Onlinefraude

Mevrouw Van der Laan: Dank u wel, voorzitter. Bedankt voor de uitnodiging. Heel fijn om hier te zijn, want wij voelen een grote verantwoordelijkheid om te helpen met het tegengaan van onlinefraude. Dat werd ook in het vorige blok al gezegd. Ik sluit me overigens meteen aan bij wat hier is gezegd. Ik het gevoel dat we inderdaad in alle blokken een vrij eensgezind en eenduidig beeld neerzetten en ik sluit me daarbij aan, maar ik leg even een aantal accenten vanuit ons perspectief. De verschuiving naar onlinecriminaliteit is immens. Daar hebben wij natuurlijk de afgelopen jaren een steeds toenemende taak in gehad en we zijn er ook in toenemende mate slimmer mee omgegaan als bancaire sector. Wij weten steeds beter onze barrières neer te zetten. Wij worden zelf echt ook steeds slimmer in het tegengaan van onlinefraude. De fraudevormen nemen enorm toe, de variatie neemt toe. De bankhelpdeskfraude is een van de bekendere vormen van fraude waar wij ons in het bijzonder mee bezighouden. We hebben — dat is ook belangrijk om even te melden — de afgelopen jaren ongelofelijk geïnvesteerd in het tegengaan van bankhelpdeskfraude. We investeren enorm in bewustwordingscampagnes. Er komt binnenkort weer een nieuwe aan. We zitten in cycli van verschillende bewustwordingscampagnes. Steeds op een andere manier, zodat mensen steeds weer op een ander manier die awareness kunnen inzetten. We hebben natuurlijk het vieruurstijdslot ingevoerd. Er zijn — dat realiseren mensen zich niet — teams van honderden mensen per bank bezig om verdachte transacties te stoppen, tijdelijk te reserveren, en contact op te nemen met een klant van wie ze denken dat er op dat moment een gesprek mee plaatsvindt. Daarmee houden ze — dat is de schatting van onze banken — op dit moment 80% van de succeskans tegen. Er is dus een belletje en iemand is er bijna, zal ik maar zeggen, en wij houden het dan net, doordat onze banken, onze leden, dan gaan bellen met de klant die aan de lijn zit, tegen. Die criminelen worden steeds slimmer. Die proberen door die vier uur heen te kletsen tegenwoordig. Wij doen er wel wat tegen, maar er zijn mensen die echt zes, zeven uur aan de lijn zitten met een crimineel. We hebben dus ook voor elkaar gekregen dat deze vorm van fraude gehalveerd is. Maar nog steeds voelen we mee, zoals mevrouw Molenaar ook zei: elke fraude is er een te veel. We zijn met name bezorgd over de enorme trauma's die bij mensen ontstaan. Ze slapen er echt maanden niet van. Dat vinden wij heel verschrikkelijk. Dat betekent ook het volgende. Het is ook in het vorige blok al gezegd. Hoe werken die criminelen? Ze doen het in een veel eerder stadium. Als wij een bankhelpdeskfraude gaan vergoeden via ons coulancekader, is het eigenlijk al te laat, want dan heeft het trauma al plaatsgevonden. Ons pleidooi vandaag is dus om heel erg te kijken naar de stappen daarvóór. Wij doen onze uiterste best. We weten langzamerhand ook niet meer wat we nog meer moeten doen, behalve dat we steeds vaker en steeds sneller weten hoe we die crimineel in zijn volgende stap voor kunnen zijn. Maar het gaat om die stappen daarvóór. Het begint via social media, e-mail en telefoon. Ze proberen alles van je te weten. Ze plaatsen valse advertenties, de hele santenkraam. Onze oproep is dus als volgt. Naast het feit dat we fantastisch samenwerken met alles en iedereen, zeker ook met telecompartijen, zien we aan de socialmediakant toch dat Nederland voor de grote internationale socialmediaspelers toch slechts een plekje op de wereld is. Het zou echt fijn zijn als ze ook in Nederland interesse zouden tonen, om hier hun taak te vervullen. Het is, denk ik, aan uw Kamer om met ons mee te denken over hoe je dat eventueel een plek zou kunnen geven. Maar er moet ook gedacht worden over hoe je een vorm kan vinden waarin we ze meer verleiden of dwingen — het is maar net hoe je het noemen wil — om aan deze tafel te verschijnen en die rol wat actiever op te pakken. Denk daarbij aan online advertenties beter controleren. In een aantal gevallen zou je kunnen denken aan ID-controles. Er zijn voorbeelden in het buitenland waarbij de ID-controle bij specifieke fraudes leidt tot 85% reductie. Het gaat dan dus om dat type fraude; je kunt er niet alles mee oplossen. Het is al gezegd: wij steunen de oproep van de politie om de capaciteit goed te houden van harte. We denken echt dat de samenwerking die we nu hebben, ongelofelijk belangrijk is. Alom bekend en door u gesteund, waarvoor dank, is het Line Busy-initiatief. De minister heeft het overgenomen. Ongelofelijk veel dank daarvoor. Maar eigenlijk is de kern van ons verhaal dat de integrale aanpak superbelangrijk is. Zorg dat justitie het geldt daarvoor blijft houden. Het geld is nu steeds een jaartje vooruit. Het gaat niet over dat wij daar geld van krijgen. Integendeel, het is gewoon het justitiegeld. Wij nemen alle kosten voor eigen rekening. Zorg dus dat het geld om dit aan te pakken, daar blijft stromen. Aan onze samenwerking hoeft u niet zo veel aan te doen: wij werken wel samen. Het laatste. Dit is in het vorige blok ook al een aantal keer aan de orde geweest. Wat de gegevensdeling betreft steunen wij van harte dat dat op een goeie, zorgvuldige en natuurlijk grondwettelijke manier plaatsvindt. We werken dan graag samen met de AP, maar ook met onze partners, verder uit wat dan precies welke gegevensdeling is. Over die gegevensdeling gesproken. Dan sluit ik echt af. We hebben het in onze positionpaper het "nationale anti-scamcentrum" genoemd. Je kunt het ook het "nationale fraudecentrum" noemen. Maar de kern is dat wij daar heel graag aan willen bijdragen. We roepen ertoe op om dat te gaan oprichten. Dat zal een publieke instantie worden, dus wij kunnen het niet oprichten. Je hebt namelijk een publieke instantie nodig om bepaalde bevoegdheden te organiseren. Maar ook wij willen er heel graag aan meewerken om dat verder uit te denken. Er wordt nu al aan gewerkt, maar het zou heel fijn zijn als uw Kamer dat initiatief of dat gedachtegoed zou kunnen steunen. Daarmee kun je namelijk alvast praktischere gegevensuitdeling starten en op termijn ook een ongelofelijk sterke samenwerking doorontwikkelen. Dank je wel.