Staatsdeelnemingen

De heer Heinen (VVD): Voorzitter. Ook ik begin met de rapportage van de staatsagent KLM die wij gisteren ontvingen. De conclusie is dat de KLM zich niet heeft gehouden aan de voorwaarden voor staatssteun om de coronacrisis te kunnen overleven. De kostenreductie is niet gehaald, de aanpak van belastingontwijking is onvoldoende aangepakt en het verbod op winstdeling is overtreden. De schendingen kwamen pas later, na onderzoek door externen, aan het licht. Het jaarverslag van 2022 van KLM liet volgens de staatsagent een verkeerde weergave van de feiten zien met betrekking tot de naleving van de voorwaarden van het steunpakket. Voorzitter. Er lijkt met belastinggeld net zo te worden omgegaan als met koffers: je geeft ze in goed vertrouwen af, maar je moet maar zien hoe je ze terugkrijgt. Dit kan natuurlijk niet. Volgens de staatsagent zijn terugvordering van de staatsleningen of de beëindiging van staatsgaranties niet meer aan de orde, maar welke juridische vervolgstappen zijn wel haalbaar? Is de minister bereid ook de landsadvocaat hiernaar te laten kijken? Welke lessen worden nu getrokken over de juridische afdwingbaarheid bij toekomstige staatssteun? Niet zozeer aan dit bedrijf, maar er zullen in de toekomst vast nog wel andere bedrijven aankloppen voor staatssteun. We moeten dit juridisch echt beter gaan dichtregelen. Voorzitter. Dan een ander punt op de agenda: Invest-NL. De komende jaren wordt voor Invest-NL een rendementsdoelstelling van 2% gehanteerd, maar de inflatie ligt deze periode veel hoger. Zelfs het CPB, dat altijd wel wat optimistisch is over de inflatie, raamt een hogere inflatie dan deze rendementseis. Wat betekent dit voor de financiële waarde van dat fonds? De minister schreef eerder dat de waarde stabiel moet blijven, maar goed, moet de rendementseis dan niet gewoon omhoog? Graag een reactie. Voorzitter. Daarnaast zou ik nog willen stilstaan bij het beheer staatsdeelnemingen 2023, en dan specifiek op het punt dat de minister van alle staatsdeelnemingen verwacht dat ze op vijf diversiteitsdimensies ambitieuze doelen stellen. In de eerste plaats onderstrepen we allemaal het belang van diversiteit. Ik denk dat elk bedrijf, privaat en publiek, het belang daarvan onderschrijft. Ik ken de minister als iemand die hier verstandig mee omgaat, om de streefwaarden te verbeteren. Maar als ik de stukken lees, roepen die wel echt vragen bij me op. Ik heb daar in het vorige debat ook al bij stilgestaan. In de stukken staat dat op de dimensies geslacht, leeftijd en — nou komt het — etnische culturele achtergrond streefwaarden worden vastgesteld die ook gemeten moeten worden. Dat betekent dat ze geregistreerd worden. Ik vind dit, als ik het zo lees, echt een enorm pijnlijke zaak. Het lijkt er dan namelijk op dat we mensen gaan vragen wat hun etnische achtergrond is en dat gaan bijhouden in een database. Dat kan gewoon niet waar zijn. We zijn Nederlanders. Je achtergrond doet er niet toe. Het gaat erom wat je bijdraagt en niet om waar je vandaan komt. Dit liberale principe zit echt in al mijn vezels.