Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf (Kamerstuk 36855)

Brontekst

Mevrouw Rajkowski (VVD): Dank, voorzitter. De VVD staat voor een sterke rechtsstaat, een rechtsstaat die mensenrechten beschermt, maar ook grenzen stelt. Juist dat onderscheid maakt goed beleid mogelijk. Precies daarom spreken wij vandaag over deze novelle. Voorzitter. De feiten zijn namelijk helder. De afgelopen jaren moesten jaarlijks tienduizenden mensen Nederland verlaten omdat zij geen verblijfsrecht hadden. Tegelijkertijd verblijven naar schatting 60.000 mensen ongedocumenteerd in ons land. Het zijn geen abstracte cijfers; dat zijn mensen die zich vaak aan het zicht van de overheid onttrekken, kwetsbaar zijn voor uitbuiting, dakloos raken en verdwijnen. Dit is slecht voor henzelf, maar ook voor onze samenleving. Dan naar de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Voor de VVD is dit geen doel op zich, maar is het een sluitstuk van het asielbeleid, net zoals in Europees verband de Terugkeerrichtlijn het sluitstuk vormt van het Migratiepact. Het gaat om grip. Het gaat om terugkeer. Het gaat om grip op handhaving. Daarmee kun je ruimte creëren voor de mensen die wél recht hebben op bescherming. Dan is de vraag: wat voert strafbaarstelling toe ten opzichte van bestaande instrumenten? Die vraag nemen we serieus. Die is ook te beantwoorden. Het antwoord is namelijk dat de huidige instrumenten noodzakelijk, maar niet toereikend zijn. Een inreisverbod is bedoeld voor derdelanders; dat kan pas worden opgelegd nadat een terugkeerbesluit is genomen, en in veel gevallen pas nadat iemand daadwerkelijk de Europese Unie heeft verlaten en opnieuw is ingereisd. Dat betekent dat iemand die nooit vertrokken is, zich structureel kan onttrekken aan het toezicht in Nederland en buiten bereik blijft van het inreisverbod. De ongewenstverklaring kent bovendien een hoge drempel en is vooral bedoeld voor openbare-ordeproblematiek en voor mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. De strafbaarstelling van illegaliteit vult precies dat gat. Die maakt het mogelijk om op te treden tegen de meerderjarige vreemdelingen die weten dat zij geen rechtmatig verblijf hebben in Nederland en niet meewerken aan terugkeer terwijl ze wel kunnen terugkeren. Voor die groep is er nog geen zwaar instrument is en zou een ongewenstverklaring ook buitenproportioneel zijn. Denk aan situaties waarin iemand herhaaldelijk afspraken met de DTenV frustreert en geen nieuwe feiten aanvoert, maar ook niet vertrekt. Bestuursrechtelijk zijn alle middelen dan uitgeput, terwijl er strafrechtelijk nog geen haakje bestond. Met deze strafbaarstelling ontstaat dat haakje wel, zonder dat je het zware regime van die openbare-ordemaatregelen hoeft toe te passen. De Raad van State heeft ook een aantal alternatieven genoemd: maak er een overtreding van, of werk met een open strafuitsluitingsgrond. Maar ook daar is de VVD geen voorstander van, want een overtreding zonder reële sanctie mist haar werking. Want kan of gaat een vreemdeling die hier mag zijn daadwerkelijk een geldboete betalen? Ik vraag het me af.

Versie 0b219050fe5590ab8ca1e2b2f9a1d2db6a3e57ab5d9e90f800480a077dec6258 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.