Strafrechtelijke onderwerpen

Brontekst

Minister Van Weel: Nee. Ook dat zou ik op dit moment trouwens zien als een inmenging in een zaak die onder de rechter ligt. Dat doe ik dus niet. Voorzitter. Ik ga in op het onderwerp confiscatie. Daar zijn een hoop vragen over gesteld, en terecht. Ik denk dat we in Nederland lang naïef zijn geweest over de spilrol die wij vervullen in de internationale drugswereld. Dat zijn we allang niet meer. We zijn grofweg tien jaar geleden begonnen met het aanpakken van de grootste netwerken, waaronder dat van Taghi, maar kort daarna ook dat van Bolle Jos, iemand waar we natuurlijk nu nog achteraan zitten. Daarna hebben we besloten om heel veel werk te maken van het verhogen van de weerbaarheid tegen deze internationale drugshandel, door het dichtzetten van onze havens, onze luchthavens en kwetsbare plekken, zoals bloemenveilingen, maar ook door personeel minder kwetsbaar te maken voor deze criminelen. De volgende stap is absoluut het geld. Dat heeft de volle aandacht van het OM. Laten we eerlijk zijn: ook Bolle Jos is veroordeeld tot een boete van 96 miljoen euro. Dat wil nog niet zeggen dat die meteen vandaag op mijn begroting staan, zeg ik er dan maar bij tegen de heer Ellian. Dit is dus een veelkoppig monster, ook al omdat de constructies die voor witwassen worden gebruikt uiterst geraffineerd zijn. Het Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland, dat ik vorige week in ontvangst heb genomen, geeft daar een schokkend inzicht in. Nou, laten we maar teruggaan naar het voorbeeld van de keuken. U bestelt een keuken bij IKEA, maar u heeft geen zin om die op te halen of u heeft daar niet de capaciteit voor, ook niet om die te installeren. U zoekt dus online naar een bedrijfje dat dit voor u kan doen. Zij halen die keuken bij IKEA op met een busje, komen bij u thuis en zetten die bij u in elkaar. U betaalt daarvoor. U krijgt daar een factuur voor en het lijkt allemaal in orde. De kans is echter best wel groot dat dit soort bedrijfjes een constructie met meer lagen hanteert. De eerste, de tussenhandelaar die u ziet, lijkt helemaal legitiem, maar uiteindelijk is bij de uitvoering sprake van arbeidsuitbuiting, wordt het personeel zwart betaald of krijgt het een veel lager bedrag. Dat zwart geld wordt gebruikt om uiteindelijk het werk te doen op een manier die je eigenlijk niet zou moeten willen, terwijl ondertussen via de factuur en uw betaling het witwassen geschiedt. Het kost enorm veel tijd en effort om in dit soort constructies te duiken en dat boven water te krijgen, maar dat lukt wel. Denk alleen maar aan wat er in Zaanstad is gebeurd met glazenwassers en hoe lokale bestuurders daar toch een antwoord op weten te vinden. De vermenging van de boven- en onderwereld is geslaagd, zou ik willen zeggen; die is overal om ons heen. Er is eigenlijk geen bedrijfstak waar je die niet in vindt. Ik lees dat er een hoop ophef is over Philip Morris — laat ik dat dan nu ook maar noemen — die zich mengt in een experiment met het telen van wiet. Ja, er zijn slechtere aandeelhouders te bedenken. Door de constructies die daarvoor gebruikt worden, vergt het ontzettend veel recherchewerk om dat op te sporen. Daarbovenop zien we ook nog eens de internationale component. Zeker de grotere netwerk en de grotere jongens daarin zoeken natuurlijk naar paradijzen waar helemaal geen wetgeving is om te confisqueren of waarmee wij in ieder geval niet samenwerken. Dat maakt de internationale samenwerking zo belangrijk. De VAE zijn daar, denk ik, een heel geslaagd voorbeeld van. Daarmee hebben wij niet alleen een uitleveringsverdrag afgesloten, waardoor zij daar in fysieke zin niet meer veilig zijn, maar daarmee werken wij ook steeds beter samen om ook het geld af te kunnen pakken dat veroordeelde drugscriminelen daar hebben gestald. Ook de VAE werken daaraan mee, want uiteindelijk wil een land niet de reputatie hebben het afvoerputje te zijn voor de criminelen van de wereld. Zo weten we dat er ook een hoop geld in Marokko wordt neergezet. Marokko is nu bezig met het herzien van zijn confiscatierichtlijnen — dat steunen we van harte — zodat het makkelijker wordt om dat geld over te hevelen, bijvoorbeeld naar het buitenland, naar ons. Wij zijn ook zelf bezig met de Confiscatierichtlijn. Dat werd al door een aantal van u genoemd. Die ligt op dit moment bij de Raad van State. Daarmee implementeren we de Confiscatierichtlijn na lange tijd — ik zeg het eerlijk tegen de heer Sneller. Er zijn veel pogingen gedaan, maar het is telkens gestrand. Toen de Europese Confiscatierichtlijn in beeld kwam, is besloten om daarop te wachten en die te implementeren. Daarmee gaat het inderdaad makkelijker worden om geld af te pakken van criminelen, ook als zij nog niet veroordeeld zijn voor het plegen van strafbare feiten. Dat is de kern van de