Raad Algemene Zaken d.d. 6 februari 2023 / Rechtsstatelijke ontwikkelingen in de Europese Unie

De heer Amhaouch (CDA): Dank, voorzitter. Ik begin met Oekraïne. De strijd in het oosten van Oekraïne is aan het intensiveren. Rusland en de Wagner Group beramen mogelijk grotere aanvallen. Daarom vindt de CDA-fractie het belangrijk dat we solidair zijn en blijven met het Oekraïense volk en dat we in Europa samen optrekken om Oekraïne te voorzien van de juiste verdedigingsmiddelen. Het is voor het CDA ook van groot belang om in te blijven zetten op humanitaire hulp, op de korte en de middellange termijn. Daarom vragen we aan de minister hoe het staat met het Europese marshallplan. Dat hebben we al eerder aangekondigd. We zien daarin een aantal bewegingen. Kan de minister reflecteren op welke status dat nu heeft en welke stappen wij vooruitzetten? Doet elke lidstaat zijn fair share? Zijn ze in elk geval gecommitteerd aan dat plan? Voorzitter. Daarnaast is Den Haag een mogelijke kandidaat voor het agressietribunaal. Kan de minister de huidige stand van zaken hieromtrent verduidelijken? Voorzitter. Het is al eerder aan de orde geweest: de concurrentiepositie, oftewel ons toekomstig verdienvermogen. Onze fractie maakt zich ernstig zorgen over de Europese industrie in deze tijden van hoge energieprijzen en stijgende kosten enerzijds, en de noodzaak om te verduurzamen anderzijds. De CDA-fractie deelt de visie dat strategische autonomie en digitale transitie hierbij speerpunten moeten zijn. Hoe ziet de minister de balans tussen de noodzaak om te investeren in de industrie en om die te verduurzamen, en de snel stijgende kosten voor de industrie van grondstoffen en energie? Hoe valt dit samen? Hoe kunnen en willen we de industrie hierbij ondersteunen? Hoe voorkomen we de-industrialisatie van Europa? En hoe voorkomen we dat daardoor R&D en innovatie uit Europa wegtrekken? Voorzitter. De minister is recent op bezoek geweest in het Witte Huis. De VS heeft recentelijk de IRA aangekondigd, die ook discriminatoire elementen bevat. Dat wordt ook in de geannoteerde agenda beschreven. Wij, als Europa, zijn veel reactief bezig. We steggelen over allerlei potjes in plaats van dat we eerst komen met een offensief en gericht plan. Ik mis de urgentie in de schaduw van een opkomende handelsoorlog tussen de EU en de grootmachten. Kan de minister reflecteren op hoe de IRA ter sprake is gekomen in het Witte Huis? Wat kunnen we en gaan we concreet doen? Is de minister ervan op de hoogte dat verschillende Amerikaanse staten bedrijven proberen weg te lokken met die IRA-buidel? Over ASML is net al voldoende verteld. Op een gegeven moment moet de Kamer wel geïnformeerd worden over de kaders en de regels. We willen eigenlijk voorkomen dat we van deal naar deal gaan. De vraag aan de minister is dus: wanneer kan daarover meer informatie gedeeld worden met de Tweede Kamer? Voorzitter. Voor onze fractie is het duidelijk dat migratie wederom een hoofdpijndossier is geworden. We denken dat we nu grote aantallen hebben, maar misschien is dit nog maar het begin van wat er allemaal gaat komen. Enerzijds willen we de vluchtelingen echt op kunnen vangen, maar anderzijds zien we dat dat met de huidige instroomaantallen niet door kan blijven gaan. We hebben simpelweg de fysieke ruimte niet om dit jaren vol te houden. Op deze manier kunnen we vluchtelingen hier geen goede start geven. Een oplossing zal ook vanuit Europa moeten komen, als het aan onze fractie ligt. Kan de minister aangeven welke input hij gaat leveren in de Raad Algemene Zaken als minister van Buitenlandse Zaken? Welke concrete punten worden vanuit Nederland aangedragen in aanloop naar deze Europese top? Voorzitter. Dan nog de visumvrijstelling. Het rapport van de Europese Commissie laat duidelijk zien dat er nog veel winst te behalen is bij de hervorming in die landen. Hoe gaan wij ze daarbij helpen? Tot slot. We hebben de minister gezien in Roemenië. We weten dat de Schengentoetreding van Roemenië niet gelukt is in het kader van de combinatie met Bulgarije. Is dat aan de orde geweest? Hoe is het perspectief voor Roemenië of die koppeling voor de loop van dit jaar?