Defensie-industrie

Brontekst

De heer Boswijk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Vorige week was ik in Mykolajiv. Ik was onder andere op bezoek bij Oekraïense defensiebedrijven om te zien hoe snel zij innoveren wat betreft drones. Het is bijna om bang van te worden hoe snel het gaat en om te zien dat je dus nergens veilig bent. Toevallig was dat op de dag dat Oekraïne dat huzarenstukje uithaalde op Russisch grondgebied. Voorzitter. In voorbereiding op dit debat, zeker met die ervaring in het achterhoofd, had ik toch wat frustratie. Waarom gaat het opschalen van de Nederlandse en Europese defensie-industrie zo ontzettend traag? Gisteren hoorde ik minister Brekelmans bij BNR zeggen dat een munitiefabriek in Nederland mogelijk zou kunnen zijn. Tegelijkertijd is er gisteren toevallig een Woo-verzoek van 161 pagina's openbaar gemaakt, waaruit je toch niet kan filteren dat er echt heel veel steun is vanuit het ministerie richting bedrijven die zich melden. We hebben ook allemaal een brief van het Verbond van Verzekeraars gehad. De laatste zin in die brief van het Verbond van Verzekeraars roept de ministeries op om "snel duidelijkheid te geven over de financieringsbehoeften van de defensiesector en de overheid". Voorzitter. Dan vraag ik me toch een beetje af: hoe kan het dat we continu langs elkaar heen blijven werken? We zitten inmiddels in het vierde jaar van de oorlog op ons continent. Het lijkt wel alsof iedereen op elkaar aan het wachten is en dat we vooral heel veel papier aan het produceren zijn. Ik zie natuurlijk vooruitgang, maar niet de vooruitgang die Oekraïne en Nederland nodig hebben. Voorzitter. Het is niet dat we niet weten wat er moet gebeuren. Toevallig kregen wij vorige week het boek The Art of Scaling. Ik heb het even diagonaal doorgelezen. Er zitten heel veel goede aanbevelingen in. De CDS heeft er zelfs een voorwoord voor geschreven. Dus ja, je zou verwachten dat dit ook op het ministerie gelezen is. Kijk, de staatssecretaris heeft het bij zich! Nou, fantastisch! Dan kunnen we eigenlijk stoppen met dit debat. Ik zou zeggen: neem die aanbevelingen over. Of neem de aanbevelingen over van het IDEA-rapport dat er ligt. Het kwam pas naar de Kamer nadat het acht maanden stof heeft liggen happen. Het bevat acht aanbevelingen, waaronder zes aanbevelingen aan het ministerie zelf. Mijn vraag aan de bewindspersoon is: wat is er met deze aanbevelingen gebeurd? Voorzitter. Een van de grootste punten dat steeds terugkeert, is het probleem met voorfinanciering. Boven de €500.000 eist Defensie een bankgarantie. Banken verlangen daarvoor een onderpand. Veel bedrijven kunnen dat niet bieden, zeker als de gevraagde voorfinanciering hoger is dan de beschikbare activa. Zo wordt het risico volledig bij de bedrijven gelegd. Zeker bij innovaties waarbij trial-and-error om de hoek komt kijken, is dat niet houdbaar. Waarom wordt er zo strikt vastgehouden aan een bankgarantie? Hoe vaak is het eigenlijk voorgekomen dat een bedrijf niet leverde en de overheid die garantie ook nodig had? Wordt er ook nagedacht over alternatieven waarbij de overheid wel zekerheid heeft, maar de bedrijven niet worden klemgezet? Kan er bijvoorbeeld worden gewerkt met een voorgaande doorlichting van bedrijven, zodat een bankgarantie overbodig wordt? Voorzitter. Voor de lange termijn moeten we inzetten op technologische vernieuwing en efficiëntie. Publieke ondersteuning voor Defensie-R&D leidt niet alleen tot meer private investeringen, maar ook tot brede economische productiviteitswinsten. Is de minister het met mij eens dat het intensifiëren van het Defensiebeleid gepaard moet gaan met een verhoogde investering in Defensie-R&D? Kunnen we hierbij leren van de VS en de manier waarop DARPA wordt opgezet? DARPA financiert baanbrekend onderzoek naar zowel militaire als civiele toepassingen. Is de minister bereid te onderzoeken of een vergelijkbare aanpak voor Nederland of Europa mogelijk is? Tot slot, voorzitter. China gebruikt zijn machtspositie en grondstoffen om NAVO-landen onder druk te zetten. De Europese Critical Raw Materials Act wil hier iets aan doen, maar leidt tot een gigantisch geldgebrek. Kan de minister zich ervoor inzetten dat investeringen in mijnbouw, raffinage en productie van essentiële componenten in de toekomst mee gaan tellen voor de NAVO-norm? Voorzitter. Ik hoor de staatssecretaris en de minister allebei heel vaak zeggen: maak vooral fouten, maar ga aan de gang. Ik wil dat hier ook nogmaals zeggen. Dit is een oproep die wij als Kamercommissie al drie jaar lang doen: maak alsjeblieft fouten, maar doe vooral iets. Wij zullen niet hijgerig aan de interruptiemicrofoon staan, want er staan echt grotere dingen op het spel. Dank u wel.

Versie 151d62a5a27ac6d0bcf9884b05ef1eba70581d6deb67677b25c7fa0a58a77e6a · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.