Criminaliteitsbestrijding, ondermijning en georganiseerde criminaliteit

De heer Sneller (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik wou twee onderwerpen aanstippen: ten eerste ondermijning en daarna corruptie. Onlangs hebben wij de opdrachtbrief gekregen die deze minister als coördinerend minister mag gaan uitvoeren voor de Taskforce Ondermijning. Het is veel "harde aanpak" en "krachtig internationaal offensief", terwijl ook wordt gezegd: langs de lijnen wordt aan voorkomen, doorbreken, bestraffen en beschermen gewerkt. Ik vroeg mij af op welke manier de minister van plan is om ook dat "voorkomen" langs te laten komen. Ik denk dat er heel effectieve programma's zijn en volgens mij gaat het er uiteindelijk ook om dat die aanpak effectief is. Als "hard" daarvoor nodig is, moeten we het hard doen, maar als we het aan de voorkant kunnen doen, dan is dat volgens mij alleen maar goed, zoals ook mevrouw Martens zei. En we zien dat programma's als Preventie met Gezag daar ook effectief in kunnen zijn. Op de agenda staat ook de evaluatie van het CCV. De voorganger van deze minister zegt dat hij tevreden is met de uitkomsten en waardering heeft voor het belangrijke werk. En dan komt er een cryptische zin: "geen reden voor beleidswijzigingen, maar we blijven samen kijken naar de financiële uitdagingen". Tot nu toe is er steeds een amendement van de Kamer voor nodig geweest om de subsidie voor het CCV overeind te houden. Ik vroeg mij af hoe de minister dat voor de komende jaren ziet. De andere evaluatie die op de agenda staat, gaat over de uitbreiding van de Wet Bibob. Daarin wordt gezegd dat ook in de evaluatie van de wet uit 2013, die vijf jaar geleden is gepubliceerd, het gebrek aan capaciteit en kennis het belangrijkste knelpunt was voor de toepassing van de wet. In deze evaluatie is dat wederom het geval. Dit heb ik ook bij de behandeling van de wet die nu geëvalueerd wordt, gezegd: we gaan nu de bevoegdheden uitbreiden? Soms is dat nodig, en ik heb dat ook gesteund, maar tegelijkertijd is het cruciaal om te zorgen dat gemeenten, maar in dit geval ook rijksoverheidsorganisaties, ermee kunnen werken en ook daadwerkelijk gaan meewerken. Dus ook hier is mijn vraag: hoe gaan we er nou voor zorgen dat die capaciteit op orde komt voor degenen die het moeten gebruiken, om het ook daadwerkelijk te benutten? Want anders creëren wij hier instrumenten die vervolgens een lege huls blijven. Dan vroeg ik mij voor de taskforce en de verdere uitwerking af op welke manier we kunnen gaan zien en volgen of het ook daadwerkelijk werkt. Dus welke indicatoren worden er zo meteen gebruikt? Een eerder WODC-onderzoek zei: stop met het gebruiken van het woord "ondermijning". Nou, dat advies van het WODC is niet overgenomen. Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat het WODC over een tijd wel de effectiviteit van de gekozen aanpak kan evalueren? Dan corruptie. Dank voor het eerste National Risk Assessment. Wij zijn in 2024 gedaald tot een historisch lage plek op de corruptie-index van Transparency International. Ik denk dat dat heel zorgelijk is. We dalen niet verder, gelukkig, maar we gaan ook niet de goede kant op. Ik denk dat dat wel belangrijk is. Daarvoor ligt er in Europa ook een anticorruptiestrategie, die hopelijk binnenkort wordt vastgesteld en vervolgens door lidstaten moet worden geïmplementeerd. Mijn vraag aan de minister is: op welke manier bereidt hij zich voor, zodat we dat ook snel kunnen doen? Dat gaat namelijk belangrijke handvatten bieden. Er zitten ook een aantal lidstaatopties in, waarbij wat mij betreft door Nederland wat extra ambitie zou kunnen worden getoond. De vraag die ik aan de minister heb, is: kan hij toezeggen dat hij, voordat hij het wetsvoorstel daarover gaat sturen, eerst met een brief komt over wat hij van plan is met die lidstaatopties te gaan doen? En breder: is hij bereid om eindelijk een nationale anticorruptiestrategie te maken, zodat we daar als Kamer over kunnen praten voordat we over het wetsvoorstel spreken? Uit dat risk assessment, waarvan ik denk dat het een heel mooi eerste overzicht is, blijkt voor bijvoorbeeld corruptie door statelijke actoren, door criminele organisaties en door private partijen, als we kijken naar volksvertegenwoordigers en politiek bestuurders, een potentieel hoge impact en hele lage weerbaarheid. Daarvoor wil ik specifiek ook aandacht vragen. Daarmee ben ik door mijn tijd, mevrouw de voorzitter.