Initiatiefnota van het lid Kat over sneller uit de schulden (36260)

Mevrouw Kat (D66): Een andere vraag ging over de concrete voorstellen voor vroegsignalering en wat er bijvoorbeeld nodig is voor budgetcoaching en nazorg. De huidige Wet gemeentelijke schuldhulpverlening geeft aan dat gemeenten ook in staat moeten zijn om nazorg te verlenen en dat dit een aanbod is van de gemeente aan de mensen met schulden, ook als het gaat om budgetcoaching. Nazorg is dus al een onderdeel van het traject, maar eigenlijk is preventie natuurlijk een groter woord dan alleen maar kijken naar het oplossen van schulden. Dan kom ik ook meteen toe aan de vraag van de PVV. Het gaat namelijk om bestaanszekerheid. Het gaat om ervoor zorgen dat mensen voldoende besteedbaar inkomen hebben om de rekeningen, de vaste lasten te kunnen betalen. Op het punt van het sociaal minimum wordt natuurlijk op dit moment gewerkt aan een advies richting het kabinet en de Kamer om te komen tot andere normbedragen voor huishoudens. Dat is een heel belangrijk onderdeel van het stutten van huishoudens en het voorkomen van het ontstaan van betalingsachterstanden. Preventie zit dus niet alleen aan de inkomenskant, maar ook aan de uitgavenkant. We hebben dan natuurlijk ook te maken met de toeslagenproblematiek en de ontwikkelingen die daarin hebben plaatsgevonden ten aanzien van de verhoging van het kindgebonden budget, de huurtoeslag et cetera. Dat is dus heel belangrijk ter voorkoming van het ontstaan van schulden. Dan kreeg ik een vraag over de uitvoerbaarheid voor de gemeenten. Waarom is het eigenlijk verstandig om alles zo bij de gemeenten te beleggen? De werkelijkheid is dat heel veel zaken al bij de gemeenten zijn belegd. Met mijn voorstel wil ik ervoor zorgen dat daar niet meer, maar juist minder wordt belegd. Dat minder zit eigenlijk in de vereenvoudiging. Volgens mij had meneer Van Kent al aangegeven dat de grootste reden voor schulden nog steeds een life event is, maar wel gecombineerd met lage financiële vaardigheden en achterliggende problematiek. Daar is een onderzoek van Purpose over geweest, ten aanzien van werk, zorg en huisvesting. Op al die onderdelen vervullen de gemeenten al een belangrijke rol. Zij zouden daarin natuurlijk integraal moeten kunnen werken. Dan hebben we het over werk en inkomen, over dagbesteding en over geestelijke gezondheid, maar ook over huisvesting en gezinsstabiliteit. Voor een duurzame oplossing moeten mensen dus minimaal geholpen worden met financiële vaardigheden, maar ook met hun achterliggende problematiek. Ik vind het belangrijk dat mensen weten waar ze terechtkunnen, dus bij één loket voor die problematiek, met één regisseur die het hele traject begeleidt. Er moet dus niet vier keer doorverwezen worden met allerlei overdrachten van dossiers, bijvoorbeeld als je te maken hebt gehad met bewindvoering of met een mislukte minnelijke regeling en dan alsnog in de Wsnp moet. Daarom is het ook zo belangrijk om het bij de gemeente te beleggen. Uit onderzoek van Purpose blijkt ook dat mensen zich laat melden, niet alleen door schaamte maar vaak ook omdat mensen de situatie zelf willen oplossen. Als dan niet bekend is welke lokale loketten een rol voor jou kunnen spelen, moet dat beter geregeld worden. Dat is ons voorstel. We moeten zorgen voor een goede wettelijke taak, met een goede invulling van de regisseur bij de gemeente. We geven gemeenten instrumenten om het goed uit te voeren, dus ik verwacht ook iets van henzelf. Ze moeten natuurlijk ook de regie op zich nemen. Maar er komt niks bij. Er gaat vooral iets af. Daardoor is er dus juist meer tijd om met de beschikbare capaciteit mensen verder te kunnen helpen. Dan over de preferente positie van de overheid en over beslispunt 1. De VVD vroeg of dit wel of niet juridisch houdbaar is. Dat is ook het nieuwe ervan, waar mevrouw Palland het over had. Het is juridisch wél houdbaar. We hebben verschillende wetgevingsjuristen erover gesproken. Overigens pak ik meteen het moment om alle uitvoeringsinstanties die wij gesproken hebben, maar ook de gemeenten, de maatschappelijke instellingen, het middenveld, mensen met schulden, de bewindvoerders en iedereen die commentaar heeft geleverd op de diverse conceptversies, ontzettend te bedanken. Daarmee hebben we echt getoetst of dit voor de uitvoering haalbaar is. Het is juridisch dus houdbaar. Daarom is het ook iets anders en iets nieuws, zeg ik tegen mevrouw Palland. De gemeenten zijn op dit moment al bezig om een regeling op te stellen, maar ze lopen ertegen aan dat ze die niet definitief kunnen maken, want ze moeten naar de rechter stappen om een regeling op te leggen. Voor mij zou het een heel belangrijk beslispunt zijn om juist die instrumenten aan de gemeente te geven, zodat ze zelf doorzettingsmacht heeft. Vervolgens is er nog steeds rechtsbescherming voor de schuldeiser, want de schuldeiser kan nog steeds in bezwaar en in beroep gaan bij de rechter. Er blijft dus nog steeds een heel grote procedure over voor de schuldeisers om, als ze het niet willen, alsnog hun grieven bij de rechter neer te leggen.