de toekomst van de euro

Mevrouw Gündogan (Lid Gündogan): Dank u wel, voorzitter. Soms lijkt het wel alsof dit debat bestaat uit eurofielen en eurocritici. Ikzelf probeer dit debat als euroagnost te benaderen, namelijk zo nuchter en zakelijk mogelijk. Zo heb ik eerder gezegd dat indien ik aan de lat van de euro had gestaan, ik geen voorstander was geweest van de invoering van de euro. Dat is niet omdat ik tegen een gezamenlijke munt ben, maar omdat ik tegen een half afgemaakte munt ben. Een gezamenlijke munt vereist meer dan een gezamenlijk betaalmiddel. Je levert als land immers de ruimte in om met de rente en met de waarde van je munt te spelen. Dat zijn twee belangrijke economische knoppen om aan te draaien. Na meerdere crises mogen we wel stellen dat de weeffouten van de euro ook voor eurofielen niet te miskennen moeten zijn, maar als eurocritici nu denken dat ik uit de euro wil stappen, heb ik ook slecht nieuws. Uit de euro stappen is mogelijk de duurste en daarom meest domme keuze die men zou kunnen maken. Met de rug tegen de muur zei Draghi: whatever it takes. En zo werd tijd gekocht, dure tijd. Met de opkoop van zo'n 7.000 miljard aan schuldpapieren werd uitstel gekocht, maar uitstel is geen afstel. Bij iedere crisis reageert de politiek verbaasd en wordt de ECB als redder in nood ingezet, en wordt er daarna op de ECB gemopperd. Maar wij, de politiek, zijn aan zet. De euro moet vervolmaakt worden want er is een noodzaak die dat van ons eist, en dat is het mondiale schuldenvraagstuk. Nimmer was de schuldenproblematiek zo groot als nu. Het kon onopgemerkt blijven door de ultralage rente, maar die slaat terug in ons gezicht nu de rente stijgt. Tot hoe hoog die zal stijgen, weten we nog niet, maar we weten wel dat de wereldwijde schuldenberg al vier keer zo groot is als in de jaren zeventig. 5% rente nu doet dus ongeveer net zo veel pijn als 20% rente in de jaren zeventig. Als deze bubbel knapt, hebben wij allemaal een probleem. De aanleiding kan Europa zijn, Italië bijvoorbeeld, maar het kan ook beginnen in Washington of Tokio. Zijn wij wel voldoende bezig om politieke urgentie en discussie te vormen zodat wij straks democratisch gelegitimeerd kunnen reageren op een escalatie van dit vraagstuk? Dank u wel.