Financiën decentrale overheden

Brontekst

Mevrouw Tseggai (PRO): Zo is het, voorzitter. Het is al gezegd: gemeenten werken elke dag aan onwijs belangrijke voorzieningen waar heel veel inwoners dagelijks mee te maken hebben, of het nu de Wmo is, de jeugdzorg of het onderhoud van onze straten en parken. De gemeentes zijn daarin aan zet, maar we zien dat veel gemeenten al langere tijd financieel krap zitten. De afgelopen jaren zijn er steeds meer taken bij gekomen, maar de financiële middelen vanuit het Rijk zijn achtergebleven, met als gevolg dat de gemeenten lokale lasten verhogen om het zwembad, de bibliotheek en het buurthuis open te houden. Dit is zorgelijk. Het doet ook iets met het vertrouwen vanuit de samenleving in de overheid. Als mensen zien dat de gemeente haar taken niet meer goed kan uitvoeren, wijken verloederen, voorzieningen verdwijnen en armoede toeneemt, dan wordt het gezien als falen van de overheid en de democratie in zijn algemeenheid. Het is immers de overheidslaag die het dichtstbij staat. Daarmee komt ook de weerbaarheid van onze samenleving verder onder druk te staan. Deze trend moeten we wat ons betreft met elkaar keren. We zijn blij dat deze nieuwe minister bij zijn aantreden heeft gezegd dat hij de band met de medeoverheden wil herstellen. Dat is hard nodig, na de afgelopen jaren van onderling wantrouwen en het niet nakomen van afspraken. Als je bijvoorbeeld eenzijdig, zonder overleg of inhoudelijke onderbouwing, 10% korting oplegt aan medeoverheden, zoals voor het ov, dan veroorzaak je wantrouwen. Ook zijn er de afgelopen jaren meermaals afspraken niet nagekomen. Welke lessen trekt de minister hieruit? Ook ben ik benieuwd hoe hij zonder extra geld in het regeerakkoord tot concrete afspraken gaat komen met de medeoverheden. Voorzitter. Het ravijnjaar is door het vorige kabinet twee jaar uitgesteld. 2028 is het nieuwe moment waarop veel gemeenten in grote financiële problemen dreigen te komen. We kunnen het "ravijnjaar" trouwens anders noemen, maar daarmee verdwijnt het niet. In het regeerakkoord lezen we dat het kabinet de adviezen van de Studiegroep Interbestuurlijke Verhoudingen wil opvolgen. Ik hoop dat de minister en de medeoverheden hierover snel met elkaar in gesprek gaan, want er is een hoop werk te verzetten. Er moeten afspraken gemaakt worden over de bekostiging van de jeugdzorg, waarmee veel gemeenten vanaf 2028 enorm in de knel gaan komen. Is het kabinet van plan om zich bijvoorbeeld achter de adviezen van de commissie-Van Ark te scharen? De medeoverheden geven verder aan dat het Rijk de normeringssystematiek niet goed is nagekomen en dat gemeenten hierdoor honderden miljoenen euro's zijn misgelopen. Graag een reactie van de minister hierop. Hoe wil hij dit gaan oplossen? De minister heeft met de medeoverheden dus veel werk te doen. Ik vind het belangrijk dat wij als Kamer goed de vinger aan de pols kunnen houden. Graag wil ik dan ook aan de minister vragen of we als Kamer voorafgaand aan het maken van afspraken met medeoverheden kunnen worden geïnformeerd, bijvoorbeeld over de evaluatie van de normering, adequate bekostiging en hoe er in de toekomst conflictbeslechting plaats zal vinden bij financiële geschillen. Graag ook een toelichting op hoe er in het vervolg tot een uitlegbaar verdeelmodel gekomen gaat worden. Voorzitter. Dan kom ik bij de provincies. Ook voor provincies geldt dat zij ontzettend belangrijke taken uitvoeren, zoals het ov en infrastructuur. Heel veel mensen hebben er last van als dat niet goed geregeld is. Recent luidden de provincies de noodklok: als er niet meer geld van het Rijk komt, dreigen bruggen en wegen afgesloten te worden, vanwege onveilige situaties. Ik begrijp dat dit natuurlijk ook een gesprek is tussen de minister van IenW en de provincies, maar ik zou echter ook van deze minister een reflectie hierop ontvangen. Het feit dat de provincies nu de noodklok moeten luiden, zegt namelijk ook iets over hoe het Rijk en medeoverheden met elkaar samenwerken. Verder blijkt er uit onderzoek naar infra en natuur dat de kosten harder zijn gestegen dan het bbp. De beschikbare middelen zijn niet toereikend. Over het ov komt binnenkort nog een rapport. Hoe gaat het kabinet opvolging geven aan de resultaten van deze onderzoeken? Voorzitter, ik rond af. De centrale vraag in dit debat is: hoe gaan we er nu voor zorgen dat we niet ieder jaar in de Kamer de discussie voeren over geld, onderliggende feiten en cijfers en taken van gemeenten, maar dat het Rijk en medeoverheden in gezamenlijkheid tot een duurzame verhouding komen, waarbij het onderlinge vertrouwen wordt hersteld en de grote sociale en economische opgaven centraal staan? Ik hoor graag van de minister hoe hij hiernaar kijkt. Dank u wel, voorzitter.

Versie 1759ca756e28e84d19a0c13e30083312ae1b7f0c794e4815d7bb54c8db2edba7 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.