Kernenergie

De heer Jumelet (CDA): Dank u wel, voorzitter. Vorige week spraken we in een debat over de toekomst van het dorp Moerdijk. In dat dossier leek de keuze lange tijd te gaan tussen scenario a en scenario b, totdat er ineens een derde scenario op tafel bleek te liggen. Toen ik de brief over de inpassing van kernenergie in het energiesysteem las, moest ik daar toch even aan terugdenken. Opnieuw is een dilemma aan de Kamer voorgelegd. Het is natuurlijk onvergelijkbaar, maar ook hier lijkt de keuze beperkt te zijn tot twee opties: twee kerncentrales in Terneuzen of in de Eemshaven. Maar is dat wel het hele verhaal als het gaat om kernenergie? Zijn er niet meer routes denkbaar om toe te werken naar de ambitie van 7 gigawatt kernenergie in 2050? Daar geeft de routekaart wat de CDA-fractie betreft een goede aanzet toe. Met de genoemde vier sporen wordt de komende tijd vol ingezet op kernenergie als onderdeel in de energiemix. Ik kom er zo nog op terug. Voorzitter. Voor het CDA staat uiteindelijk niet het aantal centrales centraal, maar het doel, namelijk kernenergie een volwaardige plek geven in de toekomstige energiemix. En welke mix van technologieën en locaties daar het beste bij past, zouden we wat ons betreft steeds met een open vizier moeten blijven bekijken. Voorzitter. De analyse van TenneT, die input is voor de stand van zaken, is gebaseerd op één duidelijk uitgangspunt. Dat is allereerst de inpassing van twee grootschalige kerncentrales op één locatie. Dat is begrijpelijk omdat de verwachting is dat deze technologie als eerste commercieel beschikbaar is en daarom het uitgangspunt vormt voor de huidige projectprocedure. Maar ik heb toch een vraag. Wat als de kosten en de realisatie in tijd toch tegenvallen? Wat is dan de inzet van het kabinet van de staatssecretaris? Kan hij ons meenemen in de gedachten en betekenis van de vier sporen in de afweging van tijd- en kostenefficiëntie? Voorzitter. TenneT doet al wel een voorzet. Naast de twee grote kerncentrales wijst TenneT er zelf op dat een meer gespreide ontwikkeling met meerdere small modular reactors vanuit systeemperspectief goed inpasbaar kan zijn. Hoe kijkt de staatssecretaris naar die constatering? Is hij bereid scenario's verder uit te werken waarin we niet alleen kiezen tussen twee grote centrales in Terneuzen of de Eemshaven, maar bijvoorbeeld ook alvast kijken naar een combinatie met meerdere SMR's, zoals ze heten? Of zou hij zelfs naar een route willen kijken waarbij SMR's op verschillende individuele locaties worden ontwikkeld, bijvoorbeeld in Borssele, waar de ervaring, de kennis en de infrastructuur aanwezig zijn? Graag een reactie. Voorzitter. De keuze lijkt nu te gaan tussen de Eemshaven en Terneuzen voor wat betreft de twee grote centrales. Maar het ontbreken van draagvlak in Groningen — er zijn eerder moties in de Kamer aan de orde geweest — en afspraken in Nij Begun, nieuw begin voor Groningen, betekenen nog niet automatisch dat de keuze dus op Terneuzen valt. Want naast een ingewikkelde inpassing met hoge kosten, zijn immers ook in Zeeland duidelijke voorwaarden voor de komst van nieuwe kerncentrales gesteld, eerder al door de gemeente Borssele en de provincie Zeeland en recent ook door de gemeenten Terneuzen en Sluis. Hoe kijkt de staatssecretaris naar deze voorwaarden? Welke plek krijgen zij in het gesprek en de onderhandelingen met de regio en op welke manier worden ze betrokken bij de uiteindelijke afweging over de locatie en de verdere uitwerking van het project? Voorzitter. Dit vraagstuk laat volgens mij vooral zien hoe belangrijk het is om niet naar afzonderlijke projecten te kijken, maar naar het totale energiesysteem. Nederland heeft zowel kernenergie als wind op zee en andere vormen van duurzame energie hard nodig vanwege CO2-reductie en weerbaarheid. Hoe wil de staatssecretaris ervoor zorgen dat vanuit dat systeemperspectief een slimme en realistische balans wordt gevonden tussen de ambitie van 40 gigawatt, wind op zee, de uitbreiding van kernenergie en de ontwikkeling van een nieuwe energievraag, zodat deze ambities elkaar versterken in plaats van verdringen? Voorzitter. De staatssecretaris kiest in de Routekaart 7 GW Kernenergie voor een aanpak met verschillende sporen en benadrukt dat er ruimte moet zijn om onderweg bij te sturen. Dat klinkt verstandig, zeg ik maar. Tegelijkertijd roept het de vraag op hoe die sporen zich dan precies tot elkaar verhouden. Kan de staatssecretaris toelichten hoe de verschillende sporen elkaar precies aanvullen en op welke momenten keuzes in het ene spoor gevolgen hebben voor de andere sporen? En wanneer wordt bijvoorbeeld besloten of de verdere opschaling van kernenergie plaatsvindt met grote centrales, SMR's of een combinatie daarvan? Voorzitter. De staatssecretaris schrijft dat flexibiliteit wordt behouden om bij te sturen op basis van de ontwikkeling van de elektriciteits- en warmtevraag, het elektriciteitsnet en het breder energiesysteem. De vraag is toch wel: wat betekent die flexibiliteit concreet? Aan wat voor besluiten of mijlpalen moeten we dan denken? Onder welke omstandigheden wordt daadwerkelijk gekozen voor een andere koers? Voorzitter. Is de ontwikkeling van de elektriciteits- en warmtevraag de belangrijkste reden om bij te sturen of zijn er ook andere omstandigheden denkbaar? Andere omstandigheden kunnen bijvoorbeeld zijn: als SMR's zich sneller ontwikkelen dan verwacht, de netinpassing anders uitpakt of nieuwe technologische of financiële inzichten daarom vragen. Voorzitter. Tot slot. We hebben een motie ingediend over een openbare consultatie rondom het NPE. Ik merk in de brief dat dit ook van belang is voor de keuzes die we maken. Ik vraag ook aan de staatssecretaris hoe hij kijkt naar die openbare consultatie. Dan weten we met elkaar waar we aan toe zijn met de keuzes die we maken. Voorzitter, dank u wel.