Participatiewet

Brontekst

De heer Ceder (ChristenUnie): Dank u wel, voorzitter. Soms hebben mensen een steuntje in de rug nodig om mee te kunnen doen in ons land, of om een baan te vinden. Dat vindt de ChristenUnie belangrijk, want werk zorgt niet alleen voor inkomen, maar ook voor zingeving, voor contacten en voor gemeenschap. Het zorgt voor een gevoel van eigenwaarde. Wij vinden het heel belangrijk dat participatie en begeleiding ook vanuit de overheid geboden worden. Dan maakt het niet uit wat jouw "economisch rendement" is, als je een beperking hebt. Omdat werk in zichzelf, inherent, van waarde is, vinden wij het belangrijk dat wie dit wil en kan de gelegenheid krijgt om mee te doen. Daarom is de Participatiewet voor ons een belangrijk en nobel streven. We hebben de afgelopen jaren ook heel veel debatten gehad omdat de wens niet altijd overeenkomt met de werkelijkheid. We hebben gezien dat er hardheden in zitten. We hebben gezien dat, als iemand geld moet terugbetalen, gemeenten te weinig ruimte hebben om te kunnen afwijken en zij moeten terugvorderen en boetes moeten opleggen. Dat heeft tot veel tragedies geleid. We hebben hier in de Tweede Kamer ook heel veel mensen gehad die niet alleen geklaagd hebben, maar ook tranen hebben laten vloeien over hoe de Participatiewet geen nobel streven en begeleiding naar werk is geworden, maar een kooi. Een kooi van een hardvochtige overheid die geen oog heeft voor de werkelijkheid, maar aan de tekentafel maar iets bedacht heeft. De afgelopen jaren is dat erkend en zijn er ook wisselingen geweest. Dat steun ik. Dit nieuwe kabinet heeft aangegeven dat het verder wil gaan met het voortzetten en verbeteren van wat er mogelijk is. Ik vind wel dat er nog weinig concreets in staat. Ik zou graag de minister de gelegenheid willen bieden om aan te geven wat hij concreet voor zich ziet en gaat veranderen de komende jaren. Ik heb ook een paar vragen. In het akkoord staat: in ruil voor de prikkel om te gaan werken, zal de kleine groep die echt niet kan werken niet constant worden gevraagd om dit te gaan doen. Kan de minister aangeven wie deze mensen zijn die in het coalitieakkoord worden bedoeld en wat de grootte van deze groep is? Ik heb al eerder in een interruptiedebat gerefereerd aan een groep die bij mij zeer op het netvlies staat, omdat zij geregeld in de Tweede Kamer hun verhaal gedaan hebben, te weten de chronisch zieken. Het zijn mensen die door de systematiek die we hier met elkaar hebben bedacht vanuit de bijstand ziek worden en vervolgens geen recht meer hebben op een WIA-uitkering, het regime dat we hebben voor arbeidsongeschikten, maar in de Participatiewet in een kooi gevangen blijven, met regels om mensen naar werk te begeleiden. Maar als je ziek bent en niet kunt werken, maar wel de sollicitatieverplichting hebt, of als je maar een x-aantal weken op vakantie kunt gaan omdat je beschikbaar moet blijven voor werk, dan hebben we het hier met z'n allen als Tweede Kamer en kabinet niet goed gedaan. Ik heb met een groot deel van de Kamer overigens een motie ingediend om dit te regelen, maar het vorige kabinet heeft gezegd: ja, we zien dit, maar het is aan het volgende kabinet om met oplossingsrichtingen te komen. Nou, dat bent u. Ik hoop dat we vandaag met elkaar kunnen uitspreken dat we dit gaan regelen. Voor mij is het geen hocus pocus; volgens mij horen deze mensen niet thuis in de Participatiewet zoals die bedoeld is. Wij moeten daar niet moeilijk over doen en hen in een apart regime plaatsen, waardoor zij niet die verplichtingen hebben die vernederend zijn, niet het gewenste effect hebben en juist het tegengestelde effect hebben. Mijn vraag is: hoe kijkt de minister naar deze groep? Er komt ook meer nadruk op de effectieve handhaving van de taaleis. Dat snap ik en wij zijn daar ook voor, maar wat betekent het effectief in dit verband? Als je de uitkering gaat verlagen, dan kan dat, maar dan ontstaat er een situatie dat mensen onder het minimum leven en in Nederland merk je dat dit ook weer neveneffecten heeft waar uiteindelijk de maatschappij voor opdraait en betaalt, als mensen hun huur niet meer kunnen betalen en de schuldhulpverlening in actie moet komen. Ik snap dit als prikkel, maar ik vraag me af of dit doordacht is. We moeten vooral niet doen wat we in het verleden hebben gedaan, namelijk hardvochtigheden inbouwen waar we uiteindelijk als samenleving zelf de maatschappelijke kosten van dragen. Dus ik ben gewoon even benieuwd wat precies het plan is, zodat we als commissie goed kunnen wegen wat we daarvan vinden. Met de Participatiewet in Balans zijn veel belangrijke wijzigingen aangebracht om hardheden te verminderen. Krijgen initiatieven als het bouwdepot meer ruimte en de kans om kwetsbare jongeren een duw richting een perspectiefvolle toekomst te geven? Ook op dit punt zie ik echt kansen en de noodzaak om de positie van deze groepen te verbeteren. Voorzitter. Het is ook belangrijk om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Met de focus op werk was ik enorm verbaasd over de bezuiniging op re-integratiemiddelen, namelijk 100 miljoen euro per jaar. Heeft de minister al in kaart wat hiervan de consequenties zijn? Met de start van de Participatiewet was de verwachting dat veel meer mensen een beroep zouden doen op een loonkostensubsidie, een effectief instrument om mensen aan het werk te helpen, maar in tegenstelling tot de verwachte 87.000 mensen zijn er maar 45.000 mensen met een loonkostensubsidie aan het werk. Hoe kan dit? Wat kunnen we doen om dit te verbeteren? Voorzitter. Het is al eerder genoemd, maar laten we eerlijk zijn: de banenafspraak is geweldig, maar wordt ook al jaren niet gehaald. Het is een papieren tijger. Er zijn 25.000 minder banen gecreëerd dan de afspraak was.

Versie c44e2db5245ebeabbff46a36540785f35284ad8b91bd841a750f65f44b672c2a · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.