Staatsdeelnemingen

Brontekst

De heer Van der Lee (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. Er zijn heel veel staatsdeelnemingen. Ik kan ze niet allemaal langslopen, dus ik wil op drie daarvan ingaan, namelijk KLM, de Nederlandse Loterij en de Volksbank. Allereerst bespreek ik KLM. Het gaat natuurlijk over de staatssteun die het bedrijf heeft genoten en het niet nakomen van alle voorwaarden die daaraan verbonden waren. Daarover hebben we op 13 oktober een brief gekregen. Ik heb op 23 oktober een hele set Kamervragen daarover gesteld. Die zijn beantwoord. Er zijn ook een aantal vertrouwelijke stukken aan de Kamer gestuurd. Maar in reactie daarop hebben wij ook een brief ontvangen van de staatsagent, waarin hij aangeeft dat de beantwoording op heel veel punten niet klopt of in een verkeerde richting wijst. Daar komt ook uit naar voren dat de relatie met de staatsagent in de laatste fase van zijn opdracht niet optimaal was. Ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt. Los van een aantal feitelijke onjuistheden over de looptijd van zijn mandaat en dat soort dingen, wijst hij erop dat KLM een aantal belangrijke voorwaarden niet heeft vervuld. Dat blijkt uit de vijfde rapportage. Hij vindt dat de juridische adviezen daarover niet door onafhankelijke partijen zijn gegeven, maar door de partij die de oorspronkelijke overeenkomst heeft opgesteld en de landsadvocaat, die daarbij was gepasseerd. Ik heb de brief van de minister over het oordeel goed gelezen. Er wordt daarin heel hard gezegd: er is geen reële kans van slagen. Bij een kans is het altijd de vraag wanneer die reëel is en wanneer niet. Ik kan niet ingaan op de vertrouwelijke stukken, maar ik heb daar de nodige vragen over. Ik ga morgen in de procedurevergadering ook de vraag aan de orde stellen of er voldoende onderbouwd is waarom die stukken vertrouwelijk blijven. Die vraag stel ik nu ook aan de minister. Als hij namelijk zegt dat de procespositie van de Staat in het geding is bij publicatie, dan vraag ik mij af welke procespositie dat dan is, want het kabinet heeft besloten om helemaal geen proces te starten. Daar ontvang ik dus graag een antwoord op. Ik zie ook dat de staatsagent aangeeft dat het goed zou zijn om nog een onafhankelijk juridisch oordeel te vragen over die beide adviezen. Maar wat mij betreft zou het ook goed zijn om dat specifiek op het punt van de derving van inkomsten door de Staat te doen, omdat het aanpakken van het faciliteren van belastingontwijking door de wijze waarop piloten worden beloond, niet is aangepakt. Dat was een hele belangrijke voorwaarde. Daar is een financieel belang mee gediend voor de Staat. Ik wil de minister dus vragen om een onafhankelijk derde juridisch oordeel te vragen over of het niet mogelijk is om op dat specifieke punt, in welke juridische vorm dan ook, dus arbitrage of een schikking, nog te bereiken dat KLM levert. Daarnaast heb ik maandag ook al een setje vragen gesteld, omdat ik al die detailopmerkingen nu niet kwijt kan, gelet op de tijd. Ik heb gevraagd of de minister bereid is om de evaluatie van dit traject — die is met het oog op soortgelijke gevallen in de toekomst namelijk echt nodig — echt onafhankelijk te laten doen, bijvoorbeeld door de Rekenkamer, in plaats van nu alleen maar mensen van buiten erbij te betrekken. Is hij bereid om dat echt helemaal onafhankelijk te doen? Ik hoor graag hoe de minister daarop reageert. Ik wil er nog wel meer over zeggen, maar dan kom ik niet toe aan de andere onderwerpen. Ik wil daarbij wel nog vragen of de minister expliciet wil erkennen dat de Nederlandse Staat belastinginkomsten derft omdat de facilitering van die ontwijking niet is aangepakt. De toekomst van de Nederlandse Loterij. De privatisering van de kansspel-op-afstandmarkt is een grote fout geweest en heeft voor heel veel nieuwe gokverslaafden gezorgd. Dat is gewoon een feit. Nu lijkt er stapsgewijs voorgesorteerd te worden op een soort verkoop van de Nederlandse Loterij, een privatisering. Wij zien totaal niet welk maatschappelijk belang hiermee is gediend. De risico's zijn enorm. We halen potentieel een enorm grote loterij van buiten Nederland de markt op. Wij zijn als partij hiertegen. Ik ben benieuwd of de staatssecretaris onze zorgen deelt, ook als het gaat om de gokverslaving. Moeten we niet juist leren van die privatisering van kansspelen op afstand door nu niet opnieuw iets naar de markt te brengen? Dat biedt immers enkel een prikkel voor een agressievere houding richting consumenten. Is de staatssecretaris bereid geen richtinggevende stappen in dit dossier te nemen, in ieder geval gedurende de periode tot de evaluatie van kansspelen op afstand? Dan specifiek over het rapport dat is gemaakt. Ons valt op dat daarin als rood scenario staat een scenario waarin de afdracht van de loterij wat verhoogd wordt. Dat gaat om een verhoging naar het niveau van andere loterijen in ons omringende landen. Wij begrijpen niet waarom daar in dit rapport zo negatief naar gekeken wordt. Ik betwijfel ook een beetje of er wel voldoende objectief naar deze kwestie is gekeken. Wij roepen het kabinet dus op om af te zien van privatisering op dit punt. Dan tot slot heel kort nog …

Versie 1a22157108045808a1aac9f052fe8a3308488536c3bb8027534fb30f681d0bee · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.