Verzameldebat BES

Brontekst

Mevrouw Bruyning (NSC): Dank, voorzitter. Vandaag spreken we over Caribisch Nederland. Dit is het eerste debat met de nieuwe staatssecretaris van Koninkrijksrelaties en Digitalisering. Welkom, staatssecretaris. Het is een belangrijk moment, want de inwoners van Bonaire, Saba en Sint-Eustatius kijken mee. Zij willen weten of wij hun stem horen en of wij in Den Haag eindelijk laten zien dat we hun belangen serieus nemen. Laat ik beginnen bij een zorgwekkende ontwikkeling. Per 1 januari 2025 loopt de subsidie voor UNICEF Nederland af. Tien jaar lang heeft UNICEF, samen met de rijksoverheid, gewerkt aan de bescherming van kinderrechten. Hun werk is breed en concreet: jongerenparticipatie, opvoedcampagnes en onderzoek dat beleid beter maakt. Het stopzetten van de subsidie betekent het stopzetten van die projecten en verlies van opgebouwde kennis en vertrouwen. Wij vinden dat kinderrechten op de eilanden structureel geborgd moeten zijn, ongeacht of er toevallig een subsidie loopt of niet. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: hoe gaat hij garanderen dat de bescherming van kinderrechten op de eilanden niet afhankelijk is van tijdelijke subsidies? Is de staatssecretaris bereid om structurele financiering of een alternatief te organiseren, zodat het werk van UNICEF niet verloren gaat? Voorzitter. Dit raakt aan een groter patroon: fundamentele problemen in governance, zorg en inspraak. Neem Selibon. De afvalverwerking op Bonaire is al jaren een hoofdpijndossier. Ondergrondse branden, gezondheids- en milieuschade en een bestuurlijke impasse. We hebben eerder gevraagd om out-of-the-box-oplossingen. Er is ook een motie aangenomen, maar de uitvoering blijft uit. Mijn vraag aan de staatssecretaris is waarom onze aangenomen motie nog steeds niet is uitgevoerd. Welke concrete stappen, met de nadruk op concreet, worden dit jaar nog gezet om de puinhoop bij Selibon aan te pakken? Hoe gaat de staatssecretaris garanderen dat inwoners niet langer met gezondheidsrisico's worden opgezadeld door falend bestuur? Hetzelfde geldt voor de zorg. Het ziekenhuis- en doorverwijzingssysteem functioneert nog steeds niet naar behoren. Ook al weet ik dat dit niet direct onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Koninkrijksrelaties valt maar onder de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport, wil ik deze staatssecretaris er toch op wijzen dat hij hierin, naar mijn mening, een coördinerende functie heeft. Inwoners van Caribisch Nederland krijgen niet de zorg die inwoners van Europees Nederland vanzelfsprekend vinden. Dat leidt tot de volgende vragen. Erkent of begrijpt de staatssecretaris dat er op dit moment sprake is van tweederangszorg op de eilanden? Wat gaat de staatssecretaris concreet doen, zij het in samenwerking met de andere staatssecretaris of andere ministeries, om het doorverwijzingssysteem en de ziekenhuiszorg binnen een jaar op orde te krijgen? Kan de staatssecretaris garanderen dat de eilanden uiterlijk in de volgende kabinetsperiode toegang hebben tot dezelfde basiszorg als in Europees Nederland? Hoe zit het met de uitvoering van het verbeterplan dat is opgesteld door voormalig staatssecretaris Karremans? Dan het Belastingplan. Vorig jaar hebben de eilanden uitvoerig input geleverd, maar daar is nauwelijks iets mee gedaan. Dat voedt het gevoel dat hun stem er niet toe doet. Dat gevoel raakt direct aan de kern: inspraak. De pilot met de wetgevingstoets moet niet vrijblijvend blijven, maar structureel verankerd worden. Ik heb de volgende vragen. Is de staatssecretaris bereid de wetgevingstoets wettelijk vast te leggen vóór de verkiezingen? Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat de input van de eilanden wél serieus wordt meegenomen bij het Belastingplan van dit jaar? Kan de staatssecretaris toezeggen dat de eilanden structureel betrokken worden bij het beleid dat hen direct raakt? Voorzitter. De problemen rond Selibon, de zorg en het Belastingplan hebben één gemene deler: gebrek aan serieuze inspraak en een gebrekkige uitvoering. Als inspraak structureel geborgd is, komt er eerder een belastingplan dat aansluit bij de realiteit. Dan wordt er eerder geluisterd naar de signalen uit de zorg en dan is, of was, er waarschijnlijk sneller een oplossing voor de afvalverwerking. Voor NSC is dit de kern. Wij willen een Koninkrijk waarin de inwoners van Caribisch Nederland niet afhankelijk zijn van toevallige subsidies, losse projecten of Haagse goede wil. We willen een systeem waarin hun stem verankerd is, hun rechten gegarandeerd zijn en hun voorzieningen op orde zijn. Kinderen zij geen verdienmodel, burgers zijn geen bijzaak en de eilanden maken volwaardig deel uit van ons Koninkrijk. Zo moeten we ze ook behandelen. Dank u wel.

Versie 0500ae1369e1ffb0618c6cba4502a8979f77088c7bbea289c1d6972d29d33e17 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.