Nationaal Strategisch Plan (NSP)

De heer Stoffer (SGP): Dank, voorzitter. Ik val hier vanmiddag in voor de heer Bisschop, die hier graag had willen zijn maar die een debat elders heeft. Voorzitter. Het klinkt mooi: we gaan boeren betalen voor maatschappelijke diensten. Maar laten we eerlijk zijn, en het werd zojuist ook gezegd door de collega van de VVD: het is een sigaar uit eigen doos. Europa heeft de vorige eeuw voedselzekerheid gecreëerd via marktbescherming en productiesubsidies. Europa koos vervolgens voor afbouw daarvan in ruil voor inkomenssteun, in de hoop dat de prijsvorming de inkomensondersteuning overbodig zou maken. De kosten zijn gestegen, maar de prijzen niet. Opnieuw fors meer inkomenssteun inruilen voor kostenvergoedingen voor extra milieu-inzet, betekent verslechtering van het verdienmodel. 30% overheveling naar de tweede pijler en daarna nog eens 25% voor de ecoregeling betekenen een ruime halvering van de bedrijfstoeslagen. Dat komt bovenop de paar procent landbouwgrond die uit productie genomen moet worden en de mogelijke bufferstromen. Mijn vraag is: waar blijft in dit hele plan de versterking van het verdienmodel van de boer? Want dat was toch ook een prioriteit? Laat ik helder zijn: wat de SGP betreft graag minder overheveling. De minister heeft eerder terecht aangegeven dat ze de conditionaliteit zo beperkt mogelijk wil invullen. Waarom nu dan toch een paar nationale koppen daarbovenop? In de verordening zijn deze basiseisen bedoeld voor een zo veel mogelijk gelijk Europees speelveld en niet voor het behalen van maximale milieuwinst. Ik noem enkele nationale koppen. Bij de optie om via het telen van vanggewassen of stikstofbindende gewassen 1% minder landbouwgrond uit productie te hoeven nemen, schrijft de minister dat ze overweegt om in Nederland vanggewassen uit te sluiten. Dat vindt de SGP onbestaanbaar. De verordening geeft telers gewoon deze mogelijkheid. Punt, zou ik zeggen. Het is in dit geval geen keuzemenu voor lidstaten. Bij de gevraagde bufferstrook van drie meter wil de minister alleen specifieke gebieden uitzonderen. Mijn vraag is: waarom niet heel Nederland aanmelden als uitzondering, onder verwijzing naar de bufferstrook in het zevende actieprogramma Nitraatrichtlijn? Die uitzondering is er speciaal voor Nederland in gekomen. Waarom hier dan niet maximaal op inzetten, is mijn vraag. Bij de voorschriften voor bescherming van veengebieden kijkt de minister ook naar een ploeg- en scheurverbod, terwijl dat mijns inziens gewoon via de ecoregeling kan lopen. De verplichte vruchtwisseling wil de minister invullen via het een op vier telen van een rustgewas. Maar wat betekent dat, bijvoorbeeld voor de vollegrondsgroenteteelt? Krijgen die telers ruimte om via de verplichting om meerdere gewassen te telen, monoculturen te voorkomen? Voorzitter. Wat betekent de invulling van het GLB voor de akkerbouw, en voor de voedselzekerheid en de biobased economy, een belangrijke sector? Een deel van het budget gaat naar oplossingen voor de veehouderij. De ecoregeling lijkt voor de akkerbouw nog weinig opties te bevatten. De basiseisen kunnen voor akkerbouwers een relatief grote kostenpost opleveren. Bij de uitwerking daarom graag aandacht voor de positie van akkerbouwbedrijven. De praktijktoets leert ons dat de ecoregeling zo complex is dat boeren er zonder adviseur geen raad mee weten. Dat is niet de bedoeling. Mijn vraag aan de minister is daarom om die ecoregeling zo in te richten dat een gemiddelde boer geen adviseur nodig heeft. De SGP pleit ervoor om bij de betalingen voor maatschappelijke diensten vooral ook te kijken naar win-winprojecten voor boer en natuur. Dan denk ik aan het werken aan bodemverbetering, weerbaarheid tegen droogte en precisielandbouw. Daarbij is de vraag: wordt precisielandbouw ook onderdeel van de ecoregeling? De Europese verordening biedt ruimte voor dusdanige vergoedingen, zowel in de eerste als tweede pijler, dat die niet alleen een magere compensatie zijn voor gemaakte kosten maar dat er ook wat aan te verdienen valt. Mijn vraag is of de minister deze ruimte gaat benutten, want we moeten die sigaar uit eigen doos niet nog groter maken dan dat hij al is. Tot slot, voorzitter. Brussel wil dat we rekening houden met de Green Dealambities. Onderzoek leert dat deze grote gevolgen voor de landbouw kunnen hebben, terwijl door het stijgen van de import de klimaatwinst onderaan de streep nihil blijkt te zijn. Mijn vraag is: gaat de minister zich van deze niet juridisch vastgelegde ambities niet al te veel aantrekken? Helemaal tot slot, voorzitter, want ik zie dat ik nog een paar seconden heb. Een opmerkelijke constatering in de praktijktoets van het NSP is dat de boeren die meededen aan de ecoregeling ruim tweeënhalf keer meer leverden dan ze via de ecoregeling vergoed kregen. Maar een deel deden ze toch al, zonder er premie voor te krijgen. Laten we hier ook stellen dat er meer gebeurt dan we denken. Dat mag ook weleens gewaardeerd worden. De SGP blijft wat dat betreft trots op onze boeren. Dank u wel.