Leefstijlpreventie

Brontekst

Mevrouw Wiersma (BBB): Dank, voorzitter. Gezondheid begint bij het maken van gezonde keuzes. Dat gaat al snel over wat mensen niet mogen of moeten: minder suiker, minder vet en nu minder vlees. Echte preventie begint echter niet met verboden, maar met verleiding. Het gaat om eerlijk, onbewerkt en vers voedsel dat voor iedereen beschikbaar is. Uit de hongerwinterstudie van het Amsterdam UMC blijkt dat mensen die verwekt zijn tijdens de hongerwinter en zijn blootgesteld aan ondervoeding op het moment dat organen werden aangelegd, op volwassen leeftijd twee keer zo vaak een hartinfarct hebben en zelf vier keer zo vaak borstkanker. Goede voeding met de juiste nutriënten is dus van levensbelang, zeker waar het gaat om preventie. Laten we eerlijk zijn: gezondheid begint niet in Den Haag, maar op het erf van onze boeren. Daar wordt voedsel gemaakt dat niet alleen voedt, maar ook zorgt voor gezondheid. Het zal u niet verbazen, maar ook ik wil nu vooral iets zeggen over de Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf is ooit bedacht met één helder doel: mensen helpen om gezondere keuzes te maken voor hun eigen lichaam, niet voor het klimaat, niet voor ideologische doelen, maar voor hun gezondheid. Juist daarom is het zorgelijk dat het Voedingscentrum nu expliciet klimaat- en duurzaamheidsdoelen heeft verwerkt in voedingsadviezen. In de nieuwe richtlijnen ligt de nadruk nu sterker op plantaardige eiwitten en wordt de hoeveelheid vlees verder beperkt, niet om gezondheidsredenen, maar zogenaamd voor het klimaat. En daar wringt het, want als je een instrument dat bedoeld is voor gezondheidsadvies gaat gebruiken om klimaatbeleid te sturen, ben je eerlijk gezegd met iets anders bezig dan waarvoor dat instrument bedoeld is. Daarmee ondermijn je je eigen wetenschappelijke geloofwaardigheid. Mensen krijgen het gevoel dat er via de achterdeur een agenda wordt doorgedrukt, en dat is precies het soort onbetrouwbare overheid waar mensen moe van worden. Als iets gepresenteerd wordt als gezondheidsadvies, moet het ook gewoon gezondheidsadvies zijn. Punt. Als de overheid klimaatbeleid wil maken over de rug van voedselconsumptie, voer dat debat dan openlijk in deze Kamer. Vermeng dat niet met een instrument dat bedoeld is om mensen te helpen om gezond te blijven. Daarnaast zit er nog een ander probleem aan: als adviezen doorslaan in betutteling, verliezen ze draagvlak. Mensen volgen ze niet op, maar negeren ze juist en dat helpt niemand verder in zijn gezondheid. Nederlanders weten heus wel dat variatie belangrijk is en dat overconsumptie voorkomen moet worden. Groenten, fruit, granen, vlees of vis: alles moet met mate worden geconsumeerd. Veel chefs en voedingsdeskundigen zeggen precies hetzelfde: een gezond eetpatroon draait om balans en variatie, maar niet om het demoniseren van één productgroep. Sterker nog, ik durf te stellen dat dat gevaarlijk is voor de gezondheid. Voorzitter. Als je het dan toch over duurzaamheid wil hebben, laten we het debat dan wel eerlijk voeren. Nederlandse boeren produceren voedsel onder de strengste eisen ter wereld op het gebied van dierenwelzijn, voedselveiligheid en milieu. Als we mensen iets willen meegeven, dan zou een veel logischer advies zijn: kies voor producten van dichtbij, kies voor voedsel van Nederlandse bodem. Sterker nog, als je kijkt naar de milieubelasting per 100 gram verteerbaar eiwit, dan scoort Nederlands varkensvlees in veel gevallen helemaal niet slecht ten opzichte van plantaardige eiwitbronnen die van ver moeten worden geïmporteerd. De noten die wij in Nederland consumeren, komen voor vrijwel 100% uit het verre buitenland. Mijn vraag luidt: is deze minister bereid om de opdracht aan adviesorganisaties weer terug te laten gaan naar de kern? Dat houdt in: gezondheidsadvies los van ideologie. Als het antwoord nee is, waarom dan niet? Is zij ook bereid om met haar collega's in het kabinet te onderzoeken hoe educatie rondom voedsel meer verankerd en centraal gesteld kan worden in het onderwijs? Preventie begint namelijk bij een kind en dat begint bij leren over heel veel dingen, maar zeker over voedsel. Voorzitter. We moeten oppassen dat een gezondheidsadvies niet ongemerkt verandert in een ideologisch voedselkompas. Gezond eten moet gaan over wat goed is voor mensen. Als we het hebben over duurzaamheid, laten we dan ook eerlijk zijn over de kracht van onze Nederlandse landbouw. Een sterke Nederlandse landbouwsector zorgt namelijk precies voor wat we nodig hebben: veilig, betrouwbaar en eerlijk geproduceerd voedsel voor onze eigen inwoners. Dat geldt voor ons, maar ook voor toekomstige generaties. Dat moeten we koesteren.

Versie 348419c45bb11f5bee77fe62287076e71be43b1f39e38353a3e443331a570ebc · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.