Participatiewet

Brontekst

Mevrouw Biekman (D66): Dank u wel, voorzitter. D66 kiest voor een arbeidsmarkt waarin iedereen kan meedoen. Een goede baan is de beste manier om op te kunnen klimmen. Een baan is echter meer dan dat. Een baan zorgt voor zingeving, voor een persoonlijk netwerk en voor regelmaat. Een goede baan gun je iedereen, maar een baan vinden is soms makkelijker gezegd dan gedaan. Nog te vaak komt het voor dat mensen met een arbeidsbeperking graag willen meedoen, maar tegen allerlei hobbels aan lopen. Deze groep verdient onze speciale aandacht. Ik wil mijn spreektijd daarom graag inzetten voor vragen die belangrijk zijn voor deze groep. In een krappe arbeidsmarkt zou je verwachten dat de banen voor het oprapen liggen voor mensen met een arbeidsbeperking, maar de praktijk is weerbarstiger. Het lukt nog onvoldoende om iedereen die hulp nodig heeft bij het vinden van een baan, te helpen. Eerst iets over de banenafspraak. In de brief van juni staat dat het aantal extra banen van de banenafspraak flink achterblijft bij het doel. De achterstand is opgelopen tot ruim 25.000 banen. Verdere verbeteringen aan de banenafspraak lijken hard nodig. Als we de doelgroep banenafspraak verruimen, moeten we echter ook meer ambitie tonen. Een optie is om bij aanpassingen aan de banenafspraak de ondersteuningsbehoefte centraal te stellen. Deze optie wordt ook in de brief van juni genoemd. Ik ben benieuwd welk deel van de doelgroep banenafspraak momenteel geen ondersteuningsbehoefte heeft, bijvoorbeeld omdat ze weliswaar vso hebben gedaan en ingeschreven zijn bij het UWV, maar sindsdien een beroepsopleiding hebben afgerond. Welke groepen mensen met een arbeidsbeperking buiten de doelgroep banenafspraak hebben naar verwachting wél een ondersteuningsbehoefte? Nog los van allerlei beleidsmatige verbeteringen aan de banenafspraak, wat gaat de overheid zelf als werkgever doen om meer werk aan te bieden aan mensen met een arbeidsbeperking? Sociaal ontwikkelbedrijven zijn onmisbaar voor de mensen over wie ik het heb. Ze weten veel mensen met een arbeidsbeperking toch te begeleiden naar een goede reguliere baan en bieden veel mensen vaste beschutte werkplekken die er anders niet zouden zijn; mijn collega's zeiden dat zojuist ook al. Om die beschutte werkplekken te realiseren, zijn een goed werkend stelsel en voorspelbare financiering nodig. De vorige staatssecretaris heeft in brieven aangekondigd te werken aan een nieuwe verdeelsystematiek. Wanneer kan de minister ons informeren over de beoogde nieuwe verdeelsystematiek? Overweegt hij explicietere prikkels voor de realisatie van beschutte werkplekken? De vorige staatssecretaris schrijft heel voorzichtig in zijn brief dat hij in het kader van de verbeteragenda beschut werk verkent in hoeverre er ruimte is om in specifieke gevallen gebruik te maken van de praktijkroute of een verlicht beoordelingsproces. Is de minister bereid om iets breder te kijken naar de inzet van de praktijkroutes bij de vaststelling van beschut werk? Ten slotte nog iets over de Wajongers. Voor veel Wajongers is de stap naar werk lastig. In onderzoek naar de UWV-dienstverlening lees ik dat ruim driekwart van de Wajongers die eind 2022 zonder werk zaten ook in de drie jaar daarvoor nooit hadden gewerkt. Als het blijkbaar zo lastig is om een reguliere baan te vinden, is beschut werk of maatschappelijke participatie dan niet realistischer dan regulier werk? Wordt dat voldoende gefaciliteerd? Ik nodig de minister uit hierop te reflecteren. Wajongers die wél genoeg inkomen uit werk kunnen verdienen, verliezen na vijf jaar hun Wajong-uitkering en het daarmee gemoeide garantiebedrag; we hebben het al eerder hierover gehad. Dat na een periode van werk het recht op de uitkering vervalt, is misschien heel erg vervelend — dat snap ik — maar dit gebeurt ook bij andere uitkeringen. Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat ik het belangrijk vind dat we een oplossing bieden voor deze plotselinge en onverwachte inkomensdalingen. We moeten die voorkomen. Ik zie in de beslisnota's verschillende opties om deze inkomenseffecten te verzachten. Ik wil graag aan de slag met deze opties, maar ik begrijp ook dat het complex is. We hebben tijdens de procedurevergadering al een technische briefing ingepland. Ik dank de minister daarvoor.

Versie c44e2db5245ebeabbff46a36540785f35284ad8b91bd841a750f65f44b672c2a · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.