Armoede- en schuldenbeleid

Brontekst

Mevrouw Lahlah (GroenLinks-PvdA): Dank u wel, voorzitter. Wat zegt het over een land wanneer hulp bij zoiets basaals als een energierekening verandert in een tombola? Het Noodfonds Energie was binnen een week leeg; mijn collega van de PVV verwees daar ook al naar. Er waren meer dan 200.000 aanvragen. Drie op de vier huishoudens grepen mis, niet omdat ze niet in aanmerking kwamen, maar omdat ze te laat waren. De regel was namelijk: op is op. Dit is geen beleid; dit is Russische roulette met bestaanszekerheid. Gezinnen in de knel, ouderen, mensen met chronische aandoeningen en gezinnen met jonge kinderen: ze moesten tegen elkaar concurreren om hulp. Velen verloren. Sinds het Noodfonds Energie opnieuw openging, heb ik tientallen berichten ontvangen van mensen die zich zorgen maken, die in paniek zijn. Deze mensen mailen ons, bellen hun gemeente en zoeken hulp, maar vinden een gesloten loket. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: had het kabinet dit niet kunnen zien aankomen? Waarom is er niets gedaan toen duidelijk werd dat de aanvragen massaal binnenstroomden? Waarom wordt er nu niets gedaan? Kortom, wat gaat u nu doen? Voorzitter. Wat het nog wranger maakt, is dat de envelop Groepen in de knel, die juist voor dit soort urgente situaties bedoeld is, is geplunderd, letterlijk. In plaats van extra ondersteuning aan gezinnen in energiearmoede, is dit geld weggehaald, terwijl het nota bene gaat om mensen die in de knel zitten. De ironie is haast cynisch. Hoe vindt de staatssecretaris Rechtsbescherming het dat deze envelop is wegbezuinigd en in ieder geval niet terecht is gekomen bij de groepen in de knel? Een ander direct gevolg van deze bezuiniging is dat gemeenten vanaf 2026 geen middelen meer hebben voor vroegsignalering. In 2025 is er nog slechts 19 miljoen beschikbaar. Dat lijkt veel, maar dat is veel minder dan gepland en bovendien incidenteel. Wat moeten gemeenten daarmee? Vroegsignalering is een structurele taak. Die voer je niet uit met tijdelijke potjes. Van dat geld neem je geen mensen aan, geen schuldhulpverleners, geen preventiemedewerkers. Het is dweilen met de kraan open. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: wat gaat hij doen op het moment dat gemeenten bij hem aankloppen met de boodschap dat het ze niet lukt om deze taak uit te voeren? Dan nu het schuldenregister. Het schuldenregister is een stap in de goede richting. Het kan schuldhulp echt verbeteren. Maar het blijft stil. Waar blijft het tijdpad? Waarom wordt ook hiervoor weer gekort op de middelen? Kan de staatssecretaris toezeggen dat, zodra het er is, schulden ook worden meegenomen in de armoededefinitie? Die blijft nu namelijk steken bij alleen inkomen en vermogen en dat is een grove onderschatting van de realiteit. Een maatregel in het kader van vereenvoudiging — ook deze zou in de vereenvoudigingsagenda van de staatssecretaris passen — is het gelijktrekken van de vermogensgrenzen voor kwijtscheldingen met die in de bijstand, waarvoor GroenLinks-PvdA en NSC verschillende moties hebben ingediend. In de eerste helft van het jaar zou de Kamer hierover worden geïnformeerd met betrekking tot het onderzoek dat is gedaan. Mijn vraag aan de staatssecretaris: hoe staat het daarmee? Tot slot, voorzitter. Wat gaat het kabinet doen om de bestaanszekerheid van mensen die via werkontwikkelbedrijven werken te waarborgen, nu zelfs hun eigen ondernemingsraden aan de bel trekken en deze groep zich genoodzaakt ziet te demonstreren om gehoord te worden? Voorzitter. Dit debat gaat vaak over geld, over systemen en over uitvoeringscapaciteit, maar het gaat eigenlijk vooral over mensen. Het gaat over mensen die 's nachts wakker liggen van hun energierekening, die hun kinderen moeten uitleggen waarom de verwarming uit moet en die hopen op een overheid die niet alleen zegt er voor ze te zijn, maar dat vooral laat zien. Daarom zeg ik tegen de staatssecretaris: er is actie nodig; geen belofte voor volgend jaar, maar nu. Bestaanszekerheid is namelijk geen kwestie van geluk; het is een kwestie van politieke wil. Dank je wel.

Versie 935df278b513152765b9fb438afcf4e047eaa1459244d46703bcaeec0a5c7c59 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.