IVD-aangelegenheden

Brontekst

Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA): Dank, voorzitter. Ik zit hier toch een beetje met een knoop in mijn maag, want de wereld is op zijn zachtst gezegd onrustig. We weten in een tijd als deze donders goed dat de dreigingen levensgroot zijn. Daarvoor rekenen we, en kunnen we rekenen, op onze geheime diensten. Maar om hun werk goed te kunnen doen, maken ze inbreuk op onze rechten en vrijheden. Dat moeten ze ook, maar daarom moeten wij kunnen vertrouwen op onze toezichthouders. Vlak voor de zomer kreeg dat vertrouwen een klap. De Kamer heeft ingestemd met de tijdelijke wet, met nieuwe bevoegdheden, met een nieuw soort toezicht, onder de voorwaarde dat de toezichthouders hun werk goed konden blijven doen. Tien nieuwe medewerkers en tien nieuwe werkplekken; dat was er nodig. Het kabinet moest zorgen voor de werkplekken en de CTIVD werft de mensen. Dat werven kan natuurlijk pas als ze die plekken hebben, maar na jaren aan gesteggel is dat nog steeds niet gelukt. Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken en Defensie liggen met elkaar overhoop en de toezichthouder is verworden tot hun speelbal. Nu is de tijdelijke wet op 1 juli ingegaan, maar zeggen de diensten en de toezichthouders dat de nieuwe mogelijkheden niet gebruikt kunnen worden omdat het toezicht niet op orde is. Dat vindt GroenLinks-Partij van de Arbeid echt kwalijk. De voorgangers van deze ministers stuurden voor de zomer nog een brief over de situatie. De toezichthouder werd daarin een beetje afgeschilderd als een lastpak die hun taken maar even anders moest gaan invullen. Sorry, maar zo ga je eigenlijk niet met mensen om die dag in, dag uit ook werken aan goed functionerende diensten. Daarom vraag ik het volgende aan de ministers. Kunnen de ministers exact uitleggen welke bevoegdheden nu niet worden uitgevoerd totdat het toezicht op orde is? Kan kabelgebonden communicatie nu zonder toestemming vooraf door de TIB plaatsvinden, en zo ja, onder welke voorwaarden kan dat dan? Zijn de ministers het eens dat de tien extra fte een randvoorwaarde zijn voor het gebruiken van de nieuwe bevoegdheden uit de tijdelijke wet? Kunnen zij toezeggen dat er geen aanvragen worden gedaan totdat de capaciteit op orde is, nu of in de toekomst? Heeft de tijdelijke wet, die door het gebrek aan toezicht niet geheel gebruikt kan worden, de nationale veiligheid nu verbeterd, als alle betrokkenen toegeven dat deze dus niet volledig in werking kan gaan? We begrijpen dat de onderhandelingen weer lopen voor een tijdelijke locatie voor de CTIVD. GroenLinks-Partij van de Arbeid hoopt dat de tijdlijn voor de tijdelijke en de permanente locatie klopt: begin 2025 en halverwege 2026. Maar met het Binnenhof in mijn achterhoofd weet ik niet zeker of dat lukt. Daarom heb ik de volgende vragen. Hoe zeker zijn de ministers over de tijdlijn van die twee locaties? Hoe verzekert het kabinet dat er niet weer onnodige vertraging gaat plaatsvinden? Kan het kabinet eens per maand een update geven over de voortgang bij het realiseren van de twee locaties, zodat de Kamer dit in de gaten kan houden? Zijn de ministers het met GroenLinks-Partij van de Arbeid eens dat ook de tijdelijke locatie, gezien de kans op vertraging, volledig moet voorzien in de onafhankelijkheid van de toezichthouder, voldoende overlegruimtes en individuele werkplekken voor medewerkers? Het Binnenhof moet deze maand nog leeg komen. Wat betekent dit voor de TIB? Hebben zij nu ook voldoende kwalitatieve werkruimte? Tot slot. Voor GroenLinks-Partij van de Arbeid zijn toezichthouders een symbool voor onze democratie. Je moet je eigen tegenmacht koesteren om burgers te beschermen en voorkomen dat de toezichthouder straks aan hetzelfde koffiezetapparaat staat als de diensten die ze controleren. Toezicht is nooit een moetje achteraf, maar bittere noodzaak. Dat is ook een beetje mijn waarschuwing voor de toekomst. De tijdelijke wet was op papier goed geregeld, maar het toezicht blijkt nu stuk. Bij de herziening van de Wiv uit 2017 is het voor ons een absolute voorwaarde dat het toezicht wel bewezen op orde is en dat de toezichthouders dat hardop bevestigen. Een nieuwe wet kan wat ons betreft nooit ingaan totdat daaraan is voldaan. Ik verwacht eigenlijk dat de ministers dat vandaag kunnen toezeggen en ik hoop ook dat mijn collega's zich daarbij zullen aansluiten.

Versie b91ea2df2d4000c64525eb9ad1fbac79280b92df3fed46da309290619b47d024 · Voorlopig verslag; de tekst kan nog wijzigen.