Begroting Asiel en Migratie (36800-XX) (1e termijn Kamer)

Mevrouw Westerveld (GroenLinks-PvdA): Voorzitter. Jaren geleden, in mijn rol als onderwijswoordvoerder, bezocht ik een school in de Achterhoek. Dat was een school voor kinderen die hier nieuw zijn. Nadat we een gesprek met leraren hadden gehad, zouden we ook een kijkje nemen in de klas. Maar op het moment dat de deur openging — ik weet dat nog heel goed — schoten die kinderen onder tafel met grote ogen van angst. Wat bleek? Ze waren bang voor weer een nieuw gezicht dat hen zou weghalen, dat ze misschien weer naar een nieuwe school zouden moeten of misschien nog erger: terug naar waar ze vandaan kwamen. Dat raakte me enorm. Ik herinner me dat nog steeds. Ik zag in deze klaslokalen kinderen die al veel te veel hadden meegemaakt, kinderen die van locatie naar locatie waren gesleept, kinderen die daar onder de schooltafels zaten en eigenlijk slachtoffer waren van ons asielstelsel. De asielketen in ons land is de afgelopen jaren namelijk bij elkaar gehouden door ellelange wachtlijsten, door crisisnoodopvang, door gymzalen, door schepen, door evenementhallen, met weinig privacy, slechte hygiënische omstandigheden en uitzichtloosheid voor ontzettend veel mensen. We hebben inmiddels meer noodopvanglocaties dan reguliere opvanglocaties. Bijna 8.000 kinderen leven in een noodopvanglocatie. Asielzoekers wachten langer dan ooit op een besluit van de IND. De groep die langer dan vijftien maanden wacht op een beslissing van de IND is inmiddels groter dan de groep die korter dan vijftien maanden wacht. Nederland is een van de rijkste landen van de wereld. Maar een beetje van onze welvaart delen met mensen die vluchten voor oorlog en geweld lijkt ons niet te lukken. We zijn ook een van de meest georganiseerde landen ter wereld, vaak overgeorganiseerd, maar deze vaardigheden inzetten om mensen die totaal vastlopen, die vluchten voor oorlog en geweld, lukt niet. Dat dat niet lukt, is geen onmacht; het is vooral onwil. Het is het gevolg van het negeren van adviezen van deskundigen, van de talloze rapporten en ernstige signalen. Het is onwil, wensdenken en wanbestuur. Voorzitter. Afgelopen vrijdag werd het nieuwe coalitieakkoord gepresenteerd, dus de begroting waar we het vandaag over hebben, is deels ingehaald door de realiteit. Maar we bespreken hem wel vandaag, dus ik heb daar vragen over. Ik denk dat mijn harde woorden van zojuist door sommigen hier afgedaan worden als: ja, dat is een politieke invulling en een verschil van inzicht. Maar als we kijken naar de begroting, naar de cijfers, dan zien we direct hoe wanbestuur eruitziet. Deze begroting neemt namelijk binnen enkele jaren met 80% af, leunend op wetten waarvan het op dit moment nog niet zeker is of ze het gaan halen, op wetten waarvan het onbewezen is dat ze effect hebben op de aantallen asielzoekers. De Raad van State stelt dat. Verschillende uitvoeringsorganisaties zeggen dit. Nota bene de partij die straks de minister-president levert, zei dit ook toen we deze wetten behandelden. Voorzitter. Als je dan zo'n begroting maakt, is dat simpelweg wanbestuur. Het leidt ertoe dat er om de haverklap een opvanglocatie sluit en er ergens anders weer een nieuwe open moet gaan. Het leidt ook tot enorme maatschappelijke onrust; dat weten we ook allemaal. Niet voor niets doen burgemeesters en wethouders, maar ook leden van onze gemeenteraadsfracties en de gemeenteraadsfracties van andere woordvoerders hier, voortdurend een beroep op ons. Zij zeggen: dit leidt ertoe dat wij deze mensen niet meer op een goede manier kunnen opvangen. Ik denk ook aan de mensen zelf, want dit leidt ertoe dat mensen die hiernaartoe zijn gevlucht om de haverklap moeten verhuizen. Kinderen moeten vaak afscheid nemen van net gemaakte vrienden. Wat doet dit met een kind dat hier op een gammele boot naartoe is gevlucht en enorm bang is voor water? Als zo'n kind dan nu weer opnieuw op een boot wordt opgevangen, in een locatie die op geen enkele manier geschikt is voor dat gezin en voor zo'n kind, kan ik me voorstellen dat de trauma's van kinderen die hier ontzettend getraumatiseerd aankomen, alleen maar heftiger worden. Daarom heb ik een paar hele concrete vragen aan dit demissionaire kabinet. Erkennen zij dat deze begroting ertoe leidt dat het COA geen langetermijnafspraken kan maken over opvangplekken? Erkennen ze ook dat het COA met deze begroting dus afhankelijk blijft van de crisisnoodopvangplekken? Erkennen ze dat er de afgelopen tijd enorm veel geld over de balk is gesmeten omdat deze plekken twee tot drie keer duurder zijn dan reguliere opvangplekken? En erkent het demissionaire kabinet dat het COA op deze manier afhankelijk blijft van opvangplekken die in de verste verte niet geschikt zijn voor kinderen en voor mensen in een kwetsbare positie? Ik ben niet de enige die dit zegt, hè. Kijk naar de brief die de Algemene Rekenkamer ons stuurde. Zij rekenden uit dat een opvangplek dit jaar nog ongeveer €40.000 kost, maar dat dat bedrag met deze begroting in 2027 is afgenomen tot gemiddeld €7.500. Hoe realistisch is dat volgens het demissionaire kabinet? En hoe komt het dat er volgend jaar op deze begroting zo veel ruimte is om te bezuinigen op opvang?