en voor alles wat we hier in Den Haag doen aan investeringen in ouderenzorg, onderwijs, cultuur, veiligheid en noem maar op. Sterker nog, de maritieme sector draagt 94 miljard euro per jaar bij aan de Nederlandse economie. Dat is natuurlijk ontzettend veel. Met andere woorden: een belangrijke motor van de Nederlandse economie is een scheepsmotor. Maar dan moet die motor natuurlijk wel blijven draaien, en daar hebben we het vandaag met elkaar over. Daarvoor moeten we blijven investeren in het hoofdvaarwegennet, moeten we blijven investeren in innovatie en moeten we zorgen dat de binnenvaart mee kan in de energietransitie. Dat is ook al een paar keer aangehaald en dat vind ik ook heel terecht. Mevrouw Vellinga-Beemsterboer zei bijvoorbeeld al heel terecht: de Rijn staat op dit moment op de laagste aanvoerstand sinds 160 jaar. Die 160 jaar had ik nog niet scherp, maar ik geloof het zo. Ik denk: dat is sinds dat die gemeten wordt. Dat is inderdaad heel lang. Dat betekent natuurlijk ook iets voor de Nederlandse maritieme industrie. Je ziet het nu al met het stremmen van sluizen. Dat zag je al in de zomer. Je ziet het met het eenrichtingsverkeer op de IJssel. Dat heeft een enorme impact. Ik vind dus ook dat de commissie terecht vragen stelt over hoe we hier in het vervolg mee omgaan. Dit is namelijk een realiteit. Dit was afgelopen zomer een realiteit. Het is vandaag de dag een realiteit. De heer Heutink zei het ook: "Dit kan volgende zomer zomaar weer eens het geval zijn. Hoe staan we er dan voor?" Daar ga ik zo ook expliciet wat verder op in, want ik denk dat we met elkaar een stevig gesprek moeten voeren over wat we daar nou aan moeten doen. Dat even ter introductie. Ik zal inderdaad, zoals de voorzitter mij verzocht heeft, even aangeven in welke blokjes ik de beantwoording van de vragen zal doen. Ik begin even met zeevaart en het MIP. Dan behandel ik zeehavens, duurzame scheepvaart, multimodaal goederenvervoer en overig. Nu zie ik eigenlijk een blokje waarvan ik denk dat het misschien handig is om dat wat eerder te doen, namelijk binnenvaart. Laat ik maar even beginnen met binnenvaart en droogte. Dat sluit ook goed aan bij de introductie die ik net heb gegeven. Voordat ik inga op alle vragen, wil ik de Kamer, de commissie, even uitleggen wat ik van plan ben te doen. Dat begint bij afgelopen zomer. Ik ben toen veel in gesprek geweest met ondernemers. Dat was overigens niet alleen de maritieme industrie. Dat waren ook glastuinbouwers en bijvoorbeeld vertegenwoordigers van LTO, maar ook heel veel mensen en ondernemers rond het Twentekanaal. Ik heb toen afgesproken week op week met hen te spreken, eerst fysiek en daarna in een call, over wat de huidige stand van zaken was. Daar heb ik ook ontzettend veel opgehaald. Er is ook al wat gezegd door mevrouw Boelsma-Hoekstra over de communicatie, zo van: wat kunnen we nou beter doen en wat moeten we naar de toekomst toe doen? Daar kom ik zo ook op. Ik heb ook met alle dijkgraven gesproken. Ik heb dus in die zin met alle waterbeheerders gesproken over hoe we dit nou verder brengen. Dit is namelijk niet alleen een maritiem vraagstuk; dit is ook een watermanagementvraagstuk. Het is in de basis een watermanagementvraagstuk. Helaas komt daarbij natuurlijk altijd de realiteit kijken. We kunnen water niet maken. We zijn dus afhankelijk van de aanvoer van de Rijn. Dat is natuurlijk onze grote aorta als het gaat om het water dat Nederland binnenkomt en waar onze schepen op varen. Maar binnen dat gegeven kan je natuurlijk wel zo veel mogelijk proberen te doen. Ik wil dus nog voor het einde van het jaar een brief sturen naar de Kamer met een uiteenzetting van welke acties we nu al nemen en in de toekomst willen gaan nemen op korte, middellange en lange termijn, om veel beter voorbereid te zijn op dit soort situaties. Dat ziet op welke infrastructuur we denken nodig te hebben en welke afspraken we met watermanagers en met de maritieme industrie moeten maken. Maar denk ook aan hoe we dat voortaan doen met communicatie. Daar zal ik heel eerlijk over zijn: toen rond het Twentekanaal was de communicatie vanuit RWS gewoon niet goed. De reden daarachter was de volgende. Wij zagen op een gegeven moment de situatie verslechteren van groen naar oranje en daarna naar rood. Toen het rood werd, zeiden we "nu moet het dicht", terwijl we natuurlijk bedrijven, vooral bedrijven rond dat Twentekanaal, al veel eerder mee hadden kunnen nemen in dat proces. Dat hebben we wel veel beter gedaan — dat horen we ook terug — rond het eenrichtingsverkeer op de IJssel. Zo hebben we echt de industrie er al in een heel vroeg stadium in meegenomen dat het een mogelijkheid was en ook wanneer het ingesteld zou moeten worden. Dat is daar dus beter gedaan. We hebben er dus al direct van geleerd. Maar ik denk dat dit wel een les is die breed getrokken moet worden en meegenomen naar de toekomst toe. Je kan namelijk niet altijd alle problemen oplossen, zeker als het om droogte gaat — daarin ben je gewoon afhankelijk van het weer — maar je moet in ieder geval de communicatie goed op orde hebben.