Initiatiefnota van het lid Dobbe over de zorg voor slachtoffers van seksueel geweld

Brontekst

Mevrouw Dobbe (SP): O sorry, het was mevrouw Vliegenthart. Excuses, mevrouw Vliegenthart. Het was wel een heel goede suggestie. Het zou dus ook een optie kunnen zijn om het te regelen via de Wet publieke gezondheid. Dit is niet een optie die mijn voorkeur heeft, omdat als je het op die manier doet — wat zou kunnen — je nog steeds tegen regionale en lokale financiering aanloopt en we zien dat daar op dit moment andere keuzes in worden gemaakt. Wij hebben veel regionale CSG's gesproken die zeggen dat er op dit moment op hen wordt bezuinigd omdat gemeenten keuzes moeten maken en de keuze dan niet altijd valt op zorg en hulp voor mensen die slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld. Dat brengt dan dus ook die problemen met zich mee. Er zijn dus verschillende opties om dit te regelen. Ik leg die hier neer. Onze voorkeur heeft het om het te regelen via de Rijksoverheid. Er werd ook gesuggereerd om het eigen risico te financieren door het te verhalen op de dader. We zijn het natuurlijk eens met met name het CDA, dat daarnaar vroeg, dat waar mogelijk schade verhaald moet worden op daders. Dat is rechtvaardig; het voelt rechtvaardig en is dat ook. Maar feit is ook — het CDA noemde dit zelf al — dat het in verreweg de meeste gevallen niet tot een veroordeling komt. We kunnen dat feit niet negeren, want voor die groep is het dus erg lastig om de schade op de dader te verhalen. Ook voor slachtoffers waarbij de dader uiteindelijk wel wordt veroordeeld, duurt het vaak heel erg lang. Volgens mij is het niet acceptabel om dan van het slachtoffer te vragen om in de tussentijd de kosten voor de zorg voor te schieten, zeker omdat het slachtoffer dan misschien al de keuze heeft gemaakt om geen zorg af te nemen, omdat die de kosten niet kan betalen. Dit is ook een principieel punt: een slachtoffer moet kunnen kiezen of hij of zij aangifte wil doen. Sommige slachtoffers moeten er ook voor kunnen kiezen om geen aangifte te doen als zij dat zelf niet willen. Als je het geld via deze route zou verhalen, dan zou dat betekenen dat er een financiële prikkel kan zijn voor slachtoffers om wel aangifte te doen, bijvoorbeeld als zij de kosten anders niet kunnen betalen. Dat zou ik willen voorkomen. Ik ben er dus zeker voor om kosten op de daders te verhalen, maar ik vind wel dat het wel of niet moeten betalen van het eigen risico daar niet van afhankelijk zou moeten zijn. We hebben het met z'n allen ook gehad over hoe moeilijk het is voor slachtoffers om de stap te zetten richting zorg en hulp. Het moment waarop het slachtoffer die stap zet, is ook het moment waarop het slachtoffer wordt geconfronteerd met dat eigen risico. Dat gebeurt niet later, maar echt op dat moment. Het is juist belangrijk om ervoor te zorgen dat die drempel er op dat moment niet is. Daarom pleit ik er zo hard voor om het eigen risico voor deze zorg af te schaffen. Dit was het blokje eigen risico. Ik heb u vast allen overtuigd! Voorzitter. Ik ga door naar het volgende blokje, met de vragen over de financiering van de CSG's, waar ik net al iets over heb gezegd. Specifiek waren er vragen over het geld voor extra vrouwenopvang en de CSG's. Volgens mij waren het vragen van de VVD en het CDA. Dit is trouwens ook een reactie op de plannen die het kabinet heeft gepresenteerd en op de begroting die we hebben kunnen lezen. Ik vind het goed dat het kabinet een extra stap zet om iets te doen voor het CSG en de vrouwenopvang. Zoals ik in de nota heb beschreven, is dit ook heel hard nodig. Tegelijkertijd zie ik, met name ten aanzien van het CSG, dat het bedrag onvoldoende is om de problemen aan te pakken; ik denk dat een aantal woordvoerders dat ook ziet. Er is ten eerste meer nodig dan de 2 miljoen die nu wordt vrijgemaakt. Het geld moet ook structureel zijn, dus niet maar voor drie jaar. Daarnaast is het zo dat het aantal slachtoffers toeneemt; dat werd door een aantal woordvoerders ook al aangegeven. De verwachting is ook dat het aantal nog verder zal toenemen. Dat betekent dat de behoefte aan financiering ook toeneemt. Bovendien is het nodig dat er meer zekerheid komt ten aanzien van de financiering, en minder regionale verschillen. Dat kan via landelijke financiering. Volgens ons is het goed dat deze stap nu is gezet, maar blijft er meer nodig. Ik ben er dan ook erg voor om de financiering niet alleen landelijk en structureel te regelen, maar ook op zo'n manier dat er genoeg is om de zorg en hulp te bieden die nodig is. Als de kosten stijgen, zou de financiering mee moeten stijgen. Dat is ook een antwoord op de vraag van mevrouw Van Meetelen: "Is het aanbod wel op orde? Stel je voor dat meer slachtoffers zich gaan melden terwijl het aanbod niet op orde is." Ik denk dat het antwoord daarop niet moet zijn dat we tegen slachtoffers zeggen dat zij zich niet meer moeten melden. Ik denk juist dat we ervoor moeten zorgen dat het aanbod op orde komt. Dat is een hele belangrijke voorwaarde. Dan online seksueel geweld. Heel veel fracties hebben daar aandacht voor gevraagd. Ik denk dat dit heel terecht is. We hebben recentelijk inderdaad allerlei voorbeelden gezien die aantoonden hoe erg dit probleem toeneemt en hoe ingrijpend en heftig zoiets is. Mevrouw Pelicot werd in deze context bijvoorbeeld al genoemd. Volgens mij is dit iets wat enorm groeit. Wij moeten meer doen om ervoor te zorgen dat we dit kunnen aanpakken. Er werd gevraagd hoe wij kijken naar online seksueel geweld; in de nota zeggen we daar natuurlijk al een aantal dingen over. Het is een probleem dat groeit. Nederlanders zijn steeds meer online, waardoor ook het risico op onlinemisbruik gewoon enorm is toegenomen. De aanpak hiervan staat hier wat ons betreft niet toe in verhouding. Dit krijgt nog te weinig prioriteit. Er is nog te weinig focus. Bovendien ligt de focus te veel op het reactief, dus achteraf, offline halen van schadelijke content, in plaats van op het voorkomen dat onlinemisbruik plaatsvindt en dat beelden van misbruik online komen. Als het gaat over het offline halen, is ook Offlimits enorm belangrijk. Daar vroeg D66 ook naar: hoe kijken wij naar de rol van Offlimits? Juist omdat het zo'n groot en groeiend probleem is, en omdat het zo complex is, is er voor de aanpak ervan specifieke expertise nodig. Er is bijvoorbeeld vaker sprake van een grote groep slachtoffers tegelijkertijd. De problematiek verandert ook door de snelle technologische ontwikkelingen. Voor die specifieke expertise is Offlimits gewoon ontzettend belangrijk — onmisbaar zelfs — zowel voor directe hulp aan slachtoffers via de hulplijn als voor het meldpunt voor misbruikbeelden en het delen van expertise met andere organisaties. Ik ben het helemaal eens met D66 dat het daarom belangrijk is dat er voldoende financiële ruimte wordt geboden aan Offlimits om die functie te blijven vervullen. Ik ben dan ook verheugd te horen dat daarvoor nu een amendement voorligt, zeker omdat het probleem toeneemt. Ik maak me ook zorgen over de geplande bezuinigingen op Offlimits. In de huidige context lijkt me dat zeer onverstandig. Ik kan er niks anders van maken.

Versie 8d7ddd87eb3047056633aa7e577e7abd37405ac98b15207f6a4547ccec83952d · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.