Confiscatierichtlijn. Dat komt dus aardig dicht in de buurt van comply or explain: hoe komt u aan deze Ferrari? Als het OM aanleiding heeft om te denken dat het aannemelijk kan maken dat er daar crimineel geld is, dan kan daar dus beslag op worden gelegd. Ik vind dat heel belangrijk. Dat is de signaalwerking. Als ik in de wijken en buurten kom waar deze problematiek speelt, dan zie ik gouden Tesla's of enorme SUV's staan voor sociale huurwoningen met camera's aan de muur. Ik heb het al eerder gezegd: het is vaak postcodegerelateerd. Helaas wordt de kans dat je in aanraking komt met ondermijnende criminaliteit beïnvloed door waar je wieg staat; dat maakt uit. Iedereen in zo'n wijk weet dat. Zolang de overheid daar niets aan doet of niets aan kan doen, is zij haar geloofwaardigheid als rolmodel en voorbeeld voor een betere toekomst aan het verspelen. Dan gelooft men namelijk dat dat de snelste weg is naar geluk, veiligheid en geld. Dat moeten we doorbreken en daar horen zowel het afpakken van vermogen in zo'n wijk als de 96 miljoen van Bolle Jos bij. Ik denk dat dat minder is dan zijn maandinkomen, dus daar kan nog wel wat bij. Dus dat zullen we doen. Dat dit een onvolkomenheid is, heeft te maken met een vrij hoge raming die al jaren op mijn begroting staat. Die is gerelateerd aan hele grote zaken die er toen met banken zijn geweest. Die heb je niet elk jaar en die worden zeker niet elk jaar betaald, ook al heb je wel zo'n vonnis over criminelen. Ik vind die raming dus gewoon te hoog. Dat helpt ons ook niet. De ambitie moet hoger, maar dat geldt niet per se voor het bedrag op de begroting. Voorzitter. Ik kom bij het kopje overige. De heer Sneller vroeg naar de oriëntatiepunten voor de rechtspraak, bijvoorbeeld bij milieudelicten. Ik kan die niet beïnvloeden. Dat past niet bij de scheiding der machten. Het is echt aan de rechter om de op te leggen straf vast te leggen, maar het is ook aan de rechtspraak zelf om de oriëntatiepunten vast te leggen. Wat ik wel regelmatig doe — ik heb dat van de week nog gedaan over de 200%-eis bij geweld tegen hulpverleners — is het gesprek aangaan met de rechtspraak, met het OM: wat vinden we hiervan, wat constateren we, wat zijn de oorzaken die jullie hiervan vinden? Dat wil ik ook met alle liefde op dit onderwerp doen. Wat is er de afgelopen vier jaar dan gebeurd naar aanleiding van het rapport van het WODC? De afgelopen jaren is met het interbestuurlijk programma voor vergunningverlening, toezicht en handhaving onder coördinatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hard gewerkt om de integrale aanpak van milieucriminaliteit te versterken. Daarbij gaat het om de versterking op het gebied van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving. Nou, het zit al in de naam. Ook is gewerkt aan een bijdrage van het strafrecht aan het effectiever bestrijden van milieucriminaliteit, onder andere door het formaliseren van de Strategische Milieukamer, het verbeteren van de inrichting van de politiemilieutaak en door de implementatie van de nieuwe milieurichtlijn. In het kader van dat laatste, dus de nieuwe milieurichtlijn, wordt jaarlijks 3 miljoen structureel geïnvesteerd in de versterking van de aanpak, onder andere om het High Impact Environmental Crime-team van de politie te versterken. Maar het rapport laat ook zien dat we er nog niet zijn. Die conclusie deel ik dus. In de beleidsreactie zullen we daarop terugkomen en aangeven wat we daarbovenop nog kunnen doen. Dan de genealogische databanken. De pilot loop op dit moment. De vraag vanuit die pilots is: kan dit zonder een aanvullende wettelijke basis? Ik denk dat dit de hoofdvraag is die erachter ligt. Het is een erg onderzoeksintensieve methode, vandaar dat we iets langer de tijd nemen voor de pilot, om te kijken of we daar echt resultaten uit kunnen halen. We willen het ook zo zorgvuldig mogelijk doen, om aan te tonen dat we hiermee wel binnen de grenzen blijven van privacywetgeving. Ten slotte de moties van de heer Ellian over tipgeld. Daarna zal ik nog twee woorden wijden aan Israël. Ja, dit kan al en het gebeurt ook. Maar het OM is daarbij vaak in the lead. Het OM komt ook naar mij toe met het verzoek om in uitzonderlijke gevallen ofwel onder de radar in bepaalde circuits, ofwel boven de radar in het openbaar, bedragen te verhogen. Daar stem ik dan ook gaarne mee in. Dat is iets anders dan dat ik het opleg aan het OM. Zij weten echt vanuit het onderzoek wat zij denken dat effect kan hebben op de mensen die je probeert te bereiken met wat tipgeld. Uw tip om Opsporing Verzocht in te zetten in het geldelijke domein neem ik graag mee. Ik ben gaarne bereid om ernaar te kijken of daar muziek in zou kunnen zitten.

Versie e410e255bb96c48035883365d2aa7ba1838a49811f35a2e0551229b151fba161 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.