Iran

Brontekst

De heer Dekker (FVD): Dank u wel, voorzitter. De situatie met betrekking tot de oorlog met Iran is de laatste weken niet veel opgeschoten. Ik noem de belangrijkste punten van het conflict in vogelvlucht. De start van dit conflict was de onverhoedse, keiharde aanval op Iran door Israël en de VS op 28 februari. Iran reageerde daar krachtig op, ook tegen de Amerikaanse bases in die regio, nog op dezelfde dag. Twee dagen later werd de Straat van Hormuz gedeeltelijk gesloten. Vervolgens werd er voorzichtig begonnen aan onderhandelingen op basis van het Iraanse tienpuntenplan op 6 april. Op 7 april was er een staakt-het-vuren als startpunt van besprekingen. Op 8 april waren er intensieve Israëlische bombardementen op Libanon. Op 13 april was er een blokkade van de blokkade door de VS. Op 22 april liep het staakt-het-vuren officieel af. Dat zou namelijk twee weken duren. Het hele conflict duurt nu al ruim drie maanden. De directe confrontatie tussen de VS en Iran is voor nu even gestopt, sort of, maar kan ieder moment weer oplaaien. Op dit moment proberen partijen elkaar uit te putten, waarbij langdurige belemmering van de handelsdoorvoer door de Straat van Hormuz langzaam maar zeker wereldwijd veel pijn zal doen. Het laatste nieuws is dat Iran zich expliciet distantieert van de onderhandelingen, dat Israël de bombardementen op Libanon intensiveert en zelfs Beiroet lijkt te bombarderen, en dat president Trump de druk opvoert op Israël om hiermee te stoppen. Het lijkt er sterk op dat Iran deze situatie langer kan en wil doorstaan dan de VS. Bovendien staat Iran niet alleen. Op de achtergrond steunen China en Rusland Iran en in de regio wordt samengewerkt met onder meer Libanon, Jemen en groeperingen in Irak, de zogenaamde Axis of Resistance. In samenwerking met Jemen kunnen ook verdere handelsdoorvoerbeperkingen worden aangebracht: in de Rode Zee en de Golf van Aden. Dat zou een economisch rampscenario betekenen. Even dramatisch zou het zijn wanneer Iran zou overgaan tot het grootschalig vernielen van infrastructuur in de met de VS gelieerde Golfstaten. Het leed is dan niet te overzien. Beide scenario's zijn mogelijk. Kortom, Iran holds all the cards, zoals de Amerikanen zeggen, en er is weinig dat de VS of de rest van het Westen daaraan kunnen doen, militair althans. Het lijkt duidelijk dat de VS en Israël deze oorlog niet kunnen winnen en dat het een ernstige strategische fout was om deze oorlog te beginnen. De rol van Israël in het conflict is een lastige. Israël lijkt de VS om eigen redenen te hebben meegenomen in deze oorlog. Door aanvallen uit te voeren op Libanon saboteert Israël nu de VS-Iran-onderhandelingen en komen er directe tegenreacties van Iran. De Israëlische activiteiten zouden direct moeten stoppen. Er zijn fundamentele besprekingen nodig over de toekomstige inrichting van de veiligheid in deze regio — voor alle betrokken landen, met aanzienlijke geopolitieke consequenties. De EU noch Nederland is direct betrokken bij dit vraagstuk, hoewel de VS wel, grotendeels vruchteloos, getracht hebben om Europese landen mee te nemen in deze onverstandige onderneming. Daar heeft Nederland relatief prominent aan meegedaan. Was dit eigenlijk wel verstandig, vraag ik de minister. De EU en Nederland zouden druk moeten uitoefenen op Israël om de vijandelijkheden in Libanon te staken en zo onderhandelingen een kans te geven. Daarnaast zou moeten worden aangedrongen op besprekingen op VN-niveau over een nieuwe veiligheidsarchitectuur voor het Midden-Oosten. Kan de minister zich hierin vinden? Ten slotte lijkt het voor Nederland verstandig om maatregelen voor te bereiden om eventuele schaarste van brandstof en andere essentiële zaken het hoofd te kunnen bieden. De lage vulgraad van onze gasopslag helpt daarbij niet. Kan de minister daar iets over zeggen? Tot zover, voorzitter.

Versie 38c3133213873b83ed6944c5a66eda006c13bc4c8692ffbb2147367f8d70b3e3 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.