Defensie-industrie

Brontekst

De heer Ellian (VVD): Dank. Ik ga het kort houden, want er is al veel gezegd. Voor een deel kan ik me daar ook bij aansluiten. De intenties van het demissionaire kabinet zijn duidelijk: de industrie moet opschalen. De industrie zegt: "Dat is prima. Dat doen we graag, maar hóé moeten we dat dan precies doen?" Een extra loods bouwen, productiecapaciteit opschalen en mensen in dienst nemen, kost aan de voorkant geld. Daar moeten dan natuurlijk wel opdrachten tegenover staan. De reactie die ik soms weleens beluister in de wandelgangen is: ja, maar de NAVO-norm gaat toch omhoog? Ja, maar daarmee kan je natuurlijk niet naar een bank gaan. Dus een van de belangrijkste onderwerpen in dit commissiedebat is de kwestie van voorfinanciering en garanties, zo zeg ik tegen de minister. Diverse collega's — eigenlijk bijna iedereen — hebben daar aandacht voor gevraagd. De industrie vraagt hier geloof ik nu al enige tijd om. Zonder concrete stappen in deze richting zie ik snelle opschaling zoals het kabinet en Europa willen niet gebeuren. Rheinmetall in Duitsland is een van de weinige voorbeelden van een groot bedrijf dat zelf grote investeringen heeft gedaan. Maar hier zijn dus wel stappen nodig. Langjarige zekerheid is nodig, zodat de industrie kan opschalen. Je kunt niet tegen bedrijven zeggen "schaal maar op", zonder dat er enige zekerheid is dat die opschaling uitmondt in concrete opdrachten. Dus ofwel die opschaling wordt meegefinancierd, ofwel er moeten harde langjarige zekerheden worden afgegeven. Of je moet allebei doen, zoals de industrie volgens mij ook aangeeft. Uiteraard is financiële controle belangrijk, voorzitter, maar de regels van de Inspectie der Rijksfinanciën zijn wel streng, zeker als het gaat om de bankgarantie. We zullen ook met elkaar moeten accepteren dat vanwege de snelheid en de urgentie soms een euro minder goed verantwoord zal kunnen worden, maar de consequentie om niets te doen en dan langer te wachten is een consequentie die wij niet voor onze rekening willen nemen. Hoe kijkt de minister hiertegen aan? Daarom wil ik ook aandacht vragen voor de positie van de mkb'er. Die moeten we niet vergeten. Voor een grote partij in de defensie-industrie is opschaling misschien wat makkelijker en wat meer gesneden koek dan voor een mkb'er. Maar laten we die niet vergeten. Laten we ook kijken welke hulp je de mkb'er kunt bieden: is dat materieel maar ook immaterieel, bijvoorbeeld in begeleiding? Zou de minister daarop willen reageren? Dan ga ik naar de munitiefabriek. Daar is al het een en ander over gezegd. Ook de VVD-fractie ziet wel voordelen, strategische voordelen, zeg ik tegen de minister, van een munitiefabriek. Munitie op voorraad hebben is immers cruciaal als je als land wil kunnen afschrikken. Maar belangrijker misschien nog is dat bij een potentieel conflict munitie ook in eigen land geproduceerd kan blijven worden. Nu zijn we — laten we eerlijk zijn — afhankelijk van andere landen. Dat hoeft geen groot probleem te zijn, maar feit blijft wel — dat hebben we bij corona gezien — dat wanneer er echt crisis is, nationaal belang altijd vooropstaat. Hoe kijkt de minister hiertegen aan? Ik denk dat diverse collega's hiernaar gevraagd hebben. Is het mogelijk en zou het voor bijvoorbeeld een munitiefabriek — dat zeg ik met een knipoog naar meneer Nordkamp — een idee zijn om het vanuit de overheid te initiëren? Waarom? 155 mm kaliber, artilleriemunitie, is gewoon keihard nodig. Maar ook conventionele munitie is nodig en bijvoorbeeld ook antidronegranaten. Ook ik heb het BNR-interview met de minister gehoord, maar wat is nu het standpunt van het kabinet? Vinden we een munitiefabriek in Nederland de voorkeur hebben en, zo ja, wat gaan we er dan aan doen? Of gaan we het niet doen en hoe zorg je er in dat geval dan voor dat onze nationale positie gewaarborgd is? Tot slot, flexibiliteit in denken en uitvoering. Ik denk dat dit de komende debatten ook nog wel aan de orde zal komen, maar ik wil het ook hier benoemen: omschrijf een product, materieel of een wapensysteem, niet in detail, maar omschrijf wat je wil hebben. Laat het dan aan degenen die het moeten maken om te zeggen: "We kunnen dit en dat aan u bieden. Zullen we dat vanwege de snelheid doen?" Dat zeg ik ook vanwege de enorme ontwikkelingen op technologisch gebied. Omschrijf het niet in detail, maar wees wat flexibeler en ga meer naar algemene vragen, want de industrie kan daar prima antwoord op geven.

Versie 151d62a5a27ac6d0bcf9884b05ef1eba70581d6deb67677b25c7fa0a58a77e6a · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.