Nationale veiligheid, weerbaarheid, brandweer en crisisbeheersing

Brontekst

Mevrouw Straatman (CDA): Dank u wel, voorzitter. Veiligheid begint niet pas als een crisis uitbreekt. Oorlogen dicht bij Europa, hybride dreigingen, buitenlandse inmenging en de toenemende impact van rampen, zoals de recente natuurbranden, laten zien hoe kwetsbaar onze samenleving kan zijn. Maatschappelijke weerbaarheid is daarom geen abstract begrip, maar een voorwaarde voor onze nationale veiligheid. De kernvraag is dan ook: zijn wij daar voldoende op voorbereid? Allereerst wil ik hier mijn dank uitspreken aan alle brandweermensen en hulpverleners die zich hebben ingezet bij de recente natuurbranden. Mijn vraag aan de minister is: wordt er onderzoek gedaan naar de oorzaken van al deze branden, zowel landelijk als lokaal? Welke stappen zet de minister om de kennis over natuurbranden en de bestrijding daarvan verder te versterken? Die recente natuurbranden onderstrepen namelijk het belang van goede bovenregionale samenwerking. Daar is zojuist al veel over gezegd, maar ook mijn fractie heeft daarover vragen. De wet regelt dat de voorzitter van een veiligheidsregio aan het roer staat bij een ramp, maar zodra een crisis meerdere veiligheidsregio's raakt, ontbreekt nog steeds een duidelijk wettelijk kader voor bovenregionale samenwerking en voor die doorzettingsmacht. Al meer dan zes jaar spreken we hierover. Het IRBT heeft inmiddels zijn meerwaarde bewezen. De vraag is dus: waarom duurt het wettelijk verankeren nog steeds zo lang? Voorzitter. Ook Defensie speelt een belangrijke rol bij onze nationale weerbaarheid. Denk aan evacuaties, logistieke ondersteuning en inzet bij natuurbranden. Kan de minister aangeven welke mensen en middelen hiervoor beschikbaar zijn? Blijven deze ook inzetbaar als Defensie tegelijkertijd elders of buiten Nederland nodig is? Zijn hierover duidelijke afspraken gemaakt? Voorzitter. Weerbaarheid vraagt niet alleen iets van de overheid, maar ook van de samenleving als geheel. Voor het CDA betekent dat dat mensen klaarstaan om elkaar te helpen als dat nodig is; dat is solidariteit. In België werkt het Rode Kruis succesvol met crisisvrijwilligers die zich vooraf registreren en tijdens een noodsituatie snel kunnen worden ingezet. Wij zien veel in deze vorm van samenredzaamheid. De minister schrijft dat het kabinet samen met gemeenten en veiligheidsregio's buurtcrisisteams wil opzetten. Maar hoe gaan deze teams eruitzien? Wat houdt de stimuleringsbijdrage precies in en wanneer kunnen we de eerste resultaten verwachten? Is de minister daarnaast bereid te leren van de Belgische aanpak, waar dergelijke teams zich al hebben bewezen? Voorzitter. Ook private partijen, zoals de particuliere beveiligingssector, geven aan te willen bijdragen tijdens crises. Welke rol ziet de minister voor hen? Ligt er al een kader voor publiek-private samenwerking in crisissituaties? Tot slot hierover. De brandweer krijgt een centrale rol in het netwerk van noodsteunpunten. Hoe staat het met de pilots? Hoe robuust zijn deze locaties werkelijk? We wijzen nu brandweerkazernes aan als noodsteunpunt, terwijl veel locaties bijvoorbeeld niet eens beschikken over noodstroom. Bij langdurige stroomuitval kunnen juist die steunpunten daardoor onbereikbaar of niet operationeel zijn. Hoe wordt dit heel concrete probleem opgelost? Voorzitter. Mijn laatste punt gaat over het luchtalarm. Eerst kondigde de minister aan dat het luchtalarm zou verdwijnen, maar gisteren kwam het hele goede nieuws dat het luchtalarm toch blijft. Maar over wat voor luchtalarm hebben we het precies? Dat blijft de vraag. Is het de verwachting dat dit ook al in 2028 operationeel is? En zo nee, blijft in de tussentijd het oude WAS nog wel in gebruik? Voor het CDA is dit een heel belangrijk punt. Het is anders niet uit te leggen dat we Nederlanders vragen noodpakketten in huis te halen en zich voor te bereiden op crisissituaties. Sterker nog, onze buurlanden investeren in schuilplaatsen en evacuatieplannen. Daarom is het ook goed dat de minister hier heel snel op heeft geacteerd. Voorzitter, tot slot. Als we over de grens kijken zien we dat Duitsland nadrukkelijk investeert in de fysieke weerbaarheid. Daarover las ik in de brief nog niet heel veel. Mijn laatste vraag is daarom: welke concrete stappen zet dit kabinet om het aantal schuilplaatsen uit te breiden en de fysieke weerbaarheid van Nederland te versterken? Want een luchtalarm heeft alleen waarde als mensen vervolgens ook weten waar zij veilig terechtkunnen. Zorgt de minister ervoor dat er voldoende plekken zijn om naartoe te gaan als het alarm daadwerkelijk klinkt? Dank u wel.

Versie 226d1a187613195448a7b2dc8bb4467f26ec9335c51671b76d043be6b72a55db · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.