Online kinderrechten

Brontekst

Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Op de dag voor Prinsjesdag gebeurde er iets wat nóg belangrijker is dan met hoedjes op in de schouwburg zitten. Jongeren kwamen naar de Tweede Kamer toe met het jaarlijkse jongerenadvies. Hun oproep was glashelder: volwassenen in Den Haag, luister nou een keertje naar ons, want we zijn bezorgd over onlinepesten, het huizentekort en de veiligheid. Als volwassene en als Tweede Kamerlid voel ik me eigenlijk verplicht om die zorgen op te lossen. Eigenlijk was pesten — in de gesprekken ging het over onlinepesten — zorg nummer één van de jongeren. Daar wil ik vandaag mee beginnen. Als volwassenen hebben we namelijk nog veel te weinig door wat er online gebeurt. Het zou een heel groot verschil maken als jongeren zich veilig voelen om naar volwassenen toe te stappen als er online iets ergs gebeurt. In de gesprekken zeiden ze eigenlijk: als er op school iets gebeurt en het gaat over online, dan zeggen heel veel docenten, uitzonderingen daargelaten, dat ze daar niks mee kunnen omdat het online is. Heel veel ouders bagatelliseren wat er in die onlinewereld gebeurt en snappen soms niet hoe ongelofelijk groot het is. Dat herken ik als moeder ook wel een beetje. Het blijft daar maar doorgaan, terwijl wij als volwassenen vaak ingrijpen door de dader te pakken. Daarmee is vaak het grote online-incident en de impact die dat op de kinderen heeft niet gestopt. Daarom heb ik de volgende vragen. Wat gaan de staatssecretarissen doen om volwassenen te leren over de digitale wereld? Hoe houden de staatssecretarissen bij of alle acties die zij doen om opvoeders te bereiken ook echt effectief zijn? Hebben ze cijfers waaruit blijkt dat opvoeders inderdaad mediawijzer zijn geworden? Voor jongeren en kinderen is er het Jeugdjournaal. Maar ik pleit voor een volwassenenjeugdjournaal: elke week tien minuten, waarin je als ouder wordt bijgepraat over wat er in de onlineleefwereld van jongeren gebeurt, gepresenteerd door jongeren zelf. Zou de staatssecretaris zo'n idee willen onderzoeken? Maar ook als er geen volwassenen in de buurt zijn, moeten jongeren veilig ergens terechtkomen. GroenLinks-Partij van de Arbeid wil een hulpknop op alle onlineplatforms, waarmee jongeren met één klik op de knop kunnen zien bij wie ze terechtkunnen in het geval van pestgedrag, enge beelden en misbruik. Denk hierbij aan De Kindertelefoon, Helpwanted of zelfs 113. Zien de staatssecretarissen een optie om zo'n hulpknop in te richten die doorverwijst naar Nederlandse hulplijnen? Welke hulplijnen hebben jongeren nu en voor welke problemen? Hoeveel geld geeft het kabinet uit aan deze hulplijnen? Ik vind het ook dieptriest dat er op de begroting van Justitie en Veiligheid alweer een bezuiniging op Offlimits staat; dé organisatie die online kindermisbruik aanpakt en slachtoffers helpt. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom dat zo is? Is hij bereid om ervoor te zorgen dat de bezuiniging wordt teruggedraaid en dat het budget juist meestijgt met de meldingen? De echte boosdoeners in dit verhaal zijn natuurlijk de sociale media. Megabedrijven als X, TikTok en Meta doen te weinig om ons, zowel jong als oud, te beschermen. Die sociale media worden heel verslavend gemaakt en daardoor voelen jongeren zich steeds minder de baas over hun eigen schermtijd. Het is tijd om keihard in te grijpen. Dat moeten we niet doen door grenzen op te leggen aan gebruikers, maar door nieuwe regels te maken voor big tech, zodat het internet voor iedereen leuker wordt. GroenLinks-Partij van de Arbeid wil daarom verslavende algoritmes verbieden. Jij bent de baas over wat je op je tijdlijn ziet, niet Elon Musk of Mark Zuckerberg. Vindt de staatssecretaris dat socialemediabedrijven genoeg doen om hun platforms niet meer verslavend te maken? Heeft Nederland een plan om alle moties die zijn aangenomen over sociale media uit te voeren en dat in Europa voor elkaar te boksen? Wat is de strategie daarvoor van deze staatssecretarissen? Het internet hoort leuk te zijn. Het is dé plek waar we elkaar ontmoeten. Jongeren hebben het volste recht om in hun vrije tijd het internet op te gaan. Dat moet je niet eindeloos begrenzen, want voor sommige jongeren, bijvoorbeeld als ze in de kast zitten of thuis niet veilig zijn, zijn hun onlinevrienden onmisbaar. Het moet natuurlijk wel veilig zijn. In het afgelopen halfjaar hebben veel partijen hun ideeën voor een veilig internet op papier gezet. Zo hebben Nieuw Sociaal Contract, de ChristenUnie en D66 plannen gemaakt. Binnenkort hoort GroenLinks-Partij van de Arbeid samen met de VVD en Volt ook bij de plannenmakers. We hebben eigenlijk alle organisaties uit het veld bevraagd over wat ze eigenlijk doen om kinderen weerbaarder te maken, en dat bij elkaar gebracht. Het plan zullen we binnenkort presenteren. Maar ik wil hier nog wel even de mogelijkheid hebben om vooral mevrouw Dral van de VVD te bedanken voor een hele fijne samenwerking. We hebben het hier namelijk heel vaak over keiharde maatregelen die je kan nemen. Daarbij vergeten we heel vaak wat we nog moeten doen aan de weerbaarheid van kinderen. Er zijn heel veel experts in het veld die daaraan werken. Wat mevrouw Dral eigenlijk veel te bescheiden achter de schermen doet, is al die organisaties een stem geven en zorgen dat we ons met z'n allen veel meer bewust zijn van die weerbaarheid en dat we daaraan moeten werken. Kinderen zelf vragen daar ook om: geef ons tools om zelf steviger in die onlinewereld te staan. Het laat zien dat de Kamer aan de slag wil. Ik ben oprecht blij om te zien dat ook het kabinet nu plannen heeft gemaakt. Ik wil nog één laatste vraag stellen, misschien wel de belangrijkste van allemaal: wat doen de staatssecretarissen om niet alleen over jongeren te praten, maar vooral ook met ze? Dat was namelijk de allerallergrootste oproep, ook bij de Jongeren Prinsjesdag: praat nou met ons. Ze zeiden ook vooral: laat dat gepraat niet alleen maar resulteren in een leuk fotomoment waarbij je zegt dat het zo belangrijk is om naar jongeren te luisteren, maar luister ook naar ze en zet dat om in beleid. De vraag is dus vooral: hoe gaan deze staatssecretarissen dat doen? Hebben jongeren een stem gehad in de plannen van het kabinet? Hoe is dat precies gebeurd? Wat gaat het kabinet doen om jongeren veel meer te betrekken? De politiek heeft jongeren keihard nodig, want ze zijn de toekomst. Ik kijk uit naar de antwoorden van het kabinet.

Versie 97aeebf0381cf2f73e50b8cb94016c742eb455e523af52e74ab1658f39e96504 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.