Begrotingsonderzoek Infrastructuur en Waterstaat

Brontekst

De heer Van Leijen (D66): Dank je wel, voorzitter. Dank ook aan de rapporteurs, de heer Schutz en de heer De Hoop en inderdaad ook aan de ondersteuning die ik op de publieke tribune zie zitten. Bij een begroting als deze is hun werk geen overbodige luxe. We bespreken deze begroting op een bijzonder moment. De instandhoudingsopgave is gigantisch. We staan letterlijk aan de vooravond van de bekendmaking van de uitkomst van het afwegingskader: welke projecten gaan door en welke niet? De keuzes raken veel dossiers, zeker het bereikbaar maken van nieuwe woningen. We weten allemaal: een wijk zonder aansluiting is een wijk die er niet komt. Daarom wil ik het vandaag over twee dingen hebben. Eén: wat betekent deze krapte voor de woningbouw? Twee: hoe halen we meer uit elke euro door slimmer te financieren? Eerst de woningbouw. Een wijk zonder weg, bus of tram is een wijk die er niet komt, maar uit deze begroting kan ik niet opmaken hoeveel geld er nu echt voor beschikbaar is. Van de gedeelde reeks voor onderhoud aan woningbouw wordt nu de tranche voor 2031 overgeboekt: 1,1 miljard. Klopt het dat die volledig naar onderhoud gaat, naar Rijkswaterstaat, ProRail en het Deltafonds? De Rekenkamer telt ook de resterende 6,9 miljard op de aanvullende post volledig als onderhoud op basis van de cijfers van dit ministerie. Klopt die lezing? Op korte termijn is het vooral belangrijk om met de vier grootschalige woningbouwlocaties, zoals Apeldoorn of Alkmaar, vooruit te kunnen. Maar een gemeente die een nieuwe stadswijk plant, zoals Rijnenburg bij Utrecht, kijkt vijftien jaar vooruit. Welk perspectief bieden de minister en de staatssecretaris die gemeente? Wat wel in de begroting staat, is een kasschuif van 85 miljoen voor de ontsluiting van woningbouw van 2029 naar 2027. Die is nodig om aan juridische en bestuurlijke verplichtingen te voldoen. Om welke locaties en afspraken gaat het? Zijn daarmee alle lopende afspraken met gemeentes en regio's over ontsluiting gedekt? De rapporteurs merken op dat de doelen en het geld nog niet op artikelniveau aan elkaar gekoppeld worden. Ik zie dat woningbouw al terugkomt in een aantal doelen voor 2027, bijvoorbeeld bij de 100 mobiliteithubs. Dat vind ik een hele goede zaak. De volgende stap is denk ik om dit specifieker en meetbaarder te maken. Kan de minister toezeggen dat hij vanaf de volgende begroting aangeeft hoeveel woningen wij willen ontsluiten en of het geld daarvoor voldoende is en, zo niet, hoe groot het gat is? Voorzitter. Dan mijn tweede punt, alternatieve financiering. Als het Rijk niet genoeg middelen heeft, moeten we alle mogelijkheden die we hebben, aanwenden om de gaten te dichten. De begroting laat zien dat dat kan werken. Tussen 2032 en 2040 rekent het ministerie op 1,3 miljard extra van derden voor wegen. Er staat alleen nergens waar dat geld nou eigenlijk precies vandaan komt. Van wie komt dat en voor welke projecten is het? Als het geld er niet komt, wie draagt dan het risico? Kan de minister toezeggen dat zulke bedragen voortaan per project in de verdiepingsbijdrage staan? Hoe kijkt hij aan tegen het structureler inzetten van die cofinanciering, bijvoorbeeld voor grote woningbouwlocaties? Dat brengt mij bij het Zuidasdok. Van de 1,5 miljard voor prioritaire projecten lijkt zo'n 500 miljoen naar het Zuidasdok te gaan. Onder artikel 11 wordt nog 100 miljoen gereserveerd. Hoe willen de minister en de staatssecretaris inzake het Zuidasdok gebruikmaken van alternatieve financiering met de regio en het bedrijfsleven, zoals elders bij wegen ook al gebeurt? Welke risico's zien zij als het project wordt opgeknipt voor het contract met de aannemer en de partijen die al hebben meebetaald? Voorzitter, tot slot. Krapte vraagt om scherpe keuzes. Morgen gaan we zien welke keuzes dat worden. Laten we die keuzes zo maken dat we blijven bouwen aan de grote opgaven voor Nederland, te beginnen met betaalbare woningen. Ik kijk uit naar de beantwoording.

Versie b90d8fac037f11eddc367a35270651c37e6c7e512cc9639159407dc0849249a3 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